تحقیق جدید: ماده شیمیایی رایج در وسایل روزمره می‌تواند خطر سرطان پستان را افزایش دهد

پژوهشگران دانشگاه تافتس و دانشگاه بوستون دریافتند که قرارگرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی رایج، به‌ویژه ترکیبی از بیسفنول‌ها، می‌تواند رشد طبیعی بافت پستان انسان را تغییر دهد و این بافت را در سال‌های بعد برای ابتلا به سرطان پستان مستعدتر کند. بیسفنول‌ها در ساخت برخی محصولات روزمره، از جمله بطری‌های پلاستیکی، قوطی‌های نوشیدنی و اسباب‌بازی‌ها، کاربرد دارند.

برخی مواد شیمیایی مورد استفاده در محصولات مراقبت از مو، از جمله صاف‌کننده‌های مو، نیز در این پژوهش مورد توجه قرار گرفتند. مطالعات پیشین این پرسش را مطرح کرده بودند که آیا مواجهه با مواد شیمیایی مختل‌کننده هورمون‌ها می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهد یا خیر.

بااین‌حال، بخش زیادی از پژوهش‌های قبلی بر مدل‌های حیوانی یا سلول‌های کشت‌شده در آزمایشگاه متکی بودند و نمی‌توانستند پیچیدگی بافت واقعی پستان انسان را به‌طور کامل بازسازی کنند. پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، از اندام‌واره‌ها (Organoids) استفاده کردند؛ ساختارهای سه‌بعدی کوچکی که در آزمایشگاه از سلول‌های انسانی رشد داده می‌شوند و برخی ویژگی‌های بافت اصلی را بازسازی می‌کنند.

تأثیر مواد شیمیایی رایج بر خطر ابتلا به سرطان پستان پژوهشگران با استفاده از بافت اهدایی ۱۳ زن جوان سالم، اندام‌واره‌های پستان ساختند. این ساختارها انواع مختلفی از سلول‌های پستان را در بر می‌گرفتند و می‌توانستند برخی جنبه‌های رشد طبیعی این بافت را بازسازی کنند.

محققان در طول حدود سه هفته رشد اندام‌واره‌ها، آن‌ها را در معرض مجموعه‌ای از مواد شیمیایی منفرد و ترکیبی قرار دادند. این مواد شامل ترکیبات مختل‌کننده عملکرد هورمون‌ها، مواد مؤثر بر سوخت‌وساز بدن و ترکیباتی بودند که سرطان‌زا شناخته شده‌اند یا احتمال سرطان‌زایی آن‌ها مطرح است.

سپس پژوهشگران تغییرات مولکولی ایجادشده را بررسی کردند؛ ازجمله تغییر در فعالیت ژن‌ها و اصلاحات شیمیایی DNA. نتایج نشان داد مواد شیمیایی مختلف تأثیرات متفاوتی بر رشد بافت پستان داشتند، اما تغییرات برجسته‌تر زمانی مشاهده شد که سه نوع بیسفنول رایج، یعنی BPA،BPS و BPF، با یکدیگر ترکیب شدند.

هرکدام از این مواد به‌تنهایی تغییرات نسبتاً محدودی ایجاد کردند، اما ترکیب آن‌ها در غلظت‌های بسیار پایین، رشد طبیعی بافت پستان را در اندام‌واره‌های به‌دست‌آمده از بیشتر اهداکنندگان مختل کرد. غلظت‌های استفاده‌شده با سطوحی قابل مقایسه بودند که در خون و ادرار انسان شناسایی شده‌اند.

پژوهشگران در مرحله بعد، تغییرات مولکولی ناشی از ترکیب بیسفنول‌ها را با داده‌های مولکولی بافت‌های سرطانی پستان انسان مقایسه کردند. آن‌ها دریافتند که الگوی تغییرات مشاهده‌شده بیشترین شباهت را به داده‌های مربوط به سرطان مهاجم لوبولار پستان (Invasive Lobular Carcinoma) دارد.

این نوع سرطان ممکن است توده قابل تشخیصی ایجاد نکند و شناسایی آن با ماموگرافی دشوار باشد. بااین‌حال، این شباهت به معنای آن نیست که مواجهه با بیسفنول‌ها الزاماً به این نوع سرطان منجر می‌شود.

پژوهش حاضر نه ثابت می‌کند که این مواد شیمیایی باعث سرطان می‌شوند و نه مشخص می‌کند تغییرات مشاهده‌شده چگونه ممکن است در ایجاد بیماری نقش داشته باشند. این یافته‌ها احتمال دیگری را مطرح می‌کنند: مواجهه با عوامل محیطی ممکن است رشد طبیعی بافت‌ها را به‌طور ظریفی تغییر دهد و آثار مولکولی ماندگاری بر جای بگذارد.

این تغییرات ممکن است به‌تنهایی باعث سرطان نشوند، اما احتمالاً شرایط بافت را برای ابتلا به سرطان در سال‌های بعد مساعدتر می‌کنند. یافته‌های این پژوهش در ژورنال PNAS منتشر شده است.