اجلاس بغداد بر سر دوراهی؛ پل همگرایی یا ایستگاه شعارها؟
پنجاه‌ودومین اجلاس شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی با محوریت «گفت‌وگو و همبستگی به‌مثابه دو رکن ضروری برای ارتقای صلح و پیشرفت پایدار»، روزهای شنبه و یکشنبه در بغداد برگزار می‌شود؛
نورنیوز-گروه بین‌الملل: پنجاه‌ودومین اجلاس شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی با محوریت «گفت‌وگو و همبستگی به‌مثابه دو رکن ضروری برای ارتقای صلح و پیشرفت پایدار»، روزهای شنبه و یکشنبه در بغداد برگزار می‌شود؛ نشستی مهم برای عراقِ خواهان نقش‌آفرینی در معادلات منطقه‌ای و نیز فرصتی برای بررسی تحولات پرشتاب منطقه و جهان. در همین چارچوب، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در رأس هیأتی دیپلماتیک راهی بغداد شده است تا ضمن تشریح دیدگاه‌ها و مواضع تهران، با شماری از وزیران امور خارجه کشورهای شرکت‌کننده دیدارهای دوجانبه داشته باشد.
در شرایط کنونی ایجاب می‌کند سازمان همکاری اسلامی از شعارزدگی عبور کند و مانع بازی برخی اعضا در زمین مخالفان امنیت و همگرایی جهان اسلام شود؛ در غیر این صورت، نشست‌های آن چیزی جز تکرار نمایش‌های دیپلماتیک، سخنرانی‌های کم‌ثمر و دیدارهای مقطعی نخواهد بود. تعامل ایران و عراق؛ از همسایگی تا همگرایی راهبردی بخشی از سفر عراقچی را باید در چارچوب تلاش‌های دو کشور برای گسترش همه‌جانبه روابط ارزیابی کرد.
خروج نیروهای آمریکایی از عراق، تهدیدات امنیتی مشترک تحمیل‌شده علیه تهران و بغداد، ضرورت توسعه همکاری‌های اقتصادی، به‌ویژه اقدام مشترک در برابر زورگویی‌ها و تحریم‌های آمریکا، و توجه به دغدغه‌های منطقه‌ای، از جمله مسئله فلسطین، ظرفیت‌های مهمی برای تعمیق مناسبات دو کشور فراهم کرده است. بهره‌گیری از همگرایی میان ارکان مقاومت برای تحقق صلح و امنیت پایدار نیز از دیگر زمینه‌های همکاری است؛ ظرفیت‌هایی که تحقق آن‌ها به تعامل مستمر و هماهنگی همه‌جانبه نیاز دارد.
از این منظر، سفر عراقچی می‌تواند گامی در مسیر تقویت مناسبات دوجانبه و پیگیری منافع مشترک باشد. ابتکار همگرایانه ایران؛ پاسخی به ادعای انزوای تهران ایران همواره بر وحدت و یکپارچگی جهان اسلام، همراه با حفظ استقلال و آزادی عمل کشورهای اسلامی، تأکید کرده و ابتکارعمل‌های متعددی را در این مسیر مطرح ساخته است.
از نگاه تهران، همگرایی اسلامی زمانی تحقق می‌یابد که سوءتفاهم‌های درونی برطرف، ظرفیت‌های مشترک سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی تقویت و با اشکال مختلف تروریسم تحمیلی و آپارتاید علمی مقابله شود. مقابله با رژیم صهیونیستی، پایان دادن به سازشکاری و روابط پنهان و آشکار با این رژیم و خروج بیگانگان از منطقه نیز از الزامات دستیابی به امنیت بومی و پایدار است.
در شرایط حساس کنونی، حضور ایران در اجلاس بغداد فرصتی برای تبیین این دیدگاه‌ها و استمرار دیپلماسی فعال تهران است. هم‌زمان، نقش‌آفرینی ایران در اجلاس‌های شانگهای و بریکس، نشست‌های کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و سیکا و دیگر مجامع بین‌المللی، ادعای انزوای ایران را زیر سؤال می‌برد.
این حضورها، علاوه بر تقویت ظرفیت‌های مقابله با جنگ ترکیبی، به‌ویژه در عرصه اقتصادی، با ادعای ترامپ مبنی بر نابودی ایران نیز در تعارض آشکار قرار دارد؛ زیرا کشوری که چنین ادعایی درباره آن مطرح می‌شود، همچنان در معادلات منطقه‌ای و جهانی نقش‌آفرین است. جنگ رمضان و تنگه هرمز؛ ضرورت قدرشناسی از امنیت‌سازی ایران تحولات منطقه پس از جنگ رمضان، جهان اسلام را وارد مرحله‌ای کرده که بازگشت به معادلات گذشته را دشوار می‌سازد.
برخی کشورهای عربی جنوب خلیج فارس، سرزمین و فضای خود را در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تجاوز به ایران قرار دادند؛ با این حال، تهران بر دیپلماسی و همگرایی همسایه‌محور تأکید کرده و اهداف خود را متوجه پایگاه‌ها، منافع و اهداف آمریکایی ـ صهیونیستی دانسته است. مدیریت ایران بر تنگه هرمز نیز در این چارچوب، با امنیت‌سازی متناسب با منافع منطقه و جهان اسلام پیوند دارد.
بر این اساس سازمان همکاری اسلامی باید نقش ایران در جلوگیری از تکرار تجاوزها و تأکید بر پایان جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله در چارچوب تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، را مورد توجه قرار دهد. کشورهای اسلامی نیز می‌توانند با محکومیت جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی، در تقویت امنیت بومی منطقه نقش‌آفرینی کنند.
پایان شعارزدگی؛ معیار واقعی اعتبار سازمان اسلامی نمی‌توان مدعی حمایت از فلسطین بود، اما از میزبانی سران رژیم صهیونیستی در کشورهایی مانند امارات و جمهوری آذربایجان و اقدامات علیه دیگر کشورهای منطقه چشم پوشید؛ همان‌گونه که حمایت از شورای به‌اصطلاح صلح ترامپ، با توجه به نگرانی‌ها درباره آوارگی ساکنان غزه، با ادعای دفاع از فلسطین سازگار نیست. گفت‌وگو و همبستگی هنگامی معنا دارد که در خدمت منافع کشورهای اسلامی و امنیت‌سازی بومی باشد، نه توجیه تسلیم در برابر آمریکا و سازش با رژیم صهیونیستی.
بررسی اشغالگری در فلسطین، لبنان و سوریه، تجاوزهای آمریکا و تحولات یمن و پایان دادن به تجاوز عربستان علیه این کشور باید در دستور کار قرار گیرد. اجلاس بغداد زمانی اعتبار خواهد یافت که به ریشه‌یابی بحران‌ها و سوءتفاهم‌ها، احترام به تمامیت ارضی و استقلال کشورها و مقابله با اشغالگری و تجاوزگری بپردازد؛ نه آنکه به تریبونی برای توجیه آن‌ها تبدیل شود.