ششمین رای‌گیری مخفی برای تعیین جانشین گوترش/ «ربکا گرینسپن» با اختلاف ناچیز در جایگاه نخست برای دبیرکلی سازمان ملل قرار گرفت

در رای‌گیری غیررسمی شورای امنیت سازمان ملل متحد در روز جمعه (۱۶ اکتبر برابر با ۲۴ مهرماه)، خانم «ربکا گرینسپن»، معاون پیشین رئیس‌جمهوری کاستاریکا، با اختلافی اندک در جایگاه نخست رقابت برای تصدی سمت دبیرکلی سازمان ملل قرار گرفت. این ششمین رای‌گیری مخفی بود که مقام‌های شورای امنیت برگزار کردند اما با این حال، هیچ نامزدی برتری قاطعی نداشت؛ زیرا همه نامزدها دست‌کم دو رای مخالف از پنج عضو دائم شورای امنیت دریافت کردند؛ پنج عضوی که در نهایت نقش تعیین‌کننده‌ای در این انتخاب دارند: روسیه، چین، ایالات متحده آمریکا، فرانسه و انگلیس هستند.

دیپلمات‌ها در سازمان ملل می‌گویند این وضعیت راه را برای ورود نامزدهای جدید به رقابت باز می‌کند. شورای امنیت کمتر از سه ماه فرصت دارد جانشین آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی سازمان ملل، را انتخاب کند که دوره مسئولیت او در ۳۱ دسامبر به پایان می‌رسد.

برای آنکه شورای امنیت نامزدی را به مجمع عمومی عمومی توصیه کند، دست‌کم ۹ رای موافق از مجموع ۱۵ عضو شورا لازم است و هیچ‌یک از پنج عضو دائم نیز نباید به آن نامزد رای مخالف داده باشند. رقابت بر سر دبیرکلی طامان ملل،اکنون وارد مرحله‌ای سرنوشت ساز و تعیین‌کننده شده است؛ زیرا در رای‌گیری روز جمعه، برای نخستین بار از برگه‌های رنگی استفاده شد که مشخص می‌کرد آیا یکی از اعضای دارای حق وتو با نامزدی مخالفت کرده است یا خیر.

چهار مورد از پنج رای‌گیری برگزارشده در ماه‌های اخیر نشان داد که گرینسپن ۷۰ ساله با اختلافی اندک پیشتاز است. در یکی از رای‌گیری‌ها در ماه اوت، کارولین رودریگز-بیرکت، سفیر گویان در سازمان ملل، در جایگاه نخست قرار گرفت که این وضعیت در رای‌گیری روز جمعه تغییر اساسی نکرد.

گرینسپن ۹ رای موافق، ۵ رای مخالف و یک رای بدون اعلام نظر دریافت کرد. دو مورد از پنج رای مخالف او از سوی اعضای دائم شورای امنیت بود.

رودریگز-بیرکت ۸ رای موافق، ۶ رای مخالف و یک رای بدون اعلام نظر دریافت کرد. دو رای مخالف او نیز از سوی اعضای دائم شورا بود.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نتیجه‌ای تقریبا مشابه رودریگز-بیرکت به دست آورد، اما تعداد اعضای دائم شورای امنیت که از نامزدی او حمایت کردند، یک نفر کمتر بود. چهار مقام پیشین سازمان ملل و دیپلمات ارشد دیگر نیز برای جلب حمایت تلاش می‌کنند، اما تعداد رای‌های مخالف آن‌ها از رای‌های موافق بیشتر بوده است؛ موضوعی که از کاهش تمایل به حمایت از نامزدی آن‌ها حکایت دارد.

دیپلمات‌ها می‌گویند چندین چهره بلندپایه، از جمله وزیران خارجه فعلی و پیشین و رهبران کشورها، در حال بررسی ورود به رقابت هستند. هر نامزد جدیدی با چالش دشواری روبه‌رو خواهد شد و باید در مدت‌زمانی کوتاه، اعضای شورای امنیت را که بر سر این موضوع اختلاف دارند، به حمایت از خود متقاعد کند.

مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، پس از رای‌گیری درباره احتمال معرفی نامزدهای جدید گفت: «اگر کشورها بخواهند نامزدهای بیشتری معرفی کنند، این موضوع قطعا در چارچوب حقوق حاکمیتی آن‌هاست.» هنگامی که گوترش در اکتبر ۲۰۱۶ انتخاب شد، شورای امنیت برای رسیدن به توافق، شش دور رای‌گیری آزمایشی انجام شد. نتایج کامل نخستین رای‌گیری آزمایشی شورای امنیت سازمان ملل برای انتخاب دبیرکل، با استفاده از برگه‌های رای رنگی: - گرینسپن (Grynspan): ۹ رای موافق (۳ رای از پنج عضو دائم شورای امنیت)، ۵ رای مخالف (۲ رای از پنج عضو دائم).

- رودریگز-بیرکت (Rodrigues-Birkett): ۸ رای موافق (۳ رای از پنج عضو دائم)، ۶ رای مخالف (۲ رای از پنج عضو دائم)، یک رای بدون اعلام نظر. - گروسی (Grossi): ۸ رای موافق (۲ رای از پنج عضو دائم)، ۶ رای مخالف (۲ رای از پنج عضو دائم).

- مکی سال (Sall): ۵ رای موافق (۲ رای از پنج عضو دائم)، ۱۰ رای مخالف (۳ رای از پنج عضو دائم)، بدون رایِ بدون اعلام نظر. - اوتونو (Otunnu): ۴ رای موافق (۱ رای از پنج عضو دائم)، ۱۰ رای مخالف (۳ رای از پنج عضو دائم)، یک رای بدون اعلام نظر.

- اسپینوسا (Espinosa): ۳ رای موافق (۱ رای از پنج عضو دائم)، ۹ رای مخالف (۳ رای از پنج عضو دائم)، ۳ رای بدون اعلام نظر. - آ-باکی (A-Baki): یک رای موافق (صفر رای از پنج عضو دائم)، ۱۴ رای مخالف (هر پنج عضو دائم)، هیچ (صفر) رایِ بدون اعلام نظر.

در بیش از ۸۰ سال تاریخ سازمان ملل، تاکنون هیچ زنی به سمت دبیرکلی سازمان ملل انتخاب نشده است. گرینسپن پیش از این، در گفت و گویی اعلام کرد اگر با وتو روبه‌رو شود، «تعجب نخواهد کرد».

چنین اتفاقی صرفا آغاز مذاکرات خواهد بود؛ زیرا در رقابت‌های پیشین نیز نامزدهای پیروز توانسته‌اند بر مخالفت‌هایی که مانع انتخابشان می‌شد، غلبه کنند. این کاندیدای دبیرکلی سازمان ملل گفت: «رقابت هنوز تمام نشده است؛ باید به تلاش خود ادامه دهیم.» هر فردی که به سمت دبیرکلی سازمان ملل انتخاب شود، باید با بحران‌های متعددی از جمله چندین جنگ، کاهش کمک‌های مالی آمریکا به سازمان ملل و کاهش اهمیت سیاسی این نهاد ۱۹۳ عضوی، در شرایطی که واشنگتن از ده‌ها نهاد وابسته به سازمان ملل خارج شده است، مقابله کند.