اژه‌ای: تاخیر در ترخیص کالاهای مورد نیاز مردم به هیچ‌وجه قابل قبول نیست

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، در ادامه بازدیدهای میدانی خود از انبارهای بنادر، گمرکات و اموال تملیکی، در راستای صیانت از حقوق عامه، انسداد گلوگاه‌های فسادزا و ساماندهی فرآیندهای ناظر بر واردات و صادرات، از یکی از بنادر خشک استراتژیک کشور بازدید به عمل آورد. بندر مذکور یکی از مهم‌ترین هاب‌های یکپارچه لجستیک کشور، از طریق اتصال مستقیم ریلی به بنادر مهم کشور است.

یکی از موضوعاتی که در جریان این بازدید، مورد توجه قرار گرفت، مبحث واردات و تخلیه مقادیر معتنابهی کنجاله سویا به‌عنوان یکی از کالاهای استراتژیک بود. طبق اعلام شرکت واردکننده، بیش از ۱۰ هزار تُن کنجاله سویا توسط شرکتی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی وارد کشور شده که از این مقدار ۳ هزار تُن هنوز تخلیه نشده است و هزینه دموراژ آن، به صورت روزانه پرداخت می‌شود.

مسئول گمرگ مربوطه مدعی بود که شرکت واردکننده به سبب عدم ارائه اظهارنامه، نتوانسته محموله مذکور را تخلیه کند و در مقابل، مسئول شرکت واردکننده نیز از عدم ارائه مجوزهای مربوطه توسط مراجع صالحه و فقدان فضای کافی در بندر خشکِ مورد بازدید، گلایه کرد و این موارد را از جمله دلایل عدم تخلیه محموله عنوان کرد. رئیس قوه قضاییه، پس از استماع سخنان مسئولان و دست‌اندرکاران مربوطه، خطاب به دادستان تهران دستور داد که نسبت به این مقوله، ورودی جدی و آسیب‌شناسانه داشته باشد.

رئیس عدلیه گفت تاکنون با ورود دادستانی در این موارد از تضییع بیت المال جلوگیری شده است و این اقدامات صحیح باید مستمر باشد. قاضی القضات تاکید کرد: به هیچ‌وجه قابل قبول نیست که یک واردکننده کالاهای اساسی و استراتژیک، در هنگام ورود محموله به کشور، از اخذ اظهارنامه، خودداری و استنکاف کند و آن محموله‌ی کالاهای اساسی و استراتژیک که مورد نیاز کشور در شرایط جنگی و غیر جنگی است، مدت‌های مدیدی در واگن‌های قطار بماند؛ این قضیه، تالی‌فاسد و تبعات ناگوار دارد؛ هم کالای اساسی به دست مردم نمی‌رسد؛ هم از جیب دولت یا حتی غیر دولت، هزینه دموراژ پرداخت می‌شود و هم کالای مربوطه در خطر فساد قرار می‌گیرد و هزینه متبادر برای امحای آن نیز، گریبانگیر بیت‌المال می‌شود.

به تمام این موارد، باید معطل ماندن واگن‌های قطار را هم اضافه کرد؛ واگن‌هایی که در شرایط فعلی ضروری است دائماً در تردد برای حمل کالا باشند. یکی دیگر از موضوعاتی که در این بازدید مورد توجه قرار گرفت، محموله گوشت‌هایی بود که به سبب وقوع جنگ، در موعد مقرر به اسکله داخلی نرسیده بود و نتیجتاً با مجوز سازمان دامپزشکی در همان کشتی حامل، منجمد شده بود.

این محموله از اسکله داخلی به بندر خشکِ مورد بازدید منتقل شده بود و اکنون باید به مصارف ثانویه برسد. صاحب محموله‌ی فوق‌الذکر که یک شرکت خصوصی است، پیگیر ترخیص محموله است، لکن بنا به گفته مدیرکل گمرک مربوطه، نیاز به مجوز سازمان دامپزشکی است.

متعاقباً رئیس سازمان دامپزشکی در جریان این بازدید اعلام کرد که مجوز مربوطه برای ترخیص این محموله صادر شده است، اما مدیرکل گمرک مربوطه، مُنکر ثبت این موضوع در سیستم جامع شد. در همین راستا، رئیس قوه قضاییه تاکید کرد که ضروری است این قبیل ناهماهنگی‌ها با سرعت زیاد مرتفع شود؛ چرا که به هیچ وجه قابل قبول نیست که در شرایط فعلی کشور و نیاز مبرم به کالاهای اساسی، بواسطه ناهماهنگی‌هایی از جنس عدم درج سیستم، محموله‌ها در انبارها بمانند و به دست مصرف‌کنندگان نرسد.

مقوله‌ دیگری که در بازدید رئیس دستگاه قضا از بندر خشک استراتژیک کشور، مورد توجه قرار گرفت، موضوع مقادیر معتنابهی برنج بود که وارد بندر خشکِ مذکور شده بود، اما در ابتدا صاحب آن، مشخص و معین نبود. این مقادیر معتنابه برنج، در معرض فساد قرار داشت که با ورود دادستانی تهران، تعیین تکلیف شدند و در دسترس سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی، قرار گرفتند.

پس از طی این فرآیند، به موجب اسناد گمرکیِ به‌دست آمده، شرکتِ مالکِ این محموله برنج، شناسایی شد؛ فلذا محموله از سازمان تملیکی عودت داده شد. رئیس عدلیه در هنگام بررسی این موضوع، خطاب به مدیرکل گمرک مربوطه، علت تعلل در شناسایی صاحب محموله و تأخیر در ارجاع محموله به سازمان اموال تملیکی را جویا شد و پس از استماع مسئول مربوطه، گفت: متولیان امر و مسئولان ذیصلاح در بخش‌های مرتبط با واردات کالا، توجه و اهتمام ویژه‌ای به سازوکارهای قانونی موجود داشته باشند و اینگونه نباشد که به مجرد ورود قضایی به موضوع، به تکاپوی تعیین تکلیف کالاها و محموله‌های بلاصاحب و یا در معرض انقضاء و فساد بیفتند.

در فقره حاضر، اولاً باید در شناسایی صاحب محموله تعجیل می‌شد؛ ثانیاً به فرض عدم شناسایی، باید وفق زمانبندی قانونی، محموله جهت تعیین‌تکلیف به سازمان اموال تملیکی ارسال می‌شد. قاضی القضات تصریح کرد: مجدداً و مؤکداً تاکید می‌کنم که به هیچ‌وجه قابل قبول نیست، به سبب برخی نارسایی‌ها و ناهماهنگی‌های اداری و بوروکراتیک، در روند ترخیص کالاهای اساسی و استراتژیک که مورد نیاز مردم است، تأخیر و تعلل، ایجاد شود.

یکی از موضوعاتی که در خلال این بازدید مورد توجه رئیس قوه قضاییه قرار گرفت، مبحث تخلیه محموله‌ها از بندر خشک استراتژیک کشور به انبارهای دولتی و یا خصوصی موجود در کشور بود. رئیس دستگاه قضا در همین راستا خطاب به مسئولان ذیصلاح امر واردات در کشور تاکید کرد که نسبت به ثبت سیستمی مشخصات انبارهایی که کالاها از بنادر خشک یا سایر بنادر به مقصد آنها منتقل می‌شوند، اهتمام تام و تمام داشته باشند.

رئیس عدلیه تاکید کرد: یکی از مواردی که به کرات در پرونده‌های سازمان تعزیرات مشاهده می‌شود، همین فقره‌ی ارسال کالا از بنادر و گمرکات به انبارها و عدم درج و ثبت این موضوع در سامانه جامع انبارهاست. این موضوع، تالی فاسد دارد و می‌تواند زمینه فساد و احتکار باشد؛ فلذا مسئولان ذیصلاح، باید اهتمام جدی داشته باشند که وقتی محموله‌ای از بنادر یا گمرکات به مقصد انبارها ترخیص می‌شود، جزئیات مرتبط با محموله و انبار مقصد، به فوریت در سامانه جامع انبارها، ثبت و ضبط گردد.

قاضی‌القضات خاطرنشان کرد: باید تمام روزنه‌های احتکار کالاهای اساسی در کشور مسدود شود. این امر اگرچه صرفاً اختصاصی به ایام جنگ ندارد؛ لکن در ایام جنگی، توجه به انسداد بسترهای احتکار کالا، بیش از پیش اهمیت دارد.

یکی دیگر از موضوعاتی که در جریان این بازدید، مورد توجه رئیس قوه قضاییه قرار گرفت، مبحث اختلافاتی بود که بین چند مرجع برای آزمایش و نمونه‌برداری کالاهای وارداتی وجود داشت؛ به موجب مقرره موجود، برای تسهیل و تسریع در فرآیند واردات و پیشگیری از معطل ماندن کالاها در بنادر و گمرکات، مرجع واحد آزمایش و نمونه‌برداری از کالاهای وارداتی، سازمان دامپزشکی معرفی شده است؛ لکن سایر سازمان‌های مرجع در این فقره، بعضاً به مقرره‌ی مذکور، تمکین ندارند و بر نمونه‌برداری توسط مأموران خودشان تاکید می‌ورزند؛ این امر بعضاً سبب تأخیر در تخیله و توزیع کالاهای اساسی وارده به کشور می‌شود. رئیس دستگاه قضا برای مرتفع شدن این معضل، توصیه‌هایی تخصصی را خطاب به مسئولان مربوطه مطرح کرد.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین محسنی‌اژه‌ای، در ادامه بازدید خود از بندر خشک استراتژیک کشور، طی نشستی با مسئولان و متولیان حوزه صادرات و واردات کشور، تاکید کرد: دشمن غدّار و متجاوز ما بسیار تلاش داشت تا با جنگ نظامی و محاصره تمام‌عیار، وضعیت کشور ما را به قحطی و نایابی کالاهای استراتژیک و اساسی بکشاند. لکن با عنایات خداوند و در نتیجه اقتدار نظام جمهوری اسلامی و تلاش شبانه‌روزی شما مسئولان و دست‌اندرکاران امر، این تیر دشمن به خطا رفت.

مجاهدت نیروها و مسئولان مرتبط با حوزه واردات کالا به کشور در ایام جنگ و پساجنگ، در زمره مجاهدت‌های خاموش قرار می‌گیرد. رئیس قوه قضاییه گفت: با مطالعه تاریخ درمی‌یابیم که در اعصار پیشین، وقتی کشور ما مورد طمع و تجاوز دشمنان و بیگانگان قرار می‌گرفت، به سرعت قحطی در کشور فراگیر می‌شد؛ اما جهانیان مشاهده کردند که در دو جنگ تحمیلی اخیر، علی‌رغم آنکه مستکبران با تمام قوا و تجهیزات به میدان آمده بودند، اما ما نه از حیث نظامی مغلوب شدیم و نه از حیث اجتماعی و اقتصادی.

آنچه واضح است آن است که دشمن موفق نشد توطئه ایجاد قحطی در کشور ما را عملیاتی کند و این امر مرهونِ تفضل خداوند و هوشیاری مردم مبعوث‌شده و شما مسئولان خدوم و مجاهد بود. در امتداد مسیر نیز، ضروری است شما مسئولان به شکرانه بهره‌مندی از موهبت مردمی بصیر، بر دامنه مجاهدت‌های خود بیفزایید و برای لحظه‌ای هم سنگر خدمت به مردم را ترک نکنید.

رئیس دستگاه قضا تصریح کرد: دشمن تصور داشت با اعمال محاصره دریایی، کالاها و محموله‌های اساسی و استراتژیک به کشور نمی‌رسد؛ لکن ما این توهم دشمن را باطل کردیم و موفق شدیم ابتکار عمل به خرج دهیم. رئیس عدلیه عنوان داشت: قوه قضاییه نسبت به موضوع تأمین کالاهای اساسی و استراتژیک مردم بسیار اهتمام دارد.

در اینجا بار دیگر تاکید می‌کنیم که برای کمک و مساعدت به تمامی بخش‌های فعال در حوزه واردات کالا به کشور، آمادگی داریم. تاکید مؤکد داریم که فرآیند واردات کالاهای اساسی و موردنیاز مردم و تخلیه و توزیع آنها حتی برای لحظه‌ای نیز نباید متوقف شود.

قاضی‌القضات در ادامه خطاب به متولیان امر واردات در کشور تصریح کرد که از کلیه‌ی ابلاغیه‌ها و صورت‌جلسه‌های‌شان که به نحوی از انحاء مرتبط با فرآیند واردات کالاهای اساسی و استراتژیک در کشور است، یک رونوشت به دفتر او ارسال کنند. حجت‌الاسلام‌ والمسلمین محسنی‌اژه‌ای، اظهار داشت: در فقره‌ی مرتبط با فرایندهای وارداتی، اصل اساسی، آسیب‌شناسی است؛ ورود قهری و موردی به مسائل، شاید لازم باشد، لکن درمان قطعی محسوب نمی‌شود؛ باید چنانچه یک حفره و آسیب را در فرایندهای وارداتی شناسایی کردیم، بلافاصله نسبت به رفع آن اقدام کنیم تا این حفره مسدود شود و دیگر گریبانگیر سایر محموله‌های وارداتی نشود.

پیش از سخنان رئیس قوه قضاییه در این جلسه، «صالحی» دادستان تهران طی سخنانی اظهار کرد: در اجرای تاکیدات رئیس قوه قضاییه مبنی بر نظارت مدیران دستگاه قضایی بر انبارهای اموال تملیکی و گمرکات و بنادر، ما در دادستانی تهران به صورت مستمر همراه با معاونین و همکاران خود در حال بازدید از انبارهای اموال تملیکی و گمرکات و همچنین بندر خشک استراتژیک هستیم. وی با اشاره به بازدید سه هفته پیش خود از بندر خشک استراتژیک، بر ضرورت افزایش امکانات لجستیکی جهت تخلیه بار، اختصاص گمرک مستقل و همچنین افزایش تعداد انبارهای این بندر تاکید کرد.

دادستان تهران همچنین با اشاره به موضوع چالش‌برانگیز نمونه‌برداری و انجام آزمایش از کالاهای وارداتی، اظهار کرد: در این زمینه توافق‌نامه‌هایی میان سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد و همچنین میان سازمان دامپزشکی و سازمان ملی استاندارد وجود دارد؛ متاسفانه این توافق‌نامه‌ها و همچنین یک مصوبه بالادستی در خصوص این موضوع، هنوز اجرایی نشده‌اند؛ در صورتِ اجرایی شدن توافقنامه‌ها و مصوبه مذکور، شاهد تسریع فرآیند ترخیص کالا از انبارهای بنادر و گمرکات خواهیم بود. «ابراهیم نقدی» معاون حقوقی گمرک نیز در این جلسه، ضمن قدردانی از همه سازمان‌ها و دستگاه‌هایی که طی جنگ‌های تحمیلی اخیر در زمینه ترخیص کالا با گمرک همکاری و همراهی داشتند، اظهار کرد: گمرک در ایام جنگ تحمیلی ۴۰ روزه با همکاری سایر سازمان‌ها و دستگاه‌ها، توانست با ترخیص چند میلیون تُن کالای اساسی، توطئه‌های شوم دشمنان را به شکست بکشاند؛ در ایام جنگ ۴۰ روزه، فعالیت‌های بنادر و گمرکات ایران به صورت شبانه‌روزی انجام می‌شد و حتی یک روز هم تعطیلی یا وقفه در کار وجود نداشت به طوری که فرآیند ترخیص در ایام، چندین برابر ایام عادی بود.

وی ضمن قدردانی از همراهی‌های دادستانی با گمرک در ایام جنگ تحمیلی اخیر گفت: ما در ایام جنگ تحمیلی اخیر توانستیم با همیاری و مساعدت دادستانی، بسیاری از گِره‌های موجود بر سر راه تسریعِ فرآیند ترخیص کالا را باز کنیم. ابراهیم نقدی افزود: در نتیجه هماهنگی‌ها و همراهی‌هایی که میان سه قوه در ایام اخیر وجود داشت، گمرک توانست بسیاری از محدودیت‌های حوزه حمل و نقل کالا را مرتفع کند؛ ما در این ایام، بیشتر فرایند ترخیص را به کالاهای اساسی، نهاده‌های دامی و دارو، اختصاص دادیم.

معاون حقوقی گمرک خاطرنشان کرد: یکپارچه‌سازی اخذ نمونه‌برداری و اخذ آزمایش کالاهای اساسی، می‌تواند بسیاری از چالش‌های زمانی گمرک در حوزه ترخیص کالا را از بین ببرد. «عسکری» مدیرعامل سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی نیز در این جلسه با اشاره به رویکردهای جدید این سازمان اظهار کرد: در حال حاضر می‌توانیم اذعان کنیم که سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی، امروز با کمک قوه قضاییه، به نقطه قابل‌قبولِ عملکردیِ خود رسیده است.

وی با بیان اینکه سیستمی کردن فرآیندها و انجام گفت‌وگوهای بین سامانه‌ای، یکی از مهمترین اقدامات صورت گرفته سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی طی دوره کنونی است، اظهار کرد: سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۴ همت تعیین تکلیفِ کالا انجام داد و در نیمه نخست سال جاری نیز حدود ۳۴ همت توسط این سازمان تعیین تکلیفِ کالا صورت گرفته است. عسکری گفت: اِعمال برخی سیاست‌های مربوط به تغییرات تعرفه‌ای و همچنین تعیین عوارض برای برخی کالاهای لوکس که با همراهی قوه قضاییه صورت گرفت، زمینه‌ساز کاهش ورود کالاهای قاچاق به کشور شده است.

«راد» مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران نیز در این جلسه ضمن قدردانی از همکاری دستگاه قضایی کشور در زمینه نظارت، بازرسی و پایش کالاهای اساسی، گفت: طی هفت ماه گذشته، همکاری و همراهی دستگاه قضایی در استان‌های مختلف کشور در حوزه نظارت بر تأمین و توزیع کالاهای اساسی، قابل توجه و مؤثر بوده است. «جعفری» مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام کشور نیز از همراهی و همکاری ویژه قوه قضاییه طی هفت ماه گذشته در حوزه تامین کالاهای اساسی و حل مشکلات گمرکات، قدردانی کرد.

وی با اشاره به برخی چالش‌ها در فرآیند نمونه‌برداری و آزمایش کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی وارداتی، گفت: در حال حاضر برای ترخیص و بررسی این کالاها، دستگاه‌های مختلف از جمله دامپزشکی، سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو، هر کدام فرآیند آزمایش و بررسی جداگانه‌ای دارند که پاسخگویی به نتایج آزمایش‌ها گاهی یک تا دو ماه زمان می‌برد؛ پیشنهاد ما این است که یک آزمایشگاه مرجع، نمونه‌برداری و آزمایش‌های لازم را انجام دهد و نتیجه آن مورد پذیرش همه دستگاه‌های ذی‌ربط قرار گیرد. حل این موضوع می‌تواند در تسریع فرآیند بررسی و ترخیص کالاهای اساسی و نهاده‌های مورد نیاز کشور، کمک قابل توجهی کند.

«صالحی» رئیس سازمان دامپزشکی کشور با اشاره به مسئولیت این سازمان در حوزه ارزیابی بهداشتی کالاهای وارداتی از جمله نهاده‌های دامی، خواستار تعیین تکلیف موضوعِ «انجام صرفاً یک نمونه برداری از کالاهای وارداتی به کشور» شد. «طلایی» معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی نیز در این جلسه با بیان اینکه امروز چهار و نیم میلیون تن کالای اساسی در بنادر کشور موجود است، به موضوعِ نوسانات بعضاً روزانه‌ی قیمت ارز اشاره کرد و خواستار اتخاذ تدابیر لازم از سوی مسئولان ذیربط برای کنترل قیمت ارز و فراهم کردن زمینه استمرار فعالیت‌های تجار و بازرگانان شد.

«هادی‌نژاد» معاون بازرگانی راه‌آهن نیز در این جلسه به ارائه توضیحاتی در خصوص ظرفیت‌های ریلی حوزه واردات و صادرات کالا پرداخت و در ادامه گفت: علی رغم اینکه در جنگ تحمیلی اخیر، شبکه ریلی کشور در سه منطقه، مورد تجاوز دشمن قرار گرفت، ولیکن هر سه منطقه آسیب‌دیده در کمتر از ۴۸ ساعت به شبکه ریلی کشور بازگشتند.