ارائه توانمندی‌های جهاد دانشگاهی در نخستین رویداد ملی «مانوین»

به نقل از تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا)؛ دکتر حمید صابرفرزام، معاون رئیس جهاددانشگاهی و رئیس سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان (ستفا)، در جریان حضور در نخستین رویداد ملی فناوری‌ها و صنایع خلاق (مانوین) و پاویون جهاددانشگاهی، به تبیین دلایل، اهداف و رویکرد حضور جهاددانشگاهی در این نمایشگاه پرداخت و اظهار کرد: به‌جرأت می‌توان گفت جهاددانشگاهی نخستین نهاد دانشگاهی در کشور است که ورود جدی به عرصه صنایع خلاق داشته و فعالیت خود را سال‌ها پیش در این حوزه آغاز کرده است؛ یعنی حتی در دورانی که ادبیات مربوط به پارک‌ها، مراکز رشد، شرکت‌های دانش‌بنیان و نگاه هم‌زمان اقتصادی و فناورانه به حوزه‌های فرهنگی و هنری در کشور شکل نگرفته بود، جهاددانشگاهی با نگاهی پیشرو و اثرگذار در این بخش فعالیت می‌کرد. وی افزود: امروز نیز به لطف الهی و بدون آنکه تکلیف خاص یا حمایت ویژه‌ای از جهاددانشگاهی صورت گرفته باشد، نخستین و تنها پارک ملی فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی کشور توسط جهاددانشگاهی پایه‌گذاری شده و در حال فعالیت است.

افزون بر این، در دو پارک علم و فناوری دیگر این نهاد در استان‌های البرز و کرمانشاه، و همچنین مراکز رشد اقماری و مراکز نوآوری جهاددانشگاهی در سراسر کشور، هسته‌ها، شرکت‌ها و گروه‌های مختلف دانشگاهی به‌صورت تخصصی یا در کنار سایر رسالت‌های خود در حوزه صنایع خلاق مشغول فعالیت و خدمت هستند. رئیس ستفا با اشاره به ماهیت رویداد مانوین خاطرنشان کرد: این رویداد که امسال به همت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری به‌عنوان نخستین رویداد تخصصی در این عرصه برپا شده است، فرصتی بود تا جهاددانشگاهی بنا بر رسالت ذاتی خود، تجارب، توانمندی‌ها و برنامه‌های خویش را به نمایش بگذارد.

در همین راستا، در غرفه جهاددانشگاهی، پارک ملی صنایع فرهنگی و نرم، سایر پارک‌ها، مراکز رشد و مراکز نوآوری این نهاد مشارکت داشته‌اند و به‌رغم محدودیت فضا، دست به انتخاب زدیم و نمونه‌هایی از توانمندی‌ها و فعالیت‌های گسترده جهاددانشگاهی در سراسر کشور را در معرض دید علاقه‌مندان قرار دادیم. توسعه زیرساخت‌های فناورانه و نوآوری در استان اصفهان صابرفرزام در ادامه با اشاره به نقش استان اصفهان به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم علمی کشور گفت: اصفهان همواره در این عرصه‌ها پیشتاز و فعال بوده است.

هم‌اکنون در اصفهان، مراکز نوآوری متنوعی ذیل دو واحد جهاددانشگاهی (واحد صنعتی اصفهان و واحد دانشگاه اصفهان) فعال هستند. علاوه بر این، به‌تازگی با همکاری و مشارکت استانداری اصفهان، راه‌اندازی شهرک تحقیقاتی و مرکز نوآوری در حوزه کشاورزی و صنایع دارویی کلید خورده است که به‌صورت تخصصی دنبال می‌شود.

البته در کنار این بخش‌های تخصصی، فعالیت در حوزه‌های خلاق و فرهنگی نیز با قوت پیگیری خواهد شد و از تمامی این ظرفیت‌ها بهره‌برداری می‌شود. مأموریت سازمان تجاری‌سازی؛ مکمل و کاربردی‌سازی دستاوردهای معاونت‌ها معاون رئیس جهاددانشگاهی در پاسخ به دیدگاهی پیرامون جایگاه این سازمان در آینده این نهاد تصریح کرد: نباید گفت سازمان تجاری‌سازی به‌تنهایی آینده جهاد است، زیرا آینده جهاددانشگاهی در تمامی ارکان آن اعم از پژوهش، آموزش و فرهنگ شکل می‌گیرد.

جهاددانشگاهی سال‌های متمادی در حوزه‌های فرهنگی، پژوهشی و آموزشی کار کرده و به انبوهی از دستاوردها و فناوری‌های سخت و نرم دست یافته است. مأموریت اصلی سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان (ستفا)، کاربردی‌سازی این فناوری‌ها در سطح جامعه، معرفی آن‌ها، پیگیری وضعیت بازاریابی و استقرار آن‌ها در بازار و در نهایت، بازسفارش نیازهای روز جامعه به حوزه‌های پژوهشی، فرهنگی و آموزشی جهاددانشگاهی برای تعمیق تحقیق و توسعه بیشتر است؛ بنابراین حیات و رسالت این سازمان کاملاً در امتداد فعالیت دیگر معاونت‌های جهاددانشگاهی تعریف می‌شود و بدون آن دستاوردها، فعالیت تجاری‌سازی معنا و مفهومی نخواهد داشت.

پیشگامی جهاددانشگاهی در اشتغال دانش‌آموختگان و آغاز دور جدید تحولات صابرفرزام با بازخوانی پیشینه اقدامات این نهاد در حوزه اشتغال یادآور شد: جهاددانشگاهی در اشتغال دانش‌آموختگان نیز پیشروترین نهاد کشور به شمار می‌رود. در سال ۱۳۷۷ که ساختار اولیه این بخش با عنوان «سازمان همیاری اشتغال فارغ‌التحصیلان» پایه‌گذاری شد، اساساً نهادی در کشور وجود نداشت که به‌طور ویژه به اشتغال دانشگاهیان ورود کند.

جهاددانشگاهی با درک این ضرورت، اقدامات نرم‌افزاری متعددی را پایه‌ریزی کرد؛ از جمله اطلاع‌رسانی فرصت‌های شغلی از طریق نشریه بازار کار، راه‌اندازی سامانه‌های هدایت و مشاوره شغلی (مانند جاب‌ایران و سامانه اشتغال دات آی‌آر)، و تدوین و انتشار نخستین کتابچه‌ها و جزوات بومی کارآفرینی در کشور در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ که با برگزاری دوره‌های تخصصی کارآفرینی تداوم یافت. وی با اشاره به فراز و فرودهای گذشته افزود: در دوره مدیریتی جدید جهاددانشگاهی با هدایت جناب دکتر منتظری، ورود بسیار پرشتابی به حوزه اشتغال صورت گرفته است.

بخش‌هایی که در گذشته تصور می‌شد شاید لزومی به حضور جهاد در آن‌ها نیست و کنار گذاشته شده بودند، مجدداً احیا و فعال شده‌اند. امروز علاوه بر اقدامات قبلی، طرح‌های نوین در قالب رویدادها، ایونت‌ها و سامانه‌های تخصصی در معاونت اشتغال سازمان ستفا در حال پیگیری و اجرا است.

رئیس ستفا با استناد به بیانات ارزشمند رهبر شهید انقلاب اسلامی (ره)، اظهار داشت: نصب‌العین و سرلوحه کار ما در ستفا، تعبیر حکیمانه رهبر معظم انقلاب است که فرموده‌اند «هر دستگاه یا اتاقی که در حوزه اشتغال فعالیت و برنامه‌ریزی می‌کند، حکم اتاق جنگ را دارد»؛ یعنی این موضوع بالاترین درجه از اهمیت، سرعت عمل، فکر و فرصت‌شناسی را می‌طلبد. از همین رو، علاوه بر تداوم خدمات اطلاع‌رسانی، مشاوره، هدایت شغلی و تولید متون تخصصی، اخیراً نخستین «اندیشکده اشتغال دانش‌بنیان کشور» نیز توسط جهاددانشگاهی راه‌اندازی شد تا به‌طور ویژه بر روی سیاست‌پژوهی، تهیه و تدوین اسناد سیاستی حوزه اشتغال دانش‌آموختگان و نخبگان تخصصی تمرکز نماید.

رویکرد جهاددانشگاهی به شکاف میان آموزش‌های دانشگاهی و نیاز بازار کار معاون رئیس جهاددانشگاهی درباره فاصله میان آموزش‌های آکادمیک و نیازهای بازار واقعی کار خاطرنشان کرد: رسالت بنیادین دانشگاه‌ها، تولید علم، مرجعیت علمی و انتقال دانش است و نباید دانشگاه را تنها به مرکزی برای تربیت شاغل تقلیل داد؛ وظیفه دانشگاه تربیت دانشمند و پژوهشگر است. بازار کار اگرچه با فن و تخصص درآمیخته، اما سازوکارها و مقتضیات اجرایی و صنعتی ویژه خود را دارد؛ لذا نباید انتظار داشت یک دانش‌آموخته دانشگاهی، از همان بدو فراغت از تحصیل، دارای تمام مهارت‌ها و توانمندی‌های ریز شغلی محیط کارخانه و صنعت باشد.

دانشگاه باید مسئولیت اجتماعی خود را نسبت به جامعه و نیازهای صنعت ایفا کند، اما از رسالت دانشی خود نیز غافل نشود. وی تأکید کرد: در این میان، نهادهایی همچون جهاددانشگاهی وظیفه خطیر پر کردن این فاصله را با مفهومی تحت عنوان «تکمیل تحصیلات برای اشتغال» بر عهده گرفته‌اند.

همان‌گونه که افراد مدارج تحصیلی را در قالب «تحصیلات تکمیلی» برای ارتقای دانش طی می‌کنند، به آموزش‌هایی کوتاه‌مدت و فشرده برای آماده‌سازی ورود به محیط کار نیز نیاز دارند. به‌عنوان مثال، فردی که رشته حسابداری خوانده، مبانی نظری را داراست اما برای حضور در محیط عملیاتی یک کارخانه نیازمند دوره‌های کوتاه‌مدت مهارتی و مشاوره‌های شغلی است.

در واقع اینجاست که دوره‌های فشرده و تخصصی جهاددانشگاهی زمینه توانمندسازی و ورود موفق آنان به فضای کسب‌وکار را فراهم می‌سازد. صابر فرزام در پایان افزود: در جهاددانشگاهی این مهم در یک هم‌افزایی ساختاری دنبال می‌شود؛ به این ترتیب که معاونت اشتغال ستفا وظیفه شناسایی نیازهای بازار کار و تدوین سرفصل‌ها و بسته‌های آموزشی را بر عهده دارد و معاونت آموزشی جهاددانشگاهی اجرای عملیاتی و برگزاری دوره‌ها را به سرانجام می‌رساند.