مناظره انتخاباتی در برزیل؛ جدال لولا و بولسونارو بر سر فساد، امنیت و معیشت

به نقل از تله سور، این مناظره یکشنبه ساعت ۲۰ به وقت برازیلیا آغاز شد و نخستین رویارویی مستقیم دو نامزد در جریان کارزار انتخاباتی بود؛ چراکه هیچ‌یک از آن‌ها در مناظره‌های تلویزیونی دور نخست انتخابات شرکت نکرده بودند. دو نامزد بدون استفاده از تریبون و با امکان حرکت آزادانه در صحنه، گاه در فاصله چند متری مقابل یکدیگر قرار می‌گرفتند و گاه مستقیماً دوربین را مخاطب قرار می‌دادند.

این شیوه برگزاری مناظره که در تلویزیون برزیل برای چنین رقابت‌هایی به کار گرفته می‌شود، امکان مشاهده واکنش‌ها، حرکات و حالات چهره نامزدها و ارزیابی میزان اضطراب یا اعتمادبه‌نفس آن‌ها را فراهم می‌کند. اتهام‌زنی درباره فساد و ارتباط با شبه‌نظامیان در جریان مناظره، لولا داسیلوا اتهام‌های خود علیه رقیبش را ادامه داد و به خرید خانه‌ای در برازیلیا از سوی فلاویو بولسونارو اشاره کرد که به گفته او، بهای آن به‌طور کامل به‌صورت نقدی پرداخت شده است.

رئیس‌جمهور برزیل همچنین سناتور را دروغگو خواند و برادر او، ادواردو بولسونارو، نماینده پیشین مجلس، را به اقدام علیه برزیل از خاک آمریکا متهم کرد. با این حال، تندترین بخش مناظره به موضوع شبه‌نظامیان ریودوژانیرو اختصاص داشت؛ گروه‌های شبه‌پلیسی که به فعالیت‌های مجرمانه مشغول‌اند.

لولا برای نشان دادن پیامدهای فعالیت این گروه‌ها، به پرونده آنا کلارا ماچادو، دختر پنج‌ساله‌ای که در سال ۲۰۲۱ به دست برونو دیاس دلارولی، مأمور پلیس، کشته شد، اشاره کرد. فلاویو بولسونارو در آن زمان از این مأمور پلیس دفاع کرده بود و رئیس‌جمهور برزیل به دلیل حمایت سناتور از از این مأمور پلیس، رقیب خود را «شبه‌نظامی» خواند.

رئیس‌جمهور برزیل در میانه این تنش، رو به دوربین کرد و با لحنی کنایه‌آمیز خطاب به پدر رقیبش سخن گفت؛ اظهارنظری که تنها لحظه تنفس و آسودگی در طول آن شب را رقم زد. او گفت: «بولسونارو، به پسرتان بگویید که لولا بهتر است.» فلاویو بولسونارو در پاسخ به انتقادهای رئیس‌جمهور، به آماری استناد کرد که بر اساس آن، ۷۳ درصد افراد محروم از آزادی به نامزد حزب کارگران رأی داده‌اند.

این آمار گمراه‌کننده توصیف شده است؛ زیرا به حوزه‌های انتخاباتی محل استقرار زندان‌ها مربوط می‌شود و رأی‌دهندگان این حوزه‌ها صرفاً به جمعیت زندانیان محدود نیستند. لولا در پاسخ گفت: من رأی صددرصد زندانیان را می‌خواهم، حتی رأی پدرت را.

تقابل برنامه‌های امنیتی دو نامزد موضوع امنیت، یکی دیگر از محورهای اصلی مناظره بود و دو نامزد دیدگاه‌های متفاوتی درباره نحوه مقابله با جرائم و گروه‌های سازمان‌یافته مطرح کردند. فلاویو بولسونارو وعده داد از سال آینده علیه آنچه «نارکوتروریسم» (تروریسم مواد مخدر) خواند، اعلام جنگ کند و مجرمان را «تا ۸۰ سال در زندان نگه دارد».

در مقابل، لولا متعهد شد با شبه‌نظامیان مقابله کند و از اصلاحات پیشنهادی دولت خود در حوزه امنیت دفاع کرد. رئیس‌جمهور برزیل در این زمینه گفت: «برای مجرم، زندان؛ به همین دلیل پیشنهاد اصلاحیه قانون اساسی در حوزه امنیت را تدوین کردیم.

اقتصاد و معیشت؛ محور دیگر جدال انتخاباتی بحث اقتصادی، مناظره را به سفره و زندگی روزمره خانواده‌ها کشاند. بولسونارو با طرح این پرسش که «چند وقت است که دیگر تکه‌ای گوشت در فریزرتان نگذاشته‌اید؟»، مخاطبان را به ارزیابی وضعیت اقتصادی خانواده‌هایشان فراخواند و دولت لولا را به هزینه‌کردن از روی استیصال متهم کرد.

لولا در پاسخ گفت دولت او کشوری را تحویل گرفته بود که ذخایر نداشت، بدهی خود به صندوق بین‌المللی پول را پرداخت کرد و رشد اقتصادی را به ۷.۵ درصد رساند. رئیس‌جمهور برزیل همچنین با اشاره به وضعیت میلیون‌ها کارگر، ابتکار عمل در مناظره را دوباره به دست گرفت.

او موضوع ۲۶.۸ میلیون کارگری را مطرح کرد که بر اساس محاسبات منتشرشده در جریان بررسی‌های قانون‌گذاری، از الگوی شش روز کار و یک روز استراحت فاصله خواهند گرفت. سنای برزیل ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر) اصلاحیه قانون اساسی مربوط به این موضوع را تصویب کرد.

این اصلاحیه، دو روز استراحت در هفته را تضمین می‌کند و سقف ساعات کار هفتگی را بدون کاهش دستمزد، از ۴۴ ساعت به ۴۰ ساعت کاهش می‌دهد. فلاویو بولسونارو که همواره با این طرح مخالفت کرده بود، در نهایت همراه با دیگر نمایندگان جناح راست به آن رأی داد.

لولا در ادامه از سناتور خواست مقابل دوربین تأیید کند که در صورت پیروزی در انتخابات، این قانون را حفظ خواهد کرد. رئیس‌جمهور برزیل با اشاره به اینکه «دروغ را می‌توان از چشم‌ها تشخیص داد»، رقیب خود را برای پاسخ‌گویی تحت فشار قرار داد؛ اما فلاویو از پاسخ مستقیم خودداری کرد و در عوض از بینندگان پرسید که آیا زندگی آن‌ها طی چهار سال گذشته بهتر شده است یا خیر.

جدال بر سر الگوی حکمرانی و روابط خارجی ائتلاف سیاسی فلاویو بولسونارو با خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، نیز چندین بار در جریان مناظره از سوی لولا مطرح شد. رئیس‌جمهور برزیل در یکی از این موارد، با اشاره به سیاست‌های میلی از رقیب خود پرسید: «می‌خواهم بدانم؛ آیا اره ‌برقی خاویر میلی را قرض گرفته‌ای؟

فلاویو بولسونارو نیز تلاش کرد لولا را به دانیل اورتگا، رئیس‌جمهور نیکاراگوئه، مرتبط کند؛ این در حالی است که رئیس‌جمهور برزیل بارها از دولت ماناگوا انتقاد کرده است. لولا در پاسخ بر استقلال الگوی سیاسی خود تأکید کرد و گفت: الگوی من، الگوی لولاست؛ الگویی که بیشترین فراگیری اجتماعی را به ارمغان آورد.

رقابت نزدیک در آستانه دور دوم انتخابات این رویارویی در شرایطی برگزار می‌شود که رقابت میان دو نامزد تقریباً به تساوی رسیده است. در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل که چهارم اکتبر (۱۲مهر) برگزار شد، فلاویو بولسونارو ۴۷.۰۳ درصد آرای معتبر را به دست آورد، در حالی که سهم لولا دا سیلوا ۴۵.۱۶ درصد بود.

پس از دور نخست، مؤسسه کوآست در نظرسنجی منتشرشده در ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر)، سهم فلاویو بولسونارو را ۴۶ درصد و سهم لولا را ۴۴ درصد برآورد کرد؛ حاشیه خطای این نظرسنجی دو واحد درصد اعلام شده است. در مقابل، مؤسسه وکس برزیل روز یکشنبه نتایج نظرسنجی دیگری را منتشر کرد که بر اساس آن، لولا با کسب ۵۱ درصد آرای معتبر در برابر ۴۹ درصد برای رقیب خود پیشتاز بود.