سیمایی: نهاد داوری برای حل اختلافات در پارک‌های علم و فناوری ایجاد شود
وزیرعلوم خواستار ایجاد نهاد داوری برای حل اختلافات در پارک‌های علم و فناوری شد.
وزیرعلوم خواستار ایجاد نهاد داوری برای حل اختلافات در پارک‌های علم و فناوری شد. به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در جمع رؤسای پارک‌های علم و فناوری کشور با تأکید بر جایگاه ویژه پارک‌ها در سیاست‌های وزارت علوم گفت: توسعه علم و فناوری امروز تنها مسئله توسعه کشور نیست، بلکه برای حفظ و بقای ایران نیز به آن نیاز داریم و ناچاریم گسترش علم و فناوری را در اولویت برنامه‌های کشور قرار دهیم.
سیمایی در ابتدای سخنان خود از دکتر شهیکی و همکاران معاونت فناوری به دلیل اهتمام به ساماندهی و ارتقای پارک‌های علم و فناوری قدردانی کرد و گفت: از ابتدای مسئولیتم، تقویت حوزه فناوری یکی از اولویت‌های من بوده است. به همین دلیل اعتبارات این حوزه را سریع‌تر و متفاوت از سایر بخش‌ها افزایش دادیم و در اصلاحات سازمانی و ساختاری نیز تقریباً با هر آنچه معاونت فناوری درخواست کرد، موافقت کردیم؛ هرچند در ستاد وزارت علوم درباره برخی موضوعات از جمله هیئت امنای مستقل پارک‌ها نظرات متفاوتی وجود داشت.
وی افزود: ما برای توسعه ایران ناچاریم توسعه علم و فناوری را در اولویت قرار دهیم. مسئله امروز فقط توسعه نیست؛ برای حفظ و بقای ایران نیز به توسعه علم و فناوری نیازمندیم و این موضوع حتی به یک مسئله امنیتی تبدیل شده است.
برای افزایش تاب‌آوری مردم نیز نیازمند توسعه این بخش هستیم. وزیر علوم با استقبال از برنامه‌های مربوط به توانمندسازی مدیران پارک‌های علم و فناوری اظهار کرد: گفته‌اند «اطلبوا العلم من المهد إلى اللحد»؛ ما همیشه نیازمند یادگیری و ارتقای توانمندی‌های خود هستیم.
حتی درباره استادان دانشگاه نیز مطالعات گسترده‌ای انجام داده‌ایم و نمونه‌های مختلف در دنیا را بررسی کرده‌ایم. در دانشگاه‌های علوم پزشکی مراکزی برای توسعه و تعالی استادان وجود دارد که با عنوان EDC شناخته می‌شوند و ما نیز از وزارت بهداشت خواستیم تجربه خود را در اختیارمان قرار دهد.
وی ادامه داد: معادل همین مراکز را در دانشگاه‌ها آغاز کرده‌ایم و تاکنون 14 دانشگاه EDC را راه‌اندازی کرده‌اند. به‌ویژه با تحولات ناشی از هوش مصنوعی و اضطراب‌ها و نگرانی‌هایی که ایجاد کرده، باید بسیار بیشتر یاد بگیریم و با سرعت عمل کنیم.
مدیران بیش از دیگران به آموزش و ارتقای مستمر نیاز دارند؛ چراکه یکی از آسیب‌های مدیریت، گرفتار شدن در رکود است. برای ادامه مؤثر مسئولیت باید دائماً خودمان را به‌روز کنیم و توانمندی‌هایمان را ارتقا دهیم.
سیمایی همچنین از آغاز برنامه هوشمندسازی ستاد وزارت علوم خبر داد و گفت: از «AI Enable» برای هوشمندسازی ستاد استفاده می‌کنیم و چند ماه است جلسات مربوط به آن برگزار می‌شود. هوشمندسازی می‌تواند به افزایش شفافیت، سرعت انجام امور و رضایت بیشتر منجر شود.
وزیرعلوم در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به مدیران پارک‌ها تأکید کرد: مراقب باشید پارک‌ها دچار تورم مقررات نشوند. یکی از مشکلات کشور این است که هر چند نفر که دور هم جمع می‌شوند، می‌خواهند مصوبه‌ای بدهند و مقررات جدیدی وضع کنند؛ گویی قدرت ما به تولید ضابطه تبدیل شده است، در حالی که ضابطه‌ها همیشه به کارآمدی کمک نمی‌کنند و در بسیاری از موارد خود به عامل ناکارآمدی تبدیل می‌شوند.
وی با اشاره به انباشت مقررات در کشور گفت: زمانی که دانشجو بودم و این موضوع را مطالعه می‌کردم، صادرات و واردات آلمان شاید 50 برابر ایران بود، اما مقررات گمرکی آن کشور حدود 50 ماده داشت؛ در حالی که ما در همان زمان نزدیک به دو هزار مقرره در حوزه صادرات و واردات داشتیم و تراز بازرگانی‌مان یک‌پنجاهم آلمان بود. امروز نیز حتی یک حقوقدان ممکن است نتواند از مجموعه مقررات صادرات و واردات کشور به‌سادگی سر دربیاورد.
سیمایی ادامه داد: دانشگاه‌ها نیز در حوزه آموزش با حجم زیادی از مقررات زائد مواجه‌اند. برای همین گروهی برای مقررات‌زدایی تشکیل داده‌ام؛ هرچند تا غافل می‌شوم، می‌بینم در جای دیگری دوباره مقررات‌زایی آغاز شده است.
وی خطاب به رؤسای پارک‌ها افزود: پارک علم و فناوری یک نهاد مدرن است و نباید اجازه دهید گرفتار مقررات شود؛ چراکه انباشت مقررات چابکی و چالاکی پارک‌ها را از بین می‌برد و شرکت‌های مستقر در آنها را نیز درگیر تورم قوانین و ضوابط می‌کند. وزیرعلوم همچنین با اشاره به برخی سرمایه‌گذاری‌های موازی در قبال پارک‌های علم و فناوری گفت: متأسفانه در این حوزه سرمایه‌گذاری‌های موازی نیز در حال انجام است.
ما مسئولیم و وظیفه داریم مراقب باشیم سرمایه کشور هدر نرود. در بسیاری از بخش‌ها با رقابت‌های منفی روبه‌رو هستیم، اما وظیفه ما صیانت از امانتی است که مردم به ما سپرده‌اند.
وی خطاب به مدیران پارک‌ها تأکید کرد: با جدیت و اعتمادبه‌نفس پارک‌ها را اداره کنید؛ ما نیز وظایف خود را در حمایت از این مجموعه‌ها انجام خواهیم داد. سیمایی در ادامه پیشنهاد ایجاد نهادی برای داوری و حل اختلافات در پارک‌های علم و فناوری را مطرح کرد و گفت: اختلاف میان بنیان‌گذاران، اختلاف شرکت‌ها با یکدیگر و همچنین اختلاف شرکت‌ها با پارک یا مدیریت پارک می‌تواند از طریق یک نهاد داوری مورد رسیدگی قرار گیرد.
وی نهاد داوری را نهادی «مدرن و مترقی» توصیف کرد و افزود: رسیدگی در نهادهای قضایی هم هزینه‌بر و هم زمان‌بر است و لزوماً نیز در همه موارد به عدالت و انصاف منجر نمی‌شود. حتی اگر قانون عیناً اجرا شود، قانون همیشه قادر نیست عدالت را تأمین کند؛ در حالی که سازوکارهای داوری می‌توانند کم‌هزینه‌تر، سریع‌تر و منصفانه‌تر باشند.
وزیرعلوم گفت: من علاقه‌مند بودم در دانشگاه‌ها نیز چنین نهادی داشته باشیم؛ مثلاً در کنار هیئت انتظامی اعضای هیئت علمی، نهاد داوری ایجاد شود. اگر دانشجویی از استادی شکایت دارد، چرا باید بلافاصله موضوع وارد هیئت تخلفات شود؟
می‌توان از طریق داوری تلاش کرد مسئله در یک چارچوب آکادمیک حل شود، نه قضایی؛ زیرا هیئت تخلفات در نهایت کاری با ماهیت قضایی انجام می‌دهد. وی افزود: همین موضوع در مورد استادی که درباره ترفیع، ارتقا یا مسائل صنفی شکایتی دارد نیز قابل طرح است.
البته اگر در مواردی موانع حقوقی وجود داشته باشد باید آنها را بررسی کرد، اما در بسیاری از موارد مانع حقوقی نداریم و می‌توان برای ایجاد نهاد داوری در پارک‌ها اقدام کرد؛ نهادی که می‌تواند بسیار مدرن و مفید باشد. سیمایی در بخش پایانی سخنان خود به موضوع ارتباط دانشگاه با صنعت و جامعه پرداخت و گفت: همواره از دانشگاه انتقاد می‌شود که ارتباط مناسبی با صنعت و جامعه ندارد، اما ما درباره این گزاره بحث داریم.
اکنون بیش از 11 هزار قرارداد شخصی میان استادان و صنعت وجود دارد و خود پارک‌های علم و فناوری نیز یکی از روشن‌ترین نمونه‌های ارتباط دانشگاه و صنعت هستند. وی افزود: من همیشه می‌گویم به جای اینکه بپرسیم «ارتباط دانشگاه با صنعت چگونه است؟»، باید بپرسیم «ارتباط صنعت با دانشگاه چگونه است؟».
دانشگاه، محقق و فناور خود را آماده کرده است؛ این صنعت است که نیاز دارد و باید به سراغ دانشگاه بیاید. با این حال، متأسفانه در بسیاری از کارخانه‌ها و شرکت‌ها تابلوی تحقیق و توسعه نصب شده، اما عملاً فعالیت جدی تحقیق و توسعه‌ای وجود ندارد.
وزیر علوم یکی از دلایل ضعف تحقیق و توسعه در صنعت را ساختار دولتی اقتصاد دانست و تصریح کرد: اقتصاد دولتی به هر شکل خود را حفظ می‌کند، رقیب ندارد و انحصاری است؛ در نتیجه نیاز چندانی به تحقیق و توسعه احساس نمی‌کند که بخواهد به سراغ دانشگاه، استاد و پژوهشگر برود. سیمایی تأکید کرد: تا زمانی که اقتصاد دولتی باشد، ارتباط دانشگاه و صنعت نیز به دلیل مشکلاتی که در طرف صنعت وجود دارد ضعیف خواهد ماند.
اساساً اقتصاد دولتی احساس نیاز چندانی به دانش ندارد و دانش‌وری در آن ضعیف است. وی در پایان گفت: با وجود اینکه متقاضیان دانش در برخی موارد احساس استغنا و بی‌نیازی می‌کنند، نهاد علم همچنان مانند طبیب به سراغ جامعه و صنعت می‌رود تا به ارتقای صنعت، بهبود خدمت‌رسانی و پیشرفت جامعه کمک کند.