از داده تا عدالت‌گستری؛ روایت رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه از تغییر پارادیم حکمرانی در عدلیه
دستگاه قضا از دل داده‌ها سیاست می‌سازد و این همان حکمرانی داده‌محوری است که کیفیت تصمیم‌ها را از فراست مدیران به بصیرت مبتنی بر شواهد ارتقا می‌دهد.
محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در نشست آموزشی با جمعی از کاربران سامانه‌های قوه قضاییه گفت: امروز در عدلیه به نقطه‌ای رسیده‌ایم که دیگر نمی‌توان حکمرانی را بر برداشت‌های ذهنی و تجربه‌های فردی بنا کرد؛ دستگاه قضا از دل داده‌ها سیاست می‌سازد و این همان حکمرانی داده‌محوری است که کیفیت تصمیم‌ها را از فراست مدیران به بصیرت مبتنی بر شواهد ارتقا می‌دهد. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به مسیر طی‌شده در جهت تحقق حکمرانی داده‌محور در دستگاه قضا تصریح کرد: داده در عدلیه از حد یک ابزار پشتیبان عبور کرده و امروز در چرخه تصمیم‌سازی، پیشگیری و خدمت‌رسانی نقش‌آفرینی می‌کند؛ از زیست‌بوم خدمات هوشمند قضایی گرفته تا سامانه مدیریتی پایش، همه این ظرفیت‌ها ثمره اعتقاد ما به داده به‌مثابه سرمایه تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی است و هر کدام را می‌توان گامی در تحقق دادرسی هوشمند دانست.
آمار باید در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی مدیران نقش مؤثر ایفا کند کاظمی‌فرد در این نشست با نقد نگاهی که آمار را تنها به ارائه گزارش تنزل می‌دهد، عنوان کرد: کارکرد آمار این نیست که صرفاً گزارش ارائه دهد؛ آمار باید در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی مدیران نقش مؤثر ایفا کند، وگرنه انبوهی از اعداد است که هیچ دروازه‌ای را نمی‌گشاید. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه خاطرنشان کرد: مشکلات قابل توجهی در بخش‌های مختلف در کشور وجود دارد که با توجه به داده موجود در دستگاه قضا می‌توان آنها را شناسایی کرد و برای حل آنها راهکار ارائه داد.
زیست‌بوم خدمات هوشمند قضایی؛ میوه باغِ داده کاظمی‌فرد در ادامه با ترسیم تصویری از تبدیل داده به خدمت، به یکی از درخشان‌ترین نمونه‌های بهره‌گیری از داده در عدلیه اشاره کرد و گفت: زیست‌بوم خدمات هوشمند قضایی، حاصل باور به اشتراک‌گذاری داده با شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان کشور است؛ چرا که برای نخستین بار در کشور، یک دستگاه حاکمیتی خدمات خود را در اختیار سکو‌ها قرار داد و برخلاف رویه رایج حاکمیت، کل زیرساخت آن با بخش خصوصی است و این زیست‌بوم بدون یک ریال هزینه دولتی شکل گرفته است. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در ادامه بیان کرد: نخستین بار در کشور است که یک نهاد حاکمیتی، ۱۰ میلیون دادنامه و یک میلیون اظهارنامه را پس از گمنام‌سازی و با حفظ حریم خصوصی، برای آموزش هوش مصنوعی در اختیار سکو‌ها گذاشته است تا هوش مصنوعی بومی از رقبای خارجی خود فاصله گرفته و امروز در قالب خدمات تنظیم برخط اظهارنامه و لایحه و راهنمای هوشمند قضایی به دست مردم رسیده است.
داده باید هدایت‌گر شود کاظمی‌فرد در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به گنجینه‌های نهفته در داده‌های عدلیه گفت: صورت‌مسئله‌های زیادی در داده‌های خود داریم که می‌توان از آنها برای حل مسائل استفاده کرد؛ اما داده باید هدایت‌گر شود تا به کار گرفته شود. صورت‌مسئله‌های پیشگیرانه‌ی فراوانی پیش روی ماست که می‌توان روی آنها سرمایه‌گذاری کرد.
وی با ترسیم نمونه‌ای ملموس از همین ظرفیت اذعان کرد: در یک استان، صدور اجرائیه چک افزایش یافته یا نوع خاصی از جرایم رانندگی رشد کرده که جای بررسی دارد؛ چنین روند‌هایی در دل داده‌ها آشکار می‌شود و کشف به‌موقع آنها می‌تواند چراغ پیشگیری باشد.
