معاون اول قوه قضاییه: پیوند میان طراحی برنامه‌های تحولی و تجربه عملی در فرایند رسیدگی قضایی ضروری است

جلسه نظارت و پیگیری ویژه اجرای سند تحول و تعالی قوه قضاییه با موضوع اثربخشی سامانه‌های قوه قضاییه در رضایتمندی مردم، منطبق با طرح تحولی ضمانت الکترونیک و برخط به ریاست حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی معاون اول قوه قضاییه، صاحبکار معاون راهبردی، کاظمی فرد رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات، سیدزاده معاون نظارت بر اختیارات تفویضی و امور اجرایی معاونت اول قوه قضائیه و جمعی از مسئولان و مدیران مرتبط با این حوزه برگزار شد. حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی، معاون اول قوه قضاییه، در این جلسه با تأکید بر ضرورت صبوری، پیگیری مستمر و پرهیز از شتاب‌زدگی در اجرای برنامه‌های تحولی، اظهار کرد: یکی از الزامات تحقق طرح‌های بزرگ، داشتن نگاه بلندمدت، خستگی‌ناپذیری و پیگیری جدی تا رسیدن به نتیجه است.

نباید انتظار داشته باشیم که با آغاز یک طرح، بلافاصله نتایج نهایی آن حاصل شود و اگر در کوتاه‌مدت به نتیجه نرسیدیم، از ادامه کار ناامید شویم. وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره تفاوت برخی رویکرد‌های مدیریتی در جوامع شرقی و غربی، افزود: صبوری و خستگی‌ناپذیری از ویژگی‌هایی است که در مسیر موفقیت نقش تعیین‌کننده دارد.

در اجرای کار‌های بزرگ، باید زمان لازم برای تحقق اهداف را در نظر گرفت و با جدیت و استمرار، مسیر را دنبال کرد. شتاب‌زدگی و انتظار دستیابی فوری به نتیجه، ممکن است موجب ناامیدی، توقف و رها شدن طرح‌ها شود.

معاون اول قوه قضاییه با تأکید بر ضرورت پیگیری مصوبات و برنامه‌های اجرایی تصریح کرد: یکی از مشکلات نظام حکمرانی این است که گاهی دستورالعمل‌ها و برنامه‌های متعددی تدوین و ابلاغ می‌شود، اما پیگیری لازم برای اجرای کامل آنها صورت نمی‌گیرد، زیرا صرف تدوین برنامه و ابلاغ دستورالعمل، برای تحقق اهداف کافی نیست و باید اجرای آن تا حصول نتیجه دنبال شود. حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی با اشاره به ضرورت استمرار طرح‌های کلان در دوره‌های مدیریتی مختلف، گفت: گاهی طرحی در یک دوره مدیریتی آغاز می‌شود، اما با تغییر دولت یا مدیران، به دلیل کمبود اعتبار یا تغییر رویکردها، نیمه‌تمام رها می‌شود و در دوره بعد نیز طرح دیگری آغاز می‌شود.

حتی ممکن است برای اجرای طرح جدید اقداماتی انجام شود، اما در نهایت هیچ‌یک از برنامه‌ها به سرانجام نرسد. این در حالی است که اجرای طرح‌های بزرگ نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، تأمین الزامات و پیگیری تا رسیدن به مرحله بلوغ و کمال است.

وی ادامه داد: باید بپذیریم که در جریان اجرای هر طرحی، ایرادات و نواقصی آشکار می‌شود که در مرحله طراحی قابل پیش‌بینی نبوده است. نمی‌توان از ابتدا ادعا کرد که یک طرح هیچ نقصی ندارد؛ بلکه در فرایند اجرا، مسائل و کاستی‌ها خود را نشان می‌دهند و باید برای رفع آنها چاره‌اندیشی کرد.

این فرایند، بخشی طبیعی از تکامل و بلوغ هر برنامه است و باید با نگاه اصلاحی و رویکرد حل مسئله دنبال شود. معاون اول قوه قضاییه با تأکید بر ضرورت پرهیز از قضاوت زودهنگام درباره نتایج طرح‌ها خاطرنشان کرد: نباید صرفاً به دلیل اینکه یک طرح در کوتاه‌مدت به نتیجه نهایی نرسیده است، تلاش‌های انجام‌شده را نادیده بگیریم؛ بلکه باید ضمن ارزیابی عملکرد، نواقص را شناسایی و برای برطرف کردن آنها اقدام کنیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی در ادامه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مجموعه‌های مسئول اجرای برنامه‌های تحولی اظهار کرد: مجموعه‌های فعال در این حوزه، با وجود محدودیت منابع و امکانات، چندین کار بزرگ را به‌صورت هم‌زمان در دستور کار قرار داده‌اند و برای پیشبرد آنها، تیم‌ها و گروه‌های تخصصی تشکیل شده است. باید توجه داشت که امکانات این مجموعه‌ها با ظرفیت‌های گسترده دستگاه‌های اجرایی قابل مقایسه نیست و محدودیت نیروی انسانی و اعتبارات، ضرورت مدیریت صحیح منابع و اولویت‌بندی اقدامات را دوچندان می‌کند.

وی با اشاره به توسعه اجرای طرح از سه نقطه آغازین به سطح استان تهران، افزود: در مدت کوتاهی که از آغاز اجرای طرح گذشته بود، دامنه اجرا به سراسر استان تهران گسترش یافت و روزانه دست‌کم ۱۶۰ مورد از این فرایند انجام می‌شد. این میزان فعالیت، با توجه به گستردگی تهران و دشواری‌های اجرایی آن، قابل توجه است و تجربه حاصل از آن می‌تواند مبنایی برای توسعه طرح در سایر استان‌ها قرار گیرد.

معاون اول قوه قضاییه با بیان اینکه تجربه اجرای طرح در تهران می‌تواند مبنایی برای ارزیابی عملکرد سایر استان‌ها باشد، اظهار کرد: وقتی اجرای یک برنامه در گسترده‌ترین و یکی از دشوارترین پهنه‌های اجرایی کشور امکان‌پذیر شده است، سایر استان‌ها نیز باید با بررسی تجربه به‌دست‌آمده، موانع موجود را شناسایی و برای اجرای طرح اقدام کنند. این تجربه نشان می‌دهد که با سازمان‌دهی مناسب، پیگیری مستمر و استفاده از ظرفیت‌های موجود، امکان پیشبرد برنامه وجود دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه فناوری و رسانه گفت: در مسیر اجرای این برنامه، ظرفیت‌های فنی و تخصصی مجموعه‌های مرتبط به کار گرفته شده و در حوزه رسانه نیز اقدامات لازم برای طراحی و تبیین صحیح موضوع در حال انجام است تا زمینه معرفی مناسب برنامه‌های تحولی و پیشبرد آنها فراهم شود. وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به ضرورت پیوند میان طراحی برنامه‌های تحولی و تجربه عملی در فرایند رسیدگی قضایی، اظهار کرد: در نظر داریم با فراهم کردن زمینه حضور مسئولان مرتبط در دادسرای تهران، امکان بررسی نزدیک‌تر اقدامات انجام‌شده و انتقال تجربه‌های عملی فراهم شود.

در این چارچوب، پیش‌بینی شده است که برخی شعب مرتبط در دادسرای تهران برای تشریح فرایند اجرای طرح و نحوه انجام کار توسط بازپرسان و دیگر عوامل قضایی مورد توجه قرار گیرند. معاون اول قوه قضاییه با تأکید بر اهمیت برگزاری مناسب مراسم افتتاح این طرح افزود: تلاش می‌کنیم زمان‌بندی افتتاح به‌گونه‌ای تنظیم شود که مسئولان مرتبط امکان حضور داشته باشند.

همچنین باید مقدمات اجرایی و رسانه‌ای لازم فراهم شود تا افتتاح طرح به شکلی مناسب انجام گیرد و اقدامات و دستاورد‌های آن به‌درستی برای مخاطبان تبیین شود. حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی با اشاره به نقش ظرفیت‌های رسانه‌ای در معرفی اقدامات تحولی قوه قضاییه تصریح کرد: لازم است مجموعه رسانه‌ای با استفاده از ابزار‌های مختلف، از جمله تولید انیمیشن و بهره‌گیری از ظرفیت رسانه ملی، ابعاد طرح و نتایج اجرای آن را به شکلی مناسب منعکس کند.

همچنین باید از ظرفیت‌های موجود در حوزه صداوسیما برای معرفی این اقدامات و تبیین آثار آن در بهبود فرایند‌ها و افزایش رضایتمندی مردم استفاده شود. وی در ادامه، بر ضرورت تکمیل و بررسی شیوه‌نامه مربوط به اجرای طرح تأکید کرد و گفت: شیوه‌نامه‌ای که در قالب بخشنامه ارسال شده است، باید با استفاده از نظرات کارشناسی و فنی تکمیل شود و پس از بررسی ابعاد حقوقی و اجرایی، برای اجرا در سطح کشور ابلاغ شود.

لازم است این بررسی‌ها با دقت انجام گیرد تا دستورالعمل نهایی از استحکام لازم برخوردار باشد و امکان اجرای هماهنگ آن در همه استان‌ها فراهم شود. معاون اول قوه قضاییه در پایان، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از تجربه‌های اجرایی و پیگیری مستمر تا دستیابی به نتیجه نهایی، خاطرنشان کرد: اجرای موفق برنامه‌های تحولی مستلزم همکاری همه بخش‌ها، شناسایی و رفع نواقص و استمرار پیگیری‌هاست.

باید با صبوری، برنامه‌ریزی و خستگی‌ناپذیری، طرح‌ها را تا رسیدن به مرحله بلوغ و تحقق اهداف موردنظر دنبال کنیم و اجازه ندهیم تغییرات مدیریتی، محدودیت منابع یا بروز مشکلات اجرایی، موجب توقف و رها شدن برنامه‌های کلان شود.