امام جمعه شیراز: پیشگیری از جرم نیازمند گذار از برخورد انفعالی به حکمرانی پیش‌نگر است

آیت‌الله لطف‌الله دژکام چهارشنبه ۱۵ مهر در همایش سراسری معاونان پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه که در شیراز برگزار شد، اظهار کرد: بسیاری از مسائل کشور تنها با تغییر رویکرد قابل حل است و در حوزه پیشگیری از جرم نیز باید از برخورد انفعالی با جرائم به سمت حکمرانی پیش‌نگر حرکت کنیم. وی با تأکید بر ضرورت تحول در مدیریت آسیب‌های اجتماعی افزود: دستگاه قضایی و نهادهای حاکمیتی باید از شیوه‌های انفعالی عبور کنند و به سمت حکمرانی پیش‌نگر حرکت داشته باشند.

در این مسیر، بومی‌سازی الگوی حکمرانی، تسهیلگری نقش‌آفرینان اجتماعی و پیوست‌نگاری فرهنگی باید مورد توجه قرار گیرد و ریشه‌کنی پایدار جرائم نیز در گرو اقداماتی مانند خانواده‌محوری، سالم‌سازی اقتصاد و اصلاح ساختار پروژه‌های شهری است. تغییر نقش مدیر از فرمان‌دهی به تسهیلگری آیت‌الله دژکام با بیان اینکه در الگوی حکمرانی، نقش مدیر از «فرمان دادن» به «تسهیلگری» تغییر می‌کند، گفت: اگر قرار است رویکرد حکمرانی را دنبال کنیم، باید نقش‌آفرینان اصلی این عرصه را بشناسیم و اجازه دهیم هر دستگاه و بخش اجتماعی نقش واقعی خود را ایفا کند.

نماینده مردم فارس در مجلس خبرگان رهبری افزود: دستگاه قضایی نباید در این عرصه به تنهایی همه نقش‌ها را بر عهده بگیرد، بلکه باید زمینه ورود سایر بخش‌ها را فراهم کند تا هر کدام وظیفه محوله خود را انجام دهند. نماینده ولی‌فقیه در فارس با تأکید بر ضرورت بومی‌سازی الگوی حکمرانی خاطرنشان کرد: تجربه کشورهای مختلف در مدیریت آسیب‌های اجتماعی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، اما صرف آگاهی از تجربه دیگران کافی نیست و باید بتوانیم بهترین نظریه‌ها را انتخاب و در نهایت متناسب با مبانی خودمان نظریه‌پردازی کنیم.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم حکمرانی را در بستر فرهنگ اسلامی معنا کنیم، باید نقش خداوند در حکمرانی تعریف شود؛ زیرا بخشی از پرسش‌هایی که امروز متوجه حاکمیت است، از این مسئله ناشی می‌شود که درباره نقش خداوند در جامعه و نظام حکمرانی به‌درستی نظریه‌پردازی نکرده‌ایم. امام جمعه شیراز افزود: در نگاه اسلامی، خداوند هم در جنبه طبیعی و هم در جنبه قانونی و ارزشی جامعه نقش دارد و این نقش باید در الگوی حکمرانی تبیین شود؛ در غیر این صورت، صرف ترجمه مدل‌های حکمرانی غربی نمی‌تواند مسائل جامعه ما را حل کند.

مشارکت مردم در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی آیت‌الله دژکام با اشاره به جایگاه جامعه مدنی و آحاد مردم در نظام حکمرانی تصریح کرد: در آموزه‌های دینی، مسئولیت اجتماعی مردم به‌صراحت مورد تأکید قرار گرفته است و باید سازوکاری کارآمد ایجاد کنیم تا مردم بتوانند در پیشگیری از آسیب‌ها و جرائم نقش‌آفرینی مؤثر داشته باشند. عضو مجلس خبرگان رهبری همچنین با تأکید بر اینکه پیشگیری بنیادین و پایدار الزاماً باید آینده‌نگر باشد، گفت: اگر می‌خواهیم در آینده جرم کمتری داشته باشیم، باید از امروز سراغ عوامل شکل‌گیری جرم در نسل آینده برویم.

نماینده ولی‌فقیه در فارس افزود: با توجه به آموزه‌های دینی درباره تأثیر رفتارهای والدین بر نسل آینده، اگر فرهنگ حلال‌خواری را در جامعه نهادینه و ترویج کنیم، نسل آینده را در برابر بسیاری از آسیب‌ها بیمه کرده‌ایم و در روایات و مبانی دینی نیز دستورالعمل‌های فراوانی برای این نوع پیشگیری وجود دارد. وی، سالم‌سازی فضای اقتصادی جامعه را حیاتی دانست و اظهار کرد: برای سالم‌سازی بازار و ایجاد تمایز دقیق میان حلال و حرام به اقدامات اساسی نیاز داریم و این فرآیند از کسب‌وکارها و نظام بانکی تا فعالیت‌های روزمره اقتصادی شهروندان را دربرمی‌گیرد.

آیت‌الله دژکام ادامه داد: دستگاه قضایی می‌تواند با ورود به این حوزه، در کنار اقدامات بازدارنده قضایی، تمرکز خود را بر کنترل عوامل ریشه‌ای وقوع جرم قرار دهد. بررسی پیامدهای اجتماعی پروژه‌های شهری پیش از اجرا امام جمعه شیراز در ادامه به تجربه بومی «پیوست‌نگاری اجتماعی» برای پروژه‌های کلان شهری در شیراز اشاره کرد و گفت: در این رویکرد ساختاریافته، پیش از اجرای پروژه‌ها باید بررسی شود که یک طرح چه پیامدها و آثار اجتماعی به دنبال خواهد داشت و آیا می‌تواند بستری برای تولید جرم و بازتولید آسیب‌های اجتماعی ایجاد کند یا خیر.

وی با اشاره به اجرای ده‌ها پروژه شهری تأکید کرد: لازم است پیش از طراحی و اجرای این پروژه‌ها، ابعاد اجتماعی آنها واکاوی شود تا فضاها به‌گونه‌ای شکل بگیرند که ضمن پیشگیری از جرم و آسیب، زمینه ارتقای رفاه، سلامت و نشاط عمومی شهروندان را نیز فراهم کنند. آیت‌الله دژکام تصریح کرد: دستیابی به یک شهر سالم و ایمن، در گرو توجه پیشینی به بازتاب‌های اجتماعی طرح‌های شهری در مرحله طراحی است تا هزینه‌های عمرانی به تشدید آسیب‌های اجتماعی منجر نشود.