نحوه جوشکاری کمپرسور کولر گازی؛ آموزش مرحله‌به‌مرحله از برش لوله تا شارژ گاز
در این مطلب نحوه جوشکاری کمپرسور کولر گازی را از آماده‌سازی تا شارژ نهایی مرور می‌کنیم تا کار شما بار اول درست انجام شود.
سرپیک جوشکاری مناسب لحیم‌کاری لوله‌های مسی کولر گازی تعویض کمپرسور یکی از حساس‌ترین تعمیرات کولر گازی است. کمپرسور قلب سیستم است و اگر جوش اتصالات آن درست زده نشود، چند هفته بعد نشتی پیدا می‌شود، گاز خالی می‌شود و کمپرسور نو هم در خطر سوختن قرار می‌گیرد.
بیشتر خرابی‌هایی که بعد از تعویض کمپرسور می‌بینیم به همین مرحله برمی‌گردد: شعله‌ی نامناسب، سیم جوش اشتباه، تمیز نکردن لوله یا جوشکاری بدون گاز ازت. در این مطلب نحوه جوشکاری کمپرسور کولر گازی را از آماده‌سازی تا شارژ نهایی مرور می‌کنیم تا کار شما بار اول درست انجام شود.
چرا جوشکاری کمپرسور کولر گازی حساس است؟ لوله‌های مکش و دهش کمپرسور معمولاً مسی یا فولادِ روکش‌مس هستند و به لوله‌های مسی سیستم متصل می‌شوند.
این اتصال باید سه شرط را داشته باشد: • آب‌بندی کامل در برابر فشار کاری گاز (برای R410A فشار سمت دهش می‌تواند به بیش از ۴۰۰ psi برسد)؛ • تمیزی داخلی، چون هر ذره پوسته یا اکسید وارد مدار شود، اوریفیس و فیلتر را می‌گیرد و روغن کمپرسور را آلوده می‌کند؛ • سالم ماندن کمپرسور، یعنی حرارت جوش نباید به ترمینال‌های برق، واشرها و روغن داخل کمپرسور آسیب بزند. به همین دلیل جوشکاری کمپرسور با جوشکاری معمولی لوله فرق دارد و به ابزار و روش مخصوص خودش نیاز دارد.
ابزار و تجهیزات لازم پیش از شروع کار این وسایل را آماده کنید: 1. ست جوش اکسی‌گاز: شامل کپسول کوچک اکسیژن، کپسول گاز سوختی (استیلن، بوتان یا پروپان)، مانومترها، شیلنگ و سرپیک.
تهیه یک ست جوشکاری کولر گازی کامل و سبک، هم جابه‌جایی روی پشت‌بام و بالکن را راحت می‌کند و هم مطمئن می‌شوید قطعات با هم سازگارند. 2.
سیم جوش (مفتول لحیم سخت): سیم نقره‌دار برای اتصال مس به فولاد یا برنج، و سیم مس‌فسفر برای اتصال مس به مس. 3.
روانساز (فلاکس): فقط برای اتصال مس به فولاد یا برنج؛ برای مس به مس با سیم فسفردار لازم نیست. 4.
کپسول ازت و مانومتر ازت برای تزریق گاز محافظ و تست نشتی. 5.
لوله‌بر، برقو و سنباده نرم برای آماده‌سازی سر لوله‌ها. 6.
پمپ وکیوم، گیج منیفولد و ترازوی شارژ برای مراحل پایانی. 7.
پارچه خیس یا خمیر محافظ حرارتی برای خنک نگه داشتن بدنه کمپرسور و شیرها. مرحله اول: تخلیه گاز و جداسازی کمپرسور قدیمی پیش از هر کاری برق دستگاه را قطع کنید.
گاز مبرد باقی‌مانده را با دستگاه ریکاوری جمع‌آوری کنید؛ رها کردن گاز در هوا هم برای محیط زیست مضر است و هم اگر فشار داخل مدار باشد، حرارت جوش می‌تواند خطرناک شود. سپس لوله‌های مکش و دهش را با لوله‌بر ببرید.
توصیه می‌شود لوله‌ها را با شعله باز نکنید، چون روغن آلوده‌ی داخل کمپرسور سوخته می‌تواند دود و دوده وارد مدار کند. اگر کمپرسور قبلی سوخته است، مدار را شست‌وشو دهید و حتماً فیلتر درایر را عوض کنید.
مرحله دوم: آماده‌سازی و تمیزکاری لوله‌ها کیفیت جوش بیشتر از هر چیز به تمیزی سطح بستگی دارد: • پلیسه‌ی سر لوله را با برقو بگیرید تا ذرات مس به داخل نریزد؛ • قسمت بیرونی لوله و قسمت داخلی بوشن را با سنباده نرم تا براق شدن تمیز کنید؛ • لوله‌ها را طوری جا بزنید که حدود یک تا دو سانتی‌متر هم‌پوشانی داشته باشند و فاصله‌ی بین آن‌ها یکنواخت و کم باشد. لحیم سخت با خاصیت مویینگی بین دو سطح نفوذ می‌کند و فاصله‌ی زیاد، جوش ضعیف می‌دهد.
مرحله سوم: تزریق ازت حین جوشکاری کوپلینگ فشار بالای شارژ گاز کولر برای اتصال به سرویس ولو این مرحله همان جایی است که تعمیرکار حرفه‌ای را از آماتور جدا می‌کند. وقتی مس در حضور اکسیژن هوا داغ می‌شود، داخل لوله پوسته‌ی سیاه اکسید مس تشکیل می‌شود.
این پوسته بعداً جدا می‌شود، در مدار می‌چرخد و لوله مویی یا شیر انبساط را می‌گیرد. راه حل ساده است: در تمام مدت جوشکاری، جریان ملایمی از گاز نیتروژن از داخل لوله عبور دهید.
یک کپسول ازت کوچک با مانومتر را به سرویس ولو وصل کنید و جریان را خیلی کم تنظیم کنید؛ در حدی که فقط هوا را از لوله بیرون براند و فشار پشت جوش ایجاد نکند. سر دیگر مدار را هم باز بگذارید تا گاز خارج شود.
مرحله چهارم: تنظیم شعله و اجرای جوش • شعله را خنثی تنظیم کنید. شعله‌ی اکسیژن‌زیاد (اکسیدکننده) سطح مس را می‌سوزاند و شعله‌ی سوخت‌زیاد دوده می‌دهد.
شعله‌ی خنثی مخروط داخلی آبی روشن و مشخص دارد. • از کمپرسور محافظت کنید.
پارچه‌ی خیس را دور لوله، نزدیک بدنه‌ی کمپرسور و اطراف سرویس ولوها ببندید. • ابتدا بوشن را گرم کنید، نه سیم جوش را.
گرما را یکنواخت دور اتصال بچرخانید تا رنگ مس به سرخی کم‌رنگ برسد. • سیم را به لبه‌ی اتصال بزنید، نه مستقیم به شعله.
اگر دما درست باشد، لحیم خودش ذوب می‌شود و با خاصیت مویینگی به داخل درز کشیده می‌شود. • حرارت را بیش از حد ادامه ندهید.
گرمای زیاد ساختار مس را ضعیف و روغن داخل کمپرسور را خراب می‌کند. • اجازه دهید اتصال به‌صورت طبیعی خنک شود و تا چند دقیقه بعد از جوش هم جریان ازت را قطع نکنید.
اگر فلاکس استفاده کرده‌اید، باقی‌مانده‌ی آن را با آب گرم و برس بشویید. مرحله پنجم: تست نشتی با ازت بعد از سرد شدن، مدار را با گاز ازت تا فشار تست توصیه‌شده‌ی سازنده پر کنید و دست‌کم ۱۵ تا ۳۰ دقیقه منتظر بمانید.
افت فشار یعنی نشتی. اتصال‌ها را با کف صابون بررسی کنید.
برای این کار هرگز از اکسیژن یا هوای فشرده استفاده نکنید؛ اکسیژن در تماس با روغن کمپرسور می‌تواند انفجار ایجاد کند. مرحله ششم: وکیوم و شارژ گاز کپسول گاز مبرد R410A برای شارژ کولر گازی پس از وکیوم پس از اطمینان از آب‌بندی، ازت را تخلیه و مدار را وکیوم کنید تا رطوبت و هوا کاملاً خارج شود.
هدف رسیدن به خلأ حدود ۵۰۰ میکرون و ثابت ماندن آن است. سپس گاز مبرد را طبق وزن درج‌شده روی پلاک دستگاه شارژ کنید.
استفاده از یک گیج شارژ گاز دقیق کمک می‌کند فشار مکش و دهش را در حین کار کنترل کنید و از شارژ کم یا زیاد جلوگیری شود. رایج‌ترین اشتباهات در جوشکاری کمپرسور | اشتباه | پیامد | | جوشکاری بدون ازت | پوسته اکسید و گرفتگی اوریفیس | | شعله اکسیدکننده | جوش متخلخل و نشتی مویی | | گرمای بیش از حد نزدیک کمپرسور | آسیب به ترمینال و روغن | | عوض نکردن فیلتر درایر | ورود رطوبت و اسیدی شدن روغن | | تست نشتی با اکسیژن | خطر جدی آتش‌سوزی و انفجار | | وکیوم ناقص | یخ‌زدگی، افت راندمان و خرابی کمپرسور | نکات ایمنی • کپسول‌ها را همیشه عمودی و با زنجیر یا پایه مهار کنید.
• روی مانومتر اکسیژن و رزوه‌ها هیچ‌وقت روغن و گریس نزنید. • از فلاش‌بک (شیر جلوگیری از برگشت شعله) روی مسیر هر دو گاز استفاده کنید.
• عینک جوشکاری و دستکش مناسب بپوشید و یک کپسول آتش‌نشانی دم دست داشته باشید. • کار را در فضای دارای تهویه انجام دهید؛ دود فلاکس و لحیم‌های کادمیوم‌دار سمی است.
کدام سیم جوش برای کدام اتصال؟ انتخاب سیم جوش اشتباه، رایج‌ترین دلیل نشتی‌های تکراری است.
این جدول راهنمای سریع شماست: | نوع اتصال | سیم جوش پیشنهادی | فلاکس | | مس به مس | مس‌فسفر (بدون نقره یا با ۲ تا ۵ درصد نقره) | لازم نیست | | مس به لوله فولادی روکش‌مس کمپرسور | نقره‌دار ۱۵ تا ۴۵ درصد | لازم است | | مس به برنج (سرویس ولو) | نقره‌دار | لازم است | | اتصال‌هایی با لرزش زیاد | نقره‌دار با درصد بالاتر | بسته به نوع فلز | سیم‌های فسفردار را هرگز روی فولاد و آهن استفاده نکنید؛ فسفر با آهن ترکیب شکننده می‌سازد و جوش بعد از مدتی در اثر لرزش کمپرسور ترک می‌خورد. سؤالات متداول درباره جوشکاری کمپرسور کولر گازی آیا می‌شود کمپرسور را با هویه یا لحیم نرم جوش داد؟
خیر. لحیم نرم (قلع) تحمل فشار و دمای کاری مدار تبرید را ندارد و در مدت کوتاهی نشتی می‌دهد.
اتصالات کمپرسور فقط با لحیم سخت و شعله‌ی اکسی‌گاز زده می‌شوند. جوشکاری کمپرسور با بوتان و اکسیژن ممکن است؟
بله. ست‌های سبک اکسیژن و بوتان یا پروپان برای لوله‌های قطر کم کولر گازی کاملاً کافی هستند و برای کار روی پشت‌بام و بالکن بسیار کاربردی‌ترند.
چرا بعد از جوشکاری، کمپرسور نو صدا می‌دهد یا جریان زیادی می‌کشد؟ معمولاً به دلیل ورود رطوبت، وکیوم ناقص، شارژ بیش از حد یا گرفتگی ناشی از پوسته‌ی اکسید است.
به همین دلیل تزریق ازت و وکیوم کامل را هرگز حذف نکنید. تست نشتی را با چه فشاری انجام دهیم؟
فشار تست را از کاتالوگ سازنده بگیرید. به‌طور کلی فشار تست برای گازهای پرفشاری مثل R410A بالاتر از R22 است و هیچ‌وقت نباید از فشار مجاز طرف کم‌فشار سیستم بیشتر شود.
جمع‌بندی نحوه جوشکاری کمپرسور کولر گازی در چند اصل خلاصه می‌شود: لوله‌ی تمیز، سیم جوش مناسب، شعله‌ی خنثی، تزریق ازت، حرارت کنترل‌شده و تست نشتی پیش از وکیوم. اگر این مراحل را با حوصله و تجهیزات استاندارد انجام دهید، کمپرسور نو سال‌ها بی‌دردسر کار می‌کند.
فروشگاه تهران گاز انواع ست جوش، کپسول اکسیژن و ازت، مانومتر و ملزومات برودتی را برای نصاب‌ها و تعمیرکاران تأمین می‌کند. این مطلب رپرتاژ است.