لزوم بازنگری در سیاست‌های جمعیتی و تقسیم مسئولیت مراقبت از سالمندان

سمیه حاجی‌اسماعیلی در نشست تخصصی «زن، خانواده و جمعیت» با تأکید بر ضرورت بازنگری در نحوه مواجهه با مسئله جمعیت اظهار کرد که کاهش باروری و افزایش سالمندی می‌تواند ساختار خانواده، روابط بین‌نسلی، نظام مراقبت، اقتصاد و سرمایه اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. وی افزود که با ادامه این روند، نظام سلامت و مراقبت اجتماعی با نیازهای جدیدی مواجه خواهد شد.

عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به افزایش نیاز سالمندان به مراقبت‌های بلندمدت بیان کرد که سالمندی صرفاً مسئله بیماری و درمان نیست و سالمندان برای امور روزمره و ارتباطات اجتماعی به حمایت نیاز دارند. وی ادامه داد که با کوچک شدن خانواده، ظرفیت مراقبت خانوادگی محدودتر می‌شود و ممکن است یک فرزند به تنهایی مسئولیت مراقبت از والدین را بر عهده بگیرد.

حاجی‌اسماعیلی با تأکید بر نقش زنان در نظام مراقبت گفت که در بسیاری از خانواده‌ها نخستین گزینه برای مراقبت از سالمند، زنان هستند و نظام مراقبت باید میان خانواده، دولت و جامعه تقسیم شود. وی خاطرنشان کرد که زنان ممکن است در نتیجه مسئولیت مراقبتی با فرسودگی، فشار اقتصادی و فاصله گرفتن از شغل مواجه شوند.

این پژوهشگر با بیان اینکه سالمندی ذاتاً بحران نیست، عنوان کرد که افزایش امید به زندگی نشانه‌ای از توسعه‌یافتگی است، اما زمانی به بحران تبدیل می‌شود که نهادها برای آن آماده نباشند. وی همچنین بر ضرورت پرهیز از ساده‌سازی دلایل کاهش فرزندآوری تأکید کرد و افزود که عواملی مانند مسکن، ناامنی اقتصادی، بیکاری و افزایش سن ازدواج مانع تحقق تعداد فرزندان مطلوب خانواده‌ها می‌شوند.

حاجی‌اسماعیلی تأکید کرد که سیاست جمعیتی باید خانواده‌محور باشد و شرایطی فراهم شود که خانواده‌ها بتوانند فرزندآوری را به عنوان یک انتخاب عملی کنند. وی با اشاره به ضرورت حمایت از زنان شاغل گفت که نباید زن و فرزندآوری را در مقابل یکدیگر قرار داد و نقش مردان نیز باید در سیاست‌های جمعیتی مورد توجه قرار گیرد.

وی درباره وضعیت جمعیتی استان گلستان گفت که نرخ باروری این استان در سال ۱۴۰۲ حدود ۱.۹۳ گزارش شده است که اگرچه بحرانی نیست، اما گلستان می‌تواند با توجه به تنوع خود، الگوی بومی سیاست خانواده و جمعیت را طراحی کند.