اما و اگرهای مصر در حمایت نظامی از عربستان

العربی الجدید در یادداشتی نوشت: عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر روز شنبه با اشاره به افزایش سطح حمایت قاهره از ریاض، آمادگی مصر برای انجام هر اقدامی در دفاع از عربستان در صورت درخواست این کشور را اعلام کرد. وی از پارلمان کشورش خواست تا به منظور اعطای مجوز لازم به او در این خصوص، جلسه‌ی اضطراری تشکیل دهد.

این اتفاق چند روز پس از آن رخ داد که بدر عبدالعاطی، وزیر امور خا رجه مصر نیز آمادگی قاهره برای پاسخ به هرگونه درخواست حمایت عربستان، از جمله کمک نظامی را اعلام کرد. در همین حال، پارلمان مصر روز گذشته تصمیم گرفت به درخواست السیسی، امروز (یکشنبه) جلسه ای اضطراری برگزار کند.

مصر به دنبال حمله یا جنگ نیست السیسی طی سخنرانی در مراسم فارغ التحصیلی در آکادمی نظامی مصر خاطرنشان کرد که مصر اجازه نخواهد داد هیچ آسیبی به امنیت و ثبات عربستان وارد شود و آماده است تا مطابق با دستورالعمل‌های حاکمیت عربستان هر اقدام لازم را برای محافظت و دفاع از این کشور انجام دهد. وی خاطرنشان کرد که می‌داند چنین اقدامی نیاز به تأیید پارلمان دارد از همین رو تشکیل جلسه اضطراری پارلمان برای اعطای مجوز در صورت درخواست ریاض برای مداخله را خواستار شد.

السیسی همچنین با بیان اینکه هر اقدام لازمی را برای دفاع از برادرانمان در خلیج فارس انجام خواهیم داد، تأکید کرد که مصر به دنبال حمله یا جنگ علیه هیچ‌کس نیست، بلکه از عربستان سعودی دفاع می‌کند. اظهارات السیسی پس از یک دوره تردید و محافظه کاری قاهره در مورد پیوستن به ترتیبات امنیتی و نظامی منطقه‌ای و بررسی مداوم توافق دفاعی سه جانبه بین عربستان، ترکیه و پاکستان، ایراد شده است.

در حالی که پیش از این موضع مصر مبتنی بر اعلام همبستگی و آمادگی برای ارائه پشتیبانی بود، السیسی اکنون علناً از احتمال اقدام نظامی صحبت کرده هرچند آن را به درخواست عربستان و تکمیل مراحل قانونی منوط کرده است. درگیر شدن در جنگ اولویت نیست العربی الجدید در ادامه نوشت: به گفته ناظران، این بدان معنا نیست که مصر واقعاً برای اعزام نیرو به عربستان و یا پیوستن به توافق دفاعی سه جانبه تصمیم گیری کرده است، اما نشان دهنده آمادگی قاهره برای بررسی گزینه‌های فراتر از حمایت سیاسی و دیپلماتیک در صورت تشدید حملات علیه عربستان و درخواست کمک نظامی مستقیم ریاض است.

در همین راستا، رخا احمد حسن، معاون سابق وزیر امور خارجه مصر گفت که قاهره آمادگی خود را برای پشتیبانی لازم از ریاض، طبق توافق دو طرف، اعلام کرده است. این پشتیبانی می‌تواند با توجه به ماهیت تهدیدات موجود و نیازهای مشخص از طریق رایزنی‌های بین دو کشور، اشکال سیاسی، دیپلماتیک و دفاعی به خود بگیرد.

وی با بیان اینکه مقابله با تهدیدات پیش روی عربستان، از جمله موشک‌ها و پهپادها، با مشارکت در عملیات نظامی زمینی متفاوت است، خاطرنشان کرد که اولویت در ارائه ابزارهای لازم برای محافظت از زمین و تأسیسات است، نه درگیر شدن در جنگ نظامی مستقیم. رخا احمد حسن در مورد تحولات سیاسی اظهار داشت که تماس‌های میان مصر و ایران فرصتی را برای بحث و رایزنی در مورد راه‌های کاهش تنش‌، به ویژه با توجه به صحبت‌ها در مورد احتمال میانجیگری بین عربستان و یمن فراهم می‌کند.

این دیپلمات مصری تأکید کرد که قاهره امنیت دریانوردی در دریای سرخ و تنگه باب المندب را با توجه به ارتباط مستقیم آنها با تجارت بین‌المللی و کانال سوئز در اولویت قرار می‌دهد. این در حالی است که اظهارات وزیر امور خارجه مصر در مصاحبه سه‌شنبه گذشته با بلومبرگ، پیام روشنی به ریاض منتقل کرد، مبنی بر اینکه مصر آماده ارائه انواع حمایت ها، از جمله کمک نظامی است و به درخواست‌های عربستان پاسخ مثبت خواهد داد.

با این حال، وزیر خارجه مصر تاکید کرد که توافق سه جانبه در دست بررسی است و کمیته چهارجانبه متشکل از مصر، عربستان، ترکیه و پاکستان برای مشورت در مورد آینده امنیت منطقه‌ای تشکیل جلسه خواهد داد. از سوی دیگر، عبدالعاطی سه‌شنبه گذشته در تماس تلفنی با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، بر اولویت دادن به راه‌حل‌های سیاسی و دیپلماتیک تاکید کرد.

اعلام آمادگی مصر برای حمایت نظامی از عربستان چه مفهومی دارد؟ العربی الجدید افزود: بنابراین، اعلام آمادگی السیسی برای حمایت نظامی از عربستان لزوماً به معنای پیوستن به توافق دفاعی سه جانبه نیست، زیرا پاسخ مثبت به یک درخواست ویژه از یک کشور متحد و هم پیمان، با پیوستن به یک ائتلاف دفاعی که چه بسا حقوق امنیتی و نظامی فراتر از ماهیت روابط دوجانبه را شامل شود، متفاوت است.

همچنین درخواست مجوز از پارلمان به این معنا نیست که مداخله مصر به یک موضوع حل شده و قطعی تبدیل شده است. ماهیت درخواست عربستان، در صورت ارائه، یک عامل کلیدی در تعیین نوع و شکل پاسخ مصر است، این موضوع با توجه به ماده ۱۵۲ قانون اساسی مصر اهمیت بیشتری پیدا می کند که برای اعلام جنگ یا اعزام نیروهای مسلح به یک مأموریت جنگی به خارج از مرزهای کشور پس از نظر شورای دفاع ملی نیاز به تصویب پارلمان با اکثریت دو سوم اعضای آن دارد.

بنابراین، فراخوان برای یک جلسه اضطراری به معنای تصمیم نهایی برای اعزام نیرو نیست بلکه نشان دهنده یک گام اولیه احتمالی است. با توجه به خطرات گسترش درگیری ها، یمن یکی از برجسته ترین آزمون‌ها برای قاهره است.

در نهایت، گام بعدی آن به ماهیت درخواست احتمالی عربستان، روند قانون اساسی مصر، مسیر تشدید تنش نظامی در منطقه و تاثیر آن بر امنیت دریای سرخ، باب المندب و منافع اقتصادی قاهره، بستگی دارد.