مرندی: سلامت معنوی باید از کودکی در نظام آموزشی نهادینه شود

علیرضا مرندی، در افتتاحیه دهمین همایش ملی سلامت معنوی با تأکید بر ضرورت توجه به سلامت معنوی در کنار ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت، افزود: سلامت معنوی باید برای مردم در همه اقشار و سنین تبیین شود و برای تحقق این هدف، دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، دانشگاه‌ها و صداوسیما باید همکاری و نقش خود را به‌درستی ایفا کنند. وی از حضور رئیس‌جمهور در این برنامه قدردانی کرد و گفت: از رئیس‌جمهور که با وجود داشتن برنامه‌های متعدد، در این جلسه حضور پیدا کردند تشکر می‌کنم.

به نظر من موضوع سلامت معنوی ارزش آن را دارد که از سوی مسئولان مورد حمایت قرار گیرد. مرندی افزود: روحانیت محترم در این زمینه می‌تواند به ما کمک کند و امیدواریم در آینده نیز این همکاری ادامه داشته باشد.

باید کاری کنیم که سلامت معنوی برای مردم در همه اقشار و سنین تبیین شود. برای تحقق این هدف، اقدامات زیادی باید انجام دهیم، چرا که این بعد از سلامت با اعتقادات اسلامی ما کاملاً منطبق است.

وی ادامه داد: اگر هر فرد و دستگاهی در این مسیر قدم بردارد، در واقع در یک مسیر مشترک حرکت کرده است و تلاش‌های همه آنها ارزشمند خواهد بود. وزارت آموزش و پرورش باید از دوران کودکی و حتی مهدکودک‌ها به این موضوع توجه کند.

صداوسیما نیز به عنوان دانشگاه عمومی کشور برای همه مردم، نقش بسیار پررنگی در این زمینه دارد و امیدوارم همه دست به دست هم بدهیم و رئیس‌جمهور نیز بر روند کار ما نظارت داشته باشند تا بتوانیم وظایف خود را به‌درستی انجام دهیم و هیچ‌کس از این قافله عقب نماند. رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران همچنین از برگزارکنندگان این همایش قدردانی کرد و گفت: برگزارکنندگان این همایش زحمات زیادی کشیده‌اند و از همه آنها تشکر می‌کنم.

وی با اشاره به تاریخچه توجه به مفهوم سلامت اظهار کرد: سازمان جهانی بهداشت از سال ۱۹۴۶ تعریف مشخصی از سلامت ارائه کرد که در آن سلامت انسان شامل ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی بود. بر اساس این تعریف، سلامت فقط بیمار نبودن، معلول نبودن یا ناتوان نبودن نیست، بلکه برخورداری از وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی است.

مرندی افزود: در سال‌های بعد این موضوع مطرح شد که بدون توجه به ابعاد دیگر سلامت، مشکلات مردم به‌طور کامل حل نخواهد شد. ما کشور ثروتمندی هستیم و از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز ظرفیت‌های خوبی داریم و مردم به آینده کشور اطمینان دارند، اما در عین حال، به‌ویژه در میان جوانان، احساس پوچی، بیهودگی، رهاشدگی و تنهایی دیده می‌شود و برخی افراد به سمت افسردگی، مواد مخدر، الکل، جرم و حتی خودکشی سوق پیدا می‌کنند.

وی ادامه داد: بر همین اساس، موضوع سلامت معنوی به عنوان راهکاری برای تکمیل سایر ابعاد سلامت مطرح شد و سلامت معنوی به عنوان بعد چهارم سلامت مورد توجه قرار گرفت. البته مقرر شد تعریف و نحوه اجرای آن با توجه به فرهنگ، جامعه و اعتقادات هر کشور تعیین شود.

مرندی با بیان اینکه کشورهای غربی نیز در این زمینه مطالعات و اقدامات گسترده‌ای انجام داده‌اند، گفت: در کشورهای مختلف درباره سلامت معنوی کار شد، اما تعریف سلامت معنوی در هر جامعه با توجه به اعتقادات، فرهنگ و زمینه‌های اجتماعی آن متفاوت است. در برخی جوامع غربی، برای مقابله با احساس تنهایی و پوچی، راهکارهایی مانند موسیقی، طبیعت‌گردی، مطالعه، ورزش و یوگا مورد توجه قرار گرفت، اما مبنای اعتقادی این رویکردها با سلامت معنوی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی متفاوت است.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران با اشاره به ضرورت استفاده از منابع اسلامی در حوزه سلامت معنوی اظهار کرد: در مقطعی متوجه شدیم که منابع اسلامی کافی در این زمینه در اختیار نداریم، در حالی که در غرب مطالعات و منابع متعددی تولید شده بود. در ادامه، تلاش کردیم با استفاده از منابع اسلامی، مبانی سلامت معنوی متناسب با فرهنگ و اعتقادات خودمان را تبیین کنیم.

وی با اشاره به حمایت‌های انجام‌شده از این موضوع افزود: در این مسیر از حمایت‌های بزرگان و شخصیت‌های علمی و دینی نیز بهره‌مند شدیم و از روحانیت خواستیم در این زمینه به ما کمک کنند. خوشبختانه به تدریج برخی از اساتید و مؤسسات اسلامی نیز به این موضوع ورود کردند و اقداماتی در زمینه پژوهش و تدوین منابع انجام شد.

مرندی ادامه داد: در این زمینه، مؤسسات و مراکز علمی و پژوهشی نیز وارد شدند و کتاب‌هایی درباره سلامت معنوی و نظریه‌پردازی در این حوزه تدوین شد. ما نیز کتاب درسی سلامت معنوی برای دانشجویان پزشکی تهیه کرده‌ایم و امیدواریم این موضوع در برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها قرار گیرد.

وی با تأکید بر ضرورت همکاری وزارت بهداشت در این زمینه گفت: مشاور وزارت بهداشت قرار بود در این جلسه حضور داشته باشد، اما به دلیل جلسه هیئت دولت نتوانست در این برنامه شرکت کند. با این حال، از این موضوع استقبال می‌کنیم که سلامت معنوی اسلامی به عنوان بخشی از برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد و تردیدی ندارم که این اقدام ضروری است.

مرندی همچنین بر ضرورت توجه به سلامت معنوی از دوران کودکی تأکید کرد و گفت: وزارت آموزش و پرورش باید کودکان را با معنویت و سلامت معنوی تربیت کند. این موضوع در سال‌های اخیر تا حدی کمرنگ شده و باید از دوران کودکی و سپس در نوجوانی و جوانی مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه یکی از اولویت‌های مهم، توجه به نسل آینده است، افزود: به نظر من نوجوانان و جوانان از گروه‌های مهم هدف هستند، اما مهم‌تر از آن، فرزندپروری اسلامی و تربیت نسل آینده است. باید ببینیم آیا از شرایطی که امروز در دنیا وجود دارد و شاهد آن هستیم، برای نسل آینده خود راضی هستیم یا خیر.

اگر بتوانیم نسل آینده را بهتر از نسل خود تربیت کنیم و نسلی معتقدتر و آگاه‌تر داشته باشیم، قطعاً توفیق بیشتری خواهیم داشت. مرندی با اشاره به اهمیت دوران ابتدایی رشد کودک اظهار کرد: ظرفیت‌های دوران جنینی و سال‌های ابتدایی زندگی را کمتر مورد توجه قرار داده‌ایم.

در این دوران، رشد مغز با سرعت زیادی انجام می‌شود و ارتباطات عصبی شکل می‌گیرد و کودک آمادگی بالایی برای دریافت و یادگیری دارد. بنابراین باید از همین دوران برای تربیت و شکل‌گیری شخصیت و معنویت فرزندان استفاده کنیم.

وی ادامه داد: در برخی منابع روان‌شناسی کودک نیز بر اهمیت آموزش و تربیت از دوران جنینی تأکید شده است. در آموزه‌های اسلامی نیز توجه به تربیت فرزند از دوران پیش از تولد مورد توجه قرار گرفته و حتی انتخاب همسر و شرایط والدین نیز در این زمینه اهمیت دارد.

بنابراین باید از این ظرفیت استفاده کنیم و رفتار و آموزه‌های اسلامی را از مراحل ابتدایی زندگی به کودکان منتقل کنیم. مرندی با تأکید بر ضرورت همکاری میان دستگاه‌های مختلف گفت: از رئیس‌جمهور تقاضا دارم در این زمینه از ظرفیت وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، پزشکان، دانشگاه‌ها و به‌ویژه صداوسیما استفاده شود.

صداوسیما می‌تواند در این زمینه به عنوان یک دانشگاه عمومی نقش مهمی ایفا کند. امیدوارم با همکاری همه این مجموعه‌ها بتوانیم در زمینه سلامت معنوی و تربیت نسل آینده موفق باشیم.