تدوین دستورالعمل جامع استفاده از پساب در کشاورزی فارس

دانشگاه شیراز و شرکت آب و فاضلاب شیراز با هدف ارزیابی فنی و زیست‌محیطی استفاده از پساب تصفیه‌شده در کشاورزی و مدیریت پایدار منابع آب، قرارداد پژوهشی مشترکی برای تدوین دستورالعمل جامع بهره‌برداری از این منبع آبی منعقد کردند. قرارداد پژوهشی «تحلیل جامع استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه‌شده برای کشاورزی» با امضای علیرضا افشاری‌فر، رئیس دانشگاه شیراز و بهمن بهروزی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شیراز، وارد مرحله اجرا شد.

این طرح با هدف افزایش بهره‌وری مصرف آب در کشاورزی، کاهش فشار بر منابع آب شیرین و زیرزمینی و فراهم‌کردن زمینه استفاده ایمن و اصولی از پساب تصفیه‌شده اجرا می‌شود. پساب؛ راهکاری برای کاهش فشار بر منابع آب فارس مسعود نوشادی، استاد بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز و مجری این طرح پژوهشی، با اشاره به محدودیت منابع آب، کاهش بارندگی‌ها و تداوم خشکسالی‌ها، استفاده از منابع آب نامتعارف از جمله پساب تصفیه‌شده را یکی از راهکارهای تأمین بخشی از نیاز آبی کشاورزی دانست.

وی با بیان اینکه بخش قابل‌توجهی از آب کشاورزی استان فارس از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود، افزود: کاهش بارندگی‌ها و برداشت بی‌رویه از این منابع، تأمین آب موردنیاز بخش‌های مختلف را با چالش مواجه کرده است؛ ازاین‌رو، استفاده اصولی از پساب می‌تواند به حفاظت از منابع آب باکیفیت و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از دفع فاضلاب کمک کند. تدوین دستورالعمل بر پایه آزمایش‌های میدانی مجری طرح پژوهشی دانشگاه شیراز با اشاره به رویکرد جامع این قرارداد گفت: در این طرح، استانداردهای مختلف استفاده از فاضلاب تصفیه‌شده، عوامل مؤثر بر بهره‌برداری از پساب و تأثیر ویژگی‌های خاک، نوع گیاه و شیوه مدیریت سامانه آبیاری بررسی می‌شود.

نوشادی انجام آزمایش‌های صحرایی برای ارزیابی تأثیر آبیاری با پساب تصفیه‌شده بر خاک و گیاه را از دیگر محورهای این پژوهش برشمرد و افزود: خروجی اصلی طرح، تدوین دستورالعملی جامع برای استفاده مجدد از پساب در کشاورزی است که شرایط کیفی پساب، ویژگی‌های خاک و نوع محصول را در نظر می‌گیرد. به گفته وی، این دستورالعمل می‌تواند مبنایی علمی برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در زمینه بهره‌برداری از پساب و مدیریت مخاطرات احتمالی آن فراهم کند.

گامی در مسیر مدیریت پایدار آب استفاده از پساب تصفیه‌شده در کشاورزی، در صورت رعایت الزامات فنی، بهداشتی و زیست‌محیطی، می‌تواند به کاهش مصرف آب شیرین، حفاظت از منابع آب سطحی و زیرزمینی و افزایش بهره‌وری منابع آبی کمک کند. همکاری دانشگاه شیراز و شرکت آب و فاضلاب شیراز نیز با پیوند ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه با نیازهای اجرایی حوزه آب، درصدد ارائه راهکارهای کاربردی برای استفاده بهینه از منابع آبی و مدیریت پایدار آب در بخش کشاورزی است.