چرا تعداد خطوط سیگنال وای‌فای در کامپیوتر شما فریبنده است؟
نوار سیگنال وای‌فای در ویندوز یکی از گمراه‌کننده‌ترین نشانگرهای دنیای کامپیوتر است، چون بیشترِ ما آن را معیار «سرعت اینترنت» می‌دانیم.
آیکون وای‌فای در کامپیوتر فقط شدت امواج دریافتی را نشان می‌دهد و به‌تنهایی کیفیت ارتباط، نویز محیطی یا سرعت واقعی اینترنت را تعیین نمی‌کند. لپ‌تاپ‌تان را باز می‌کنید و هر چهار خط آیکون وای‌فای پر است؛ اما پخش ویدیو یا تماس تصویری مدام قطع و وصل می‌شود و تست سرعت اینترنت عددی نزدیک به صفر نشان می‌دهد.
اگر با این صحنه آشنایی دارند، تنها نیستید. نوار سیگنال وای‌فای در ویندوز یکی از گمراه‌کننده‌ترین نشانگرهای دنیای کامپیوتر است، چون بیشترِ ما آن را معیار «سرعت اینترنت» می‌دانیم.
تعداد خطوط سیگنال وای‌فای فقط نشان می‌دهد سیگنال روتر در نقطه‌ای که نشسته‌اید چقدر زیاد است و این موضوع به‌تنهایی پایداری و روان بودن ارتباط شما با اینترنت را تعیین نمی‌کند. آیکون وای‌فای قدرت سیگنال را نمایش می‌دهد، نه کیفیت سیگنال و اگرچه این دو مفهوم شبیه هم به نظر می‌رسند، اما تفاوت بزرگی دارند.
در این مقاله توضیح می‌دهیم آیکون وای‌فای دقیقا چه چیزی را اندازه می‌گیرد، چرا آنتن کامل می‌تواند با اینترنت کند همراه باشد و چطور می‌توانید سرعت و کیفیت واقعی وای‌فای خانه یا محل کارتان را بسنجید و بهبود دهید. آیکون وای‌فای دقیقاً چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
آیکون وای‌فای در ویندوز خلاصه‌ی فقط یک اندازهگیری است؛ اینکه کارت شبکه، سیگنال رادیویی روتر را با چه شدتی دریافت می‌کند. این مقدار RSSI (شاخص قدرت سیگنال دریافتی) نام دارد و با واحد دسی‌بل میلی‌وات (dBm) و به‌صورت عدد منفی گزارش می‌شود؛ هرچه به صفر نزدیک‌تر، سیگنال قوی‌تر.
حدود منفی ۴۰ دسی‌بل میلی‌وات عالی است و منفی ۸۰ دسی‌بل میلی‌وات به‌سختی قابل استفاده. ویندوز مقدار RSSI را به درصد تبدیل و سپس به چند خط گرد می‌کند.
درصد دقیق را با دستور netsh wlan show interfaces در Command Prompt می‌بینید. جدول زیر تبدیل تقریبی آن‌ها را نشان می‌دهد.
| درصد سیگنال در ویندوز | معادل تقریبی RSSI | |---|---| | ۱۰۰ درصد | منفی ۵۰ دسی‌بل میلی‌وات یا بهتر | | ۷۰ درصد | منفی ۶۵ دسی‌بل میلی‌وات | | ۵۰ درصد | منفی ۷۵ دسی‌بل میلی‌وات | | ۳۰ درصد | منفی ۸۵ دسی‌بل میلی‌وات | | ۱۰ درصد | منفی ۹۵ دسی‌بل میلی‌وات یا بدتر | نشانگر سیگنال وای‌فای در کامپیوتر فقط به یک پرسش پاسخ می‌دهد: قدرت سیگنال مودم از جایی که نشسته‌اید چقدر زیاد است؟ سیگنال ضعیف کارت شبکه را به مدولاسیون‌های کندتر وامی‌دارد، پس آیکون برای حدس زدن فاصله تا روتر مفید است.
اما هیچ داده‌ای نمی‌فرستد و سرعت و پینگ را اندازهگیری نمی‌کند. این معیار همچنین افت بسته‌ها اعلام نمی‌کند و درباره‌ی اتصال روتر به ارائه‌دهنده‌ی خدمات اینترنت (ISP) هم چیزی نمی‌گوید.
تفاوت قدرت سیگنال و کیفیت سیگنال چیست؟ قدرت سیگنال می‌گوید صدای روتر چقدر بلند است، اما کیفیت سیگنال می‌گوید آیا آن صدا را بدون اختلال می‌شنوید.
در یک کافه‌ی شلوغ، دوستتان ممکن است بلند حرف بزند ولی هیاهوی اطراف نگذارد حرفش را بفهمید؛ وای‌فای هم همین‌طور است. مهم‌ترین شاخص کیفیت، نسبت سیگنال به نویز یا SNR است که به فاصله‌ی سیگنال دریافتی از کف نویز محیط اشاره دارد.
اگر سیگنال منفی ۷۵ دسی‌بل میلی‌وات و کف نویز منفی ۹۰ دسی‌بل میلی‌وات باشد، SNR برابر ۱۵ دسی‌بل است. طبق راهنمای سیسکو، برای شبکه‌ی داده‌ی معمولی حدود ۲۰ دسی‌بل و برای مکالمه‌ی صوتی حدود ۲۵ دسی‌بل یا بیشتر توصیه می‌شود.
ویندوز درصد قدرت سیگنال وای‌فای را Signal Quality می‌نامد، اما عملاً فقط از روی RSSI ساخته می‌شود و نویز یا ازدحام را در نظر نمی‌گیرد. | | قدرت سیگنال (Signal Strength) | کیفیت سیگنال (Signal Quality) | |---|---|---| | چه چیزی را نشان می‌دهد؟
| شدت سیگنال دریافتی | سالم و قابل فهم بودن آن سیگنال | | شاخص‌ها | RSSI بر حسب دسی‌بل میلی‌وات | SNR، نرخ اتصال، پینگ، جیتر و افت بسته | | در آیکون وای‌فای دیده می‌شود؟ | بله | خیر | چرا اینترنت با آنتن کامل هم کند است؟
آنتن کامل فقط ثابت می‌کند روتر را راحت می‌شنوید و درباره‌ی سایر عوامل مؤثر بر سرعت وای‌فای جزئیاتی ارائه نمی‌دهد. ازدحام و تداخل؛ وای‌فای رسانه‌ی اشتراکی است و دستگاه‌های روی یک کانال باید به نوبت ارسال کنند.
باند ۲٫۴ گیگاهرتز فقط سه کانال غیرمتداخل دارد (کانال‌های ۱، ۶ و ۱۱) و در آپارتمان‌ها تعداد زیادی مودم وجود دارد، مایکروفر و بلوتوث هم نویز اضافه می‌کنند. در نتیجه سیگنال عالی، اما کارت شبکه بیشتر وقتش را منتظر فرصت خالی می‌ماند.
انتخاب باند؛ باند ۲٫۴ گیگاهرتز بهتر از دیوار رد می‌شود و خط‌های بیشتری نشان می‌دهد، ولی کندتر و شلوغ‌تر است؛ لپ‌تاپی روی ۵ گیگاهرتز با دو خط می‌تواند از لپ‌تاپ روی ۲٫۴ گیگاهرتز با چهار خط سریع‌تر باشد. آیکون نمی‌داند کدام معامله بهتر است.
| باند | کانال‌های ۲۰ مگاهرتزی مستقل | برد و شلوغی | |---|---|---| | ۲٫۴ گیگاهرتز | ۳ کانال | برد بیشتر، بسیار شلوغ | | ۵ گیگاهرتز | تا حدود ۲۵ کانال | برد متوسط، کم‌شلوغ‌تر | | ۶ گیگاهرتز | ۵۹ کانال | برد کمتر، خلوت‌ترین | تعداد کانال‌ها بر پایه‌ی مقررات آمریکا نوشته شده است و احتمالا در کشورهای دیگر فرق کند. عدم تقارن توان؛ روتر سیگنالش را قوی‌تر از لپ‌تاپ یا گوشی شما ارسال می‌کند؛ پس سیگنال را واضح دریافت می‌کنید ولی او به‌سختی پاسخ شما را می‌شنود.
نتیجه آپلود کند و تماس تصویری بی‌کیفیت همراه با آیکونی است که هنوز بی‌نقص به‌نظر می‌رسد. مشکل از وای‌فای نیست؛ بسته‌ی اینترنت کند، شلوغی شبکه‌ی ISP، مودم رو به خرابی یا اختلال DNS می‌تواند شما را با آنتن کامل بدون اینترنت بگذارد.
چطور سرعت و کیفیت واقعی وای‌فای را بسنجیم؟ برای فهمیدن حال واقعی وای‌فای، سرعت، تأخیر و نرخ اتصال را مستقیم اندازه بگیرید: - تست سرعت اینترنت بگیرید؛ نتیجه، به‌ویژه آپلود، را با سرعت وعده‌داده‌شده مقایسه کنید.
- پینگ بگیرید؛ ابتدا روتر و سپس 1.1.1.1 را با دستور ping -n 60 1.1.1.1 به‌مدت حدود یک دقیقه بررسی کنید. پاسخ پایین و ثابت بدون بستهٔ گم‌شده یعنی اتصال سالم؛ پرش‌ها و بسته‌های گم‌شده یعنی قطع و وصل شدن اینترنت و تماس لرزان.
- نرخ اتصال را بخوانید؛ از دستور netsh wlan show interfaces در CMD و پاورشل یا تب Performance در Task Manager استفاده کنید. نرخ پایین با وجود سیگنال قوی نشانه‌ی تداخل، استاندارد وای‌فای قدیمی یا کانال بد است.
- با کابل شبکه تست کنید؛ اگر با کابل سریع است ولی با وای‌فای نه، مشکل به فضای اطراف شما ارتباط دارد و اگر هر دو کند هستند، مشکل از مودم یا ارائه‌دهنده‌ی خدمات اینترنت است. ابزارهای تحلیل وای‌فای مثل NetSpot یا WifiInfoView هم کانال شبکه‌های اطراف و RSSI را نشان می‌دهند.
چطور وای‌فای را تقویت کنیم؟ تغییر کانال و باند و جابه‌جایی روتر معمولاً بیشتر از دنبال کردن تعداد خطوط سیگنال وای‌فای نتیجه می‌دهد: - کانال خلوت‌تر را با ابزار تحلیل وای‌فای پیدا و در تنظیمات روتر انتخاب کنید.
- به باند ۵ یا ۶ گیگاهرتز بروید اگر نزدیک روتر هستید. - روتر را در بخش مرکزی خانه، در ارتفاع بالا و دور از دیوار ضخیم، فلز و مایکروفر قرار دهید.
- وای‌فای مش یا نقطه‌ی دسترسی دوم در خانه‌ی بزرگ مؤثرتر از تقویت‌کننده‌ی سیگنال معمولی است. - وای‌فای 6E و وای‌فای ۷: باند ۶ گیگاهرتز حدود ۱۲۰۰ مگاهرتز پهنا دارد و وای‌فای ۷ علاوه‌بر کانال‌های تا ۳۲۰ مگاهرتز، با Multi-Link Operation از چند باند هم‌زمان استفاده می‌کند.
برد ۶ گیگاهرتز کوتاه‌تر است و روتر و کارت شبکه هر دو باید از آن پشتیبانی کنند.