رودستر تسلا اولین نیست؛ ۳ خودروی قدیمی که وارونه به سطح می‌چسبند

تسلا در مراسم رونمایی از نسل جدید رودستر، قابلیت این خودرو برای چسبیدن به سطح و حرکت وارونه را به نمایش گذاشت. این قابلیت با استفاده از سیستمی متشکل از فن‌ها و آب‌بندی زیر بدنه می‌تواند با مکش هوا، نیروی رو به پایین ایجاد ‌کند.

بااین‌حال، استفاده از فن برای افزایش نیروی رو به پایین خودرو ایده تازه‌ای نیست و خودروهایی مانند Chaparral 2J،Brabham BT46 و McMurtry Spéirling پیش‌تر از فناوری‌های مشابه بهره برده‌ بودند. تسلا در وب‌سایت خود توضیح داده است که سیستم چندحالته فن و آب‌بندی زیر بدنه رودستر، مانند یک «مولد نیروی رو به پایین» است.

این سیستم هوا را از زیر خودرو بیرون می‌کشد و مکشی ایجاد می‌کند که به گفته تسلا، اجازه می‌دهد خودرو با هر سرعتی، حتی در حالت وارونه، به سطح بچسبد. فن‌های برقی در کنار بال عقب جمع‌شونده خودرو این نیرو را تأمین می‌کنند؛ نیرویی که خودرو را به سمت زمین ‌فشار می‌دهد.

پس از معرفی رودستر، شرکت McMurtry Automotive با انتشار ویدیویی از خودروی برقی Spéirling خود که وارونه به یک سکوی متصل بود، در اینستاگرام نوشت: «به جمع ما خوش آمدید.» فناوری مکش این شرکت که Downforce-on-Demand نام دارد، با استفاده از دو فن، هوا را از زیر خودرو بیرون می‌کشد. البته پیش از Spéirling نیز خودروهای دیگری به سراغ چنین روشی رفته بودند که در ادامه با آنها آشنا می‌شوید.

Chaparral 2J و Brabham BT46 در سال ۱۹۷۰، رانندگان آمریکایی «جیم هال» و «هَپ شارپ» در مسابقات Can-Am با خودرویی به نام Chaparral 2J شرکت کردند. این خودرو ظاهری جعبه‌مانند داشت و از موتور ۷٫۶ لیتری V8 شورولت با تغییرات فنی استفاده می‌کرد.

به گزارش Revs Institute Automedia، فناوری مکش این خودرو ابتدا در قالب پروژه‌ای با نام «خودروی آزمایشی تعلیق» در شرکت شورولت توسعه یافت. هال سپس از «دون گیتس»، سازنده این سیستم، دعوت کرد به تیم او بپیوندد.

سیستم مکش Chaparral 2J از دو فن اقتباس‌شده از موتور یک تانک نظامی استفاده می‌کرد. صفحات شفاف پلی‌کربنات نیز بخش زیرین خودرو را می‌پوشاندند و فضای نسبتاً بسته‌ای ایجاد می‌کردند.

فن‌ها با بیرون کشیدن هوا از این فضا، نیروی مکشی معادل ۱٫۲۵ تا ۱٫۵ برابر شتاب گرانش ایجاد می‌کردند. تسلا می‌گوید رودستر جدید می‌تواند نیروی رو به پایینی تا دو برابر شتاب گرانش تولید کند.

خودروی دیگر، برابهام BT46، با نام «خودروی فن‌دار» نیز شناخته می‌شد. «گوردون موری»، طراح و راننده بریتانیایی‌تبار اهل آفریقای جنوبی، این خودروی فرمول یک را برای فصل ۱۹۷۸ طراحی کرد.

طراحان مدعی بودند که فن بزرگ خودرو عمدتاً برای خنک‌کاری نصب شده است تا با مقررات مسابقات سازگار باشد؛ اما در طراحی آن از Chaparral 2J و خودروی فرمول یک Tyrrell 008 نیز الهام گرفته بودند. در Brabham BT46، مجموعه‌ای از کلاچ‌ها یک فن بزرگ در بخش عقب خودرو را به حرکت درمی‌آوردند.

پوشش‌هایی در بخش زیرین بدنه نیز فاصله میان خودرو و زمین را می‌بستند تا فن بتواند هوا را از زیر خودرو خارج کند و مکش ایجاد شود. در این خودرو، با افزایش سرعت، اثر مکش نیز بیشتر می‌شد.

BT46 تنها در یک مسابقه، یعنی گرندپری سوئد در سال ۱۹۷۸، شرکت کرد و به پیروزی رسید. McMurtry Spéirling شرکت McMurtry Automotive در سال ۲۰۲۵ خودروی اسپرت برقی Spéirling را معرفی کرد.

این شرکت در مقر خود در انگلستان نشان داد که خودرو می‌تواند بدون تکیه‌گاه اضافی، به سطح زیرین یک سکوی چرخان بچسبد و وارونه بماند. مک‌مِرتری در ژوئیه ۲۰۲۶ نسخه نهایی تولیدی Spéirling Pure را رونمایی کرد.

مانند سیستم مورد استفاده در رودستر تسلا، فناوری این خودرو نیز می‌تواند نیروی رو به پایین کافی برای چسبیدن به سطح ایجاد کند؛ حتی زمانی که خودرو کاملاً متوقف است. به گفته شرکت، این فناوری امکان پیچیدن با شتاب جانبی بیش از ۳ برابر شتاب گرانش را فراهم می‌کند.

قرار است تنها ۱۰۰ دستگاه از این خودرو تولید شود و قیمت آن از ۱۳۲ هزار و ۳۰۰ دلار آغاز می‌شود. تحویل نخستین خودروها به مشتریان نیز پیش از پایان سال جاری میلادی پیش‌بینی شده است.

در مقابل، ایلان ماسک گفته است تولید رودستر تسلا در سال ۲۰۲۸ آغاز خواهد شد و اکنون امکان رزرو آن وجود دارد. رزرو نسخه پایه ۵۰ هزار دلار هزینه دارد؛ اما رزرو نسخه Thrust که به سیستم مکش و پیشرانه‌های کمکی برای شتاب‌گیری مجهز است، ۲۵۰ هزار دلار قیمت دارد.