روایتی از تاب‌آوری فنی آنتن در حملات اخیر

در همین راستا مهندس امیر دم‌شناس، مدیر فرستنده‌های پرقدرت تلویزیونی و رادیویی اف‌ام در معاونت توسعه و فناوری رسانه گفت: در شرح وظایف این امور به حفظ پایداری، ارتقای امنیت، نگهداری پیشگیرانه، تعمیرات اساسی، کارشناسی، بازدید و نظارت بر انجام سرویس‌های ادواری، تأمین قطعات یدکی مورد نیاز، ارتقای دانش و سطح فنی کارکنان ایستگاه‌ها، استفاده از تخصص شرکت‌های دانش‌بنیان و نظارت بر تعمیرات لابراتواری تجهیزات مرتبط با ایستگاه‌های پرقدرت تلویزیونی و رادیویی اف‌ام تأکید شده است. به‌عنوان چشم‌انداز آتی نیز، حفظ پایداری پوشش کشور، تربیت نیروی انسانی متخصص، افزایش تاب‌آوری شبکه، جلوگیری از استهلاک تجهیزات و کاهش هزینه‌های آتی در دستورکار قرار داشته و هم‌اکنون نیز در حال پیگیری است.

وی در خصوص این‌که ایستگاه‌های پرقدرت دقیقا چه سهمی از پوشش جمعیتی و جغرافیایی کشور را زیر چتر سیگنال دارند، بیان کرد: ایستگاه‌های پرقدرت تلویزیونی و رادیویی اف‌ام کشور وظیفه تأمین پوشش و پخش سیگنال‌های تلویزیون دیجیتال و رادیویی اف‌ام مراکز استان‌ها، شهر‌های بزرگ، مجموعه چندین شهرستان و بعضا برخی مناطق برون‌مرزی را برعهده دارند و توان فرستنده‌ها در پخش تلویزیون دیجیتال از یک کیلووات تا شش کیلووات و برای فرستنده‌های اف‌ام از یک کیلووات تا ۲۰ کیلووات بسته به جمعیت تحت‌پوشش، وسعت جغرافیایی منطقه پوششی و یا میزان آلودگی‌های صنعتی متغیر است. با این تعریف، حدود ۷۰ ایستگاه پرقدرت در کشور، با ظرفیت پخش حداکثر پنج بسته تلویزیون دیجیتال و ۲۰ شبکه رادیویی اف‌ام، سیگنال پخش می‌کنند و نزدیک به ۸۰ درصد جمعیت ایران را تحت پوشش خدمات خود قرار می‌دهند.

وی افزود: از لحظه اعلام خبر شهادت رئیس‌جمهور دولت سیزدهم در اردیبهشت سال ۱۴۰۳ و برگزاری انتخابات زودهنگام، عملیات وعده صادق، جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، قطع اینترنت ملی در دی‌ماه سال ۱۴۰۴ و وابستگی کامل اطلاع‌رسانی به مردم از طریق ایستگاه‌های صداوسیما، اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب، جنگ تحمیلی سوم، شروع حملات روزانه به تأسیسات و زیرساخت‌های فنی سازمان و... همه نگاه‌ها به سیگنال دریافتی از سازمان صداوسیما معطوف بود و این وظیفه همکاران من در تهران و مراکز استان‌ها را سنگین‌تر می‌کرد.

تلاش‌های شبانه‌روزی آنها برای پایدار نگه‌داشتن ایستگاه‌ها به‌هیچ‌عنوان قطع نشد و نهایتا معجزه‌ای که اتفاق افتاد در یک جمله خلاصه می‌شود؛ همکاران بی‌دفاع من با یک جعبه‌ابزار ساده و البته به همراه غیرت‌شان مقابل جنگنده‌های پیشرفته دشمن آمریکایی ــ صهیونی ایستادند و نگذاشتند حتی یک سیگنال قطع شود و تصویری سیاه یا صدایی خاموش بماند. مطمئنا در این موضوع همکاران زیادی دخیل بوده‌اند و من فقط موضوعات مربوط به بخش خودم را توضیح می‌دهم.

از نظر من یک کار قرارگاهی انجام شده است که کلیدواژه‌های مهم در آن اقدامات پدافندی قبل از وقوع جنگ‌ها، تعمیرات و به‌روزرسانی فرستنده‌های اصلی و رزرو قبل از وقوع جنگ‌ها، ابتکارات و خلاقیت‌های کارشناسان و پیاده‌سازی آنها قبل از وقوع جنگ‌ها و نهایتا تلاش بی‌وقفه و مدیریت شایسته همکاران تهران و مراکز استان‌ها در حین وقوع جنگ در این موفقیت اثرگذار بوده است. اما اگر بخواهم فقط درخصوص پایداری ایستگاه‌های پرقدرت تلویزیونی و رادیویی اف‌ام گزارش جامعی ارائه بدهم باید سه بازه زمانی «قبل از جنگ ۱۲ روزه»، «بین جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم» و «بعد از آتش‌بس جنگ تحمیلی سوم» را در نظر بگیریم و اقدامات انجام‌شده را به‌صورت کمی بررسی کنیم.

او عنوان کرد: پیش از جنگ ۱۲روزه، بیش از ۵۰۰ دستگاه از تجهیزات ایستگاه‌های پرقدرت کشور که به‌دلیل کمبود قطعات یدکی از مدار بهره‌برداری خارج شده بودند، دوباره راه‌اندازی شدند. همچنین، پیش از آغاز جنگ تحمیلی دوم، فرستنده‌های اصلی و رزرو به وضعیت نسبتا پایداری رسیدند و تعمیر بیشتر تجهیزات معیوب ایستگاه‌ها نیز امکان بازگشت آنها به مدار بهره‌برداری را فراهم کرد.

بنابراین، تاب‌آوری ایستگاه‌ها در شرایط بسیار خوبی قرار داشت و مدت‌زمان جنگ نیز کوتاه بود. بنابراین، در ۱۲ روز جنگ تحمیلی دوم هیچ‌گونه قطعی سیگنالی گزارش نشد.

با بازگشت شرایط کشور به وضعیت عادی، مجددا بین دو جنگ تحمیلی دوم و سوم بیش از ۴۹۰ دستگاه از تجهیزات ایستگاه‌های پرقدرت کشور در لابراتوار‌های تهران تعمیر شد و ۲۷۰ نفر ــ روز مأموریت برای تعمیرات تجهیزات به ایستگاه‌ها اعزام شدند. در اینجا شاهد ثبت یک رکورد در میزان تعمیرات ایستگاه‌ها نیز بودیم.

خاطرم هست در روز شروع جنگ ۱۲ روزه، یک گروه مأموریتی در استان بوشهر در حال انجام تعمیرات اساسی روی فرستنده بسته سوم دیجیتال این استان بودند و به‌دلیل بسته شدن پروازها، مسیر بوشهر تا تهران را با وسایل نقلیه عمومی طی کردند. مدیر فرستنده‌های پرقدرت تلویزیونی و رادیویی اف‌ام در معاونت توسعه و فناوری رسانه همچنین بیان کرد: شرایط با شروع جنگ تحمیلی سوم و اصابت مستقیم ایستگاه‌ها، تعطیلی‌های سراسری، اصابت لابراتوار‌های تعمیرات و پشتیبانی و حتی تخریب دفتر کار من از موج انفجار تغییر کرد، ولی با توجه به تعمیرات انجام‌گرفته در ماه‌های قبل، تاب‌آوری ایستگاه‌ها به حد قابل قبولی رشد یافته بود و به‌جز معدود نقاط جغرافیایی که ایستگاه‌های آنها مورد اصابت قرار گرفت، اختلالی در دریافت سیگنال رخ نداد.

در این مناطق هم با تلاش شبانه‌روزی همکاران، به‌سرعت شبکه، ریکاوری شد و اختلال‌ها به حداقل رسید. با توقف جنگ و اعلام آتش‌بس، کار اصلی ما شروع شد.

اینجا مهندسان شروع، تجهیزات را از زیر آوار‌ها بیرون کشیدند، لابراتوار‌های موقت آماده پشتیبانی از ایستگاه‌ها شدند و با یک آمار شگفت‌انگیز دو تا سه‌برابری نسبت به میانگین‌های فصلی، تعداد ۳۲۰ ایستگاه پرقدرت کشور با تأمین قطعات مورد نیاز در تهران تجهیز و تعمیر شدند و به چرخه بهره‌برداری بازگشتند. در کنار اقدامات لابراتواری، مأموریت‌های مستمر با ۲۹۰ نفر ــ روز اعزام به ایستگاه‌های پرقدرت کشور انجام و اشکالات گزارش‌شده در آنها نیز برطرف شد.

درحال‌حاضر نیز این عملیات‌ها تا رسیدن به سطوح چشم‌انداز ادامه دارد. وی در خصوص این‌که چه ابداعات فنی و تغییرات ساختاری در شرایط تحریم و جنگ، مانع از سقوط آنتن‌ها شد نیز عنوان کرد: بسیاری از ابتکارات، خلاقیت‌ها و خدمات همکاران من در تهران و مراکز استان‌ها به‌دلیل بحث‌های امنیتی قابل بیان نیست.

به همین دلیل است که از همکاران فنی به‌عنوان سربازان گمنام رسانه یاد می‌شود. ولی به‌طورکلی ابتکارات مهمی در این ایام به کمک حفظ پایداری ایستگاه‌ها آمد که یکی از آنها حرکت به سمت شبکه غیرمتمرکز بود.

در شرایط جنگی از طراحی متمرکز به‌سمت طراحی غیرمتمرکز حرکت کردیم. لازمه این کار نیز طراحی و ساخت فرستنده‌های پرقدرت با قابلیت حمل و نصب فوری بود که برای نخستین‌بار با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی موفق به ساخت فرستنده پرقدرت تلویزیونی در یک راک قابل‌حمل شدیم.

این اقدام با تبادل بین تضمین صددرصدی پایداری با حجم و قیمت تجهیزات با موفقیت انجام شد؛ بنابراین شبیه به عدم صرفه اقتصادی شلیک موشک‌های پدافندی دشمن برای ساقط کردن یک پهپاد، این موضوع در بحث ساخت فرستنده با مدل‌های اقتصادی از یک سال قبل از شروع جنگ ۱۲ روزه پیگیری شد و در زمان جنگ سوم به کمک ما آمد. ساخت فرستنده‌های اف‌ام در زمان وقوع جنگ و عدم نیاز به واردات نیز از دیگر خدمات اداره‌کل فرستنده‌های رادیویی و تلویزیونی برای سازمان بود.

تعمیرات پیچیده مدولاتور‌های تلویزیونی خارجی برای نخستین بار در کشور و خودکفایی سازمان در تعمیرات برخی ویژند‌ها نیز جزو خلاقیت‌های دارای ارزش است که به کمک ما آمد. همه این اقدامات در شرایطی بود که حدود چهار ماه ما دفتر کار و لابراتوار نداشتیم.

اینجا لازم است از همکاران خودم در امور فرستنده‌های پرقدرت تشکر ویژه داشته باشم. خدا را شاکرم که با مدیریت شایسته مدیران ستادی و مراکز، ضمن حفظ پایداری پوشش کشور، هیچ‌گونه آسیب جدی متوجه نیروی انسانی متخصص و دلسوز ما در کشور نشد و به سهم خودم از همه آنها تشکر می‌کنم.

چندین ماه قبل از شروع جنگ ۱۲ روزه، درصد بالایی از قطعات پرمصرف شبکه ایستگاه‌های پرقدرت با تأمین بودجه لازم و در شرایطی که زنجیره تأمین قطعات دچار اختلال نشده بود، با درخواست ما و مساعدت ادارات کل مرتبط پیگیری و وارد کشور شد. بنابراین، در شرایط اختلال زنجیره‌های تأمین، اختلالات حمل‌ونقل و محاصره‌های موجود، اکثر تجهیزات مورد نیاز تعمیرات تجهیزات ایستگاه‌ها در کشور وجود داشت.

در این زمینه ضمن افزایش سرعت تعمیرات و بازیابی شبکه، صرفه‌جویی قابل‌توجهی در بودجه‌های سازمان به‌عمل‌آمد. هم‌اکنون با توجه به اختلالات زنجیره تأمین مواد اولیه، خرید تجهیزاتی که قبل از جنگ وارد کشور شد نیاز به تأمین اعتبارات چندبرابری داشته و هزینه‌های حمل‌ونقل نیز به‌شدت رشد کرده‌اند.

درحال‌حاضر برای بخش کوچک‌تر نیاز‌ها که قابل پیش‌بینی نبود و بنا به شرایط پیش‌آمده است، در حال پیگیری مراحل تأمین هستیم که ان‌شاءالله در صورت تأمین اعتبارات، به نحو مقتضی وارد کشور خواهد شد.