افزایش تعرفه اینترنت همراه به کجا رسید؟
فتاحی با اشاره به افزایش ۳۸ درصدی تعرفه اینترنت در سال گذشته، گفت: میزان افزایش قیمت زیرساخت‌های مورد نیاز اپراتورها بسیار بیشتر از این مقدار بوده است.
حمید فتاحی، قائم مقام وزیر در امور ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی امروز (یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵) در نشست خبری با تاکید بر اینکه خط قرمز ما حقوق مصرف‌کننده و احقاق نیاز و تقاضای کاربران در حوزه ارتباطات است، گفت: یکی از اولویت‌های کاری ما، توجه به بحث کیفیت شبکه و شاخص‌های مرتبط با کیفیت شبکه بود. وی افزود: هر شکایتی از کاربران ثبت می‌شود، مبتنی بر گلایه و نارضایتی از کیفیت ارتباطات است.
بنابرابن، ما کارگروه ویژه‌ای در ابتدای راه تشکیل دادیم و چالش‌های کیفیت شبکه شناسایی شد و بعد نقشه‌راهی برای ترمیم شاخص‌ها طراحی کردیم. قائم مقام وزیر در امور ارتباطات ادامه داد: نکته مهم، آن است که برنامه و چالش‌هایی که در شروع دولت در مهرماه ۱۴۰۳ شناسایی کردیم، با چالش‌های امروز کاملا متفاوت است و تغییر کرده و شرایط جدیدی به دلیل جنگ امروز در اولویت قرار گرفته است.
فتاحی با تاکید بر اینکه فصل مشترک همه موضوعات، موضوع عدم سرمایه‌گذاری به‌موقع در حوزه توسعه زیرساخت‌های ارتباطی کشور است، گفت: ما با ناترازی ارتباطی مواجهیم. میزان افزایش تعرفه اینترنت همراه هنوز نهایی نشده است رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در مورد افزایش قیمت اینترنت، گفت: هنوز توافقی بر سر میزان افزایش تعرفه اینترنت با اپراتورها حاصل نشده است.
وی ادامه داد: اپراتورها بر ارقام پیشنهادی خود پافشاری می‌کنند و کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات نیز اعداد دیگری را در نظر دارد. فتاحی با اشاره به افزایش ۳۸ درصدی تعرفه اینترنت در سال گذشته، گفت: میزان افزایش قیمت زیرساخت‌های مورد نیاز اپراتورها بسیار بیشتر از این مقدار بوده است.
او یکی از دلایل سرمایه‌گذاری‌نکردن به‌موقع اپراتورها را نبود تناسب میان هزینه‌ها و درآمدهای آنها دانست. او تأکید کرد: در صورت صدور مجوز افزایش تعرفه، این افزایش حتماً با شاخص‌های کنترل کیفیت خدمات همراه خواهد بود.
در موضوع اصلاح مصوبه هوش مصنوعی هیچ بن‌بستی نداریم قائم مقام وزیر در امور ارتباطات در پاسخ به سوالی در خصوص مصوبه اپراتورهای هوش مصنوعی گفت: در فرایند بررسی اسناد و برگزاری جلسات تخصصی، دیدگاه‌های فعالان این حوزه را دریافت کردیم. برخی از آنها مخالفت‌هایی داشتند که بر اساس این نظرات، اصلاحاتی انجام شد و جوانب مختلف موضوع بررسی را بررسی کردیم اما با وجود این اقدامات، همچنان گلایه‌هایی مطرح است.
به گفته او، بخشی از دغدغه‌های بخش خصوصی به ابهام در مفاد مربوط به اجازه فعالیت آنها برمی‌گردد؛ ابهام‌هایی که باید با دریافت نظرات و بررسی دقیق برطرف شوند. رئیس رگولاتوری تاکید کرد: «در موضوع اصلاح مصوبه هوش مصنوعی هیچ بن‌بستی نداریم» و افزود: تدوین این مصوبه هدف مشخصی داشته و در چارچوب تکلیف قانونی برنامه هفتم دنبال شده است.
در عین حال، اگر بخش خصوصی درباره قسمت‌هایی از آن ابهام دارد، باید همان موارد را بررسی و برای رفع ابهام اقدام کنیم. دلایل اختلالات اینترنت ثابت به‌روزرسانی زیرساخت‌ها و تجهیزات بود رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اشاره به اختلال‌هایی که در هفته‌های اخیر کاربران تجربه کرده‌اند، گفت: عوامل مختلفی در بروز اختلال‌های اخیر نقش داشته‌اند که از جمله آنها می‌توان به اختلال در سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) و همچنین مشکلات ایجادشده در حوزه اینترنت ثابت شرکت مخابرات ایران اشاره کرد.
وی توضیح داد: اختلال در اینترنت ثابت شرکت مخابرات ایران به موضوع به‌روزرسانی زیرساخت‌ها و تجهیزات حوزه ارتباط با مشتریان این شرکت مربوط بود و در دو تا سه هفته اخیر چالش‌هایی را ایجاد کرد. با این حال با پیگیری‌های انجام‌شده و تلاش شرکت مخابرات ایران، این مشکل در کوتاه‌ترین زمان ممکن پیگیری شد.
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اشاره به پایش مستمر شاخص‌های کیفیت شبکه خاطرنشان کرد: مجموعه عوامل مؤثر بر اختلال‌ها و شاخص‌های مرتبط با کیفیت شبکه به‌طور مداوم بررسی می‌شوند و گزارش‌های مربوطه نیز برای اطلاع‌رسانی به مردم ارائه خواهد شد. سرمایه‌گذاری ناکافی و رشد تقاضا؛ دو چالش مهم کیفیت شبکه رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اشاره به تغییر شرایط حوزه ارتباطات طی دو سال گذشته، بر ضرورت افزایش ظرفیت شبکه متناسب با رشد مصرف کاربران تأکید کرد.
به گفته وی، اگر توسعه زیرساخت‌ها هم‌زمان با افزایش تقاضا انجام نشود، فاصله میان ظرفیت موجود و نیاز کاربران بیشتر خواهد شد. او توسعه نسل چهارم تلفن همراه را یکی از عوامل گسترش خدمات ارتباطی و شکل‌گیری کسب‌وکارهای دیجیتال دانست و افزود با افزایش کاربردهای جدید و نیاز به پهنای باند بیشتر و تأخیر کمتر، توسعه مستمر شبکه‌های ثابت و سیار اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
معاون وزیر ارتباطات تصریح کرد: سازمان تنظیم مقررات، علاوه بر نظارت بر عملکرد اپراتورها و اولویت‌بندی مشکلات توسعه زیرساخت، پیگیری مسائل مؤثر بر کیفیت خدمات را نیز بر عهده دارد. ناترازی برق، اختلال فرکانسی و فرسودگی شبکه مسی زیر ذره‌بین فتاحی سه عامل ناترازی برق، اختلالات فرکانسی و فرسودگی زیرساخت‌های ارتباطات ثابت مبتنی بر کابل مسی را از مهم‌ترین دلایل افت کیفیت ارتباطات برشمرد.
وی توضیح داد: قطعی برق حتی سایت‌هایی را که به تجهیزات جدید و منابع پشتیبان مجهز هستند، تحت تأثیر قرار می‌دهد. باتری‌های پشتیبان در زمان قطعی وارد مدار می‌شوند، اما تکرار قطعی‌ها و فرصت ناکافی برای شارژ مجدد می‌تواند به آنها آسیب بزند.
در نتیجه، اختلال برق تنها محدود به سایت‌های فرسوده یا سایت‌هایی که با مشکلاتی مانند سرقت باتری مواجه‌اند، نیست. به گفته فتاحی، اختلالات فرکانسی نیز می‌تواند کیفیت ارتباطات سیار را کاهش دهد و به مشکلاتی مانند قطع تماس‌های صوتی منجر شود.
اختلالات سامانه موقعیت‌یابی جهانی (GPS) نیز از دیگر عواملی است که می‌تواند بر عملکرد بخشی از سایت‌های ارتباطی تأثیر بگذارد. پایان اتکا به کابل مسی؛ حرکت به سمت فناوری‌های جدید ارتباط ثابت رئیس سازمان تنظیم مقررات با اشاره به فرسودگی شبکه مسی گفت نوسازی ارتباطات ثابت پیش‌تر نیز در وزارت ارتباطات مطرح بوده و پروژه‌هایی در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در این زمینه در دستور کار قرار داشته است.
وی با بیان اینکه فرسودگی مسیرها و تجهیزات و محدودیت‌های فنی و اقتصادی، به‌روزرسانی این شبکه را دشوار کرده است، افزود خدمات مبتنی بر ADSL که از کابل مسی استفاده می‌کنند، دیگر پاسخگوی سطح مورد انتظار کاربران از نظر سرعت و کیفیت نیستند. ازاین‌رو، توسعه فناوری‌های جدید ارتباط ثابت باید به‌عنوان یکی از محورهای اصلی ارتقای کیفیت دنبال شود.
تغییر راهبرد فیبر نوری؛ اولویت با اتصال واقعی کاربران فتاحی توسعه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها (FTTH) را یکی از برنامه‌های اصلی برای رفع مشکلات کیفیت شبکه معرفی کرد و گفت رویکرد اولیه این پروژه بر افزایش پوشش متمرکز بود، اما بررسی‌ها نشان داد که باید اتصال واقعی کاربران نیز در اولویت قرار گیرد. وی تأکید کرد: صرف عبور شبکه فیبر نوری از یک منطقه کافی نیست و کاربران زمانی از مزایای آن بهره‌مند می‌شوند که اتصال در منزل یا محل کارشان برقرار شده باشد.
بر همین اساس، افزایش تعداد اتصال‌های واقعی به‌عنوان یکی از تغییرات اصلی در اجرای پروژه دنبال می‌شود. فتاحی دومین تغییر راهبردی را توجه بیشتر به کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها دانست.
به گفته وی، در مراحل ابتدایی، به دلیل سازوکار مشوق‌ها، مناطق کمتر برخوردار و دورافتاده سهم بیشتری از توجه را به خود اختصاص داده بودند؛ اما بررسی مشکلات کیفیت شبکه نشان داد شهرهای بزرگ نیز به رسیدگی ویژه نیاز دارند. او توضیح داد: در بسیاری از کشورها، بخش مهمی از ترافیک داده از طریق شبکه‌های ثابت منتقل می‌شود.
در ایران، فرسودگی شبکه مسی و کمبود سرمایه‌گذاری متناسب در ارتباطات سیار، تعادل میان شبکه‌های ثابت و همراه را برهم زده و فشار بیشتری بر شبکه‌های سیار، به‌ویژه در کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها، وارد کرده است. به گفته فتاحی، توسعه فیبر نوری و افزایش اتصال کاربران به این شبکه می‌تواند به توزیع متوازن‌تر ترافیک، کاهش فشار بر شبکه سیار و بهبود کیفیت خدمات کمک کند.
توسعه ۵G و ایجاد صندوق توسعه برای تأمین مالی زیرساخت‌ها معاون وزیر ارتباطات از پیگیری توسعه فیبر نوری، گسترش نسل پنجم تلفن همراه (۵G) و ایجاد سازوکارهای تأمین مالی پروژه‌های ارتباطی خبر داد. وی ورود شرکت مخابرات ایران به پروژه توسعه زیرساخت‌های ارتباط ثابت را اقدامی مهم دانست و گفت وزارت ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات از این مسیر حمایت کرده‌اند.
فتاحی همچنین از تخصیص فرکانس مناسب برای توسعه نسل‌های جدید ارتباطات سیار و پیگیری الزامات زیرساختی و پوشش موردنیاز شبکه ۵G خبر داد. وی تأکید کرد که بخشی از اقدامات به دلیل پیچیدگی‌های اجرایی و ضرورت هماهنگی با مراجع خارج از اختیارات وزارت ارتباطات، زمان‌بر بوده است.
به گفته او، تشکیل صندوق توسعه برای تأمین مالی پروژه‌های ارتباطی نیز در همین چارچوب پیگیری شده و به مرحله اجرا رسیده است. اتصال بیش از ۲ میلیون خانوار به فیبر نوری فتاحی با تشریح آمار توسعه فیبر نوری اعلام کرد پوشش این شبکه حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و بیش از ۳ میلیون خانوار تحت پوشش قرار گرفته‌اند.
همچنین تعداد اتصال خانوارها از کمتر از ۴۰۰ هزار مورد به بیش از ۲ میلیون اتصال رسیده است. وی اصلاح مشوق‌های اپراتورها، تسهیل اتصال کاربران، بازنگری در مقررات و استقرار نظام کنترل پروژه را از اقدامات انجام‌شده برای تبدیل پوشش شبکه به اتصال واقعی عنوان کرد.
رئیس سازمان تنظیم مقررات درباره صندوق توسعه فیبر نوری نیز توضیح داد که تشکیل این صندوق، به دلیل پیچیدگی‌های اجرایی و قانونی و نیاز به هماهنگی با مراجع خارج از اختیارات وزارت ارتباطات، زمان‌بر شد و سرانجام در اواخر سال ۱۴۰۳ به نتیجه رسید. به گفته وی، بر اساس ماده ۶۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت، تشکیل این صندوق مورد تأکید قرار گرفته بود و منابع توسعه فیبر نوری نیز باید از حساب پیشین وزارتخانه به صندوق منتقل می‌شد.
در فاصله پیش از تشکیل صندوق، امکان پرداخت مشوق به اپراتورهای دارای تعهد فراهم نبود؛ به همین دلیل، پیگیری تشکیل آن برای جلوگیری از توقف توسعه شبکه اهمیت داشت. فتاحی افزود: با وجود تشکیل صندوق، برخی چالش‌های قانونی مربوط به سازوکار فعالیت آن همچنان وجود دارد، اما تلاش شده پرداخت مشوق‌ها متوقف نشود و اجرای پروژه ادامه یابد.
تصویب مقررات جدید برای مهاجرت از مس به فیبر نوری رئیس سازمان تنظیم مقررات از تصویب دو مصوبه مرتبط با توسعه فیبر نوری خبر داد؛ یکی برای تعیین چارچوب فعالیت شرکت مخابرات ایران در فرآیند مهاجرت از شبکه مسی به فیبر نوری و دیگری برای تضمین رقابت و مشخص‌کردن حقوق سایر دارندگان پروانه. وی با اشاره به گستردگی شبکه مخابرات ایران گفت: مهاجرت از زیرساخت مسی باید به‌گونه‌ای انجام شود که فرصت رقابت سایر اپراتورها از بین نرود.
به همین دلیل، هر دو مصوبه در یک جلسه کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات به‌صورت هم‌زمان تصویب شدند. فتاحی افزود: در این چارچوب، الزامات فعالیت مخابرات ایران و حقوق سایر دارندگان پروانه در نظر گرفته شده است تا امکان رقابت در ارائه خدمات و کیفیت سرویس‌های فیبر نوری حفظ شود.
اصلاح تعهدات پروانه اپراتورها نیز با توجه به تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت دنبال شده است.
