ادعای اکسیوس: بازرسی از تاسیسات هسته‌ای؛ شرط آمریکا برای خودداری از حملات گسترده پس از انتخابات آمریکا
توافق سپتامبر ۲۰۲۵ که به بازرسان بین‌المللی اجازه بازدید از تاسیسات را می‌داد، اما پس از بازگشت تحریم‌های ذیل مکانیسم ماشه (Snapback) در شورای امنیت، اجرای آن به حالت تعلیق درآمد.
پایگاه آمریکایی آکسیوس به نقل از سه مقام آمریکایی، اسرائیلی و منطقه‌ای گزارش داد که میانجی‌گران به سرپرستی دوحه در تلاشند تا تهران را متقاعد سازند در ازای دریافت برخی معافیت‌های تحریمی از سوی ایالات متحده، به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه بازدید از سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده را بدهد. این تحرکات در شرایطی در جریان است که ژنرال ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، روز دوشنبه در تماسی با دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، هماهنگی‌های لازم پیرامون سناریوهای تهاجمی احتمالی را بررسی کرده است.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی تصریح کرده‌اند که در صورت عدم دستیابی به توافقی در واپسین لحظات، وقوع یک کارزار هوایی یک‌هفته‌ای علیه ساختارهای زیربنایی، نفت و انرژی و اهداف هسته‌ای بسیار محتمل خواهد بود. ترامپ: چه با توافق و چه از راهی دیگر، کار را تمام می‌کنیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در گفتگویی کوتاه با آکسیوس تایید کرد که تبادل پیام و مذاکرات غیرمستقیم از طریق واسطه‌ها با ایران در جریان است، اما ابراز داشت که هنوز مشخص نیست آیا این مسیر به نتیجه خواهد رسید یا خیر.
ترامپ با اشاره به مواضع خود تصریح کرد: «ما باید کار را تمام کنیم؛ حال یا از طریق یک توافق یا از راهی دیگر. به زودی مشخص خواهد شد که آیا مذاکرات می‌تواند موفق شود یا نه.» از سوی دیگر، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با تاکید بر آمادگی همه‌جانبه کشور نوشت: «در حالی که نیروهای مسلح شجاع ما برای دفاع از میهن در آمادگی کامل به سر می‌برند، ایران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد تا به موفقیت دست یابد.» جزئیات رفت‌وآمدها به پایتخت؛ احیای توافق قاهره روی میز است منابع آگاه فاش کردند که «علی الذوادی»، مذاکره‌کننده ارشد قطری، اوایل هفته جاری برای ارائه طرح پیشنهادی خود با هدف دستیابی به تفاهم با دولت ترامپ وارد تهران شد.
یک منبع منطقه‌ای مطلع از روند مذاکرات گفت که دوحه ایده‌هایی را برای پر کردن شکاف میان مطالبه واشنگتن مبنی بر چشم‌پوشی ایران از ذخایر اورانیوم غنی‌شده و اصرار تهران بر رفع محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ارائه کرده است. به گفته این منبع و یک مقام آمریکایی، میانجی‌گران قطری، سعودی، ترک و پاکستانی که چند روز پیش نیز در تهران حضور داشتند، صراحتاً به طرف ایرانی اعلام کرده‌اند که پذیرش این چارچوب ممکن است تنها راه مهار حملات سهمگین پس از انتخابات نوامبر باشد.
طبق این گزارش، مقامات ایرانی اعلام کرده‌اند که این بسته‌های پیشنهادی ظرف چند روز آینده جهت بررسی و تصمیم‌گیری به استحضار رهبر انقلاب خواهد رسید. همچنین مقامات سعودی پس از سفر به تهران، به کاخ سفید اطلاع دادند که ایران نسبت به سناریوی حملات مشترک نگران است و ریاض از ترامپ خواسته تا از شتاب‌زدگی برای آغاز درگیری نظامی پرهیز کرده و زمان بیشتری را به دیپلماسی اختصاص دهد.
چارچوب طرح: بازرسی‌ها در ازای معافیت فروش نفت و آزادسازی اموال محور اصلی بسته پیشنهادی، بازگشت به توافقی است که ایران سال گذشته در قاهره با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی منعقد کرد؛ توافق سپتامبر ۲۰۲۵ که به بازرسان بین‌المللی اجازه بازدید از تاسیسات را می‌داد، اما پس از بازگشت تحریم‌های ذیل مکانیسم ماشه (Snapback) در شورای امنیت، اجرای آن به حالت تعلیق درآمد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، روز سه‌شنبه در نشست شورای امنیت تاکید کرد که احیای «توافق قاهره» می‌تواند مبنایی حقوقی و فنی برای ازسرگیری نظارت‌ها بر تأسیساتی باشد که در حملات پیشین آمریکا و اسرائیل آسیب دیده‌اند.
یک منبع منطقه‌ای در تشریح سازوکار این طرح افزود: «در صورتی که تهران مجوز بازرسی از سایت‌های هسته‌ای را صادر کند، معافیت‌هایی برای صادرات نفت دریافت خواهد کرد و بخشی از دارایی‌های مسدودشده آن برای خرید اقلام دارویی، غذایی و کالاهای بشردوستانه آزاد خواهد شد. ایده بنیادین این است که ایران بتواند تاکید کند در گام نخست از ذخایر اورانیوم خود عقب‌نشینی نکرده و واشنگتن نیز مدعی کسب امتیازات هسته‌ای شود.» کاخ سفید به میانجی‌گران اعلام کرده است که پس از مشخص شدن پاسخ تهران، تصمیم نهایی را اتخاذ خواهد کرد؛ این در حالی است که ترامپ در جریان پرواز روز سه‌شنبه با هواپیمای شماره یک نیروی هوایی (ایر فورس وان) موضوع ایران را با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه خود، به بحث گذاشته و روز چهارشنبه نیز این پرونده را در جریان دریافت گزارش‌های اطلاعاتی روزانه بررسی کرده است.
۴۲/۴۲
