الجزیره: چرا پاکستان به سراغ شرکت پهپادی نوپای خانواده ترامپ رفت؟
ارزش این سفارش و نوع سامانه‌های خریداری شده اعلام نشده است، اما این توافق به دلیل ویژگی‌های شرکت پاورس و روابط آن با دیگر کشورها پرسش‌هایی را درباره دلایل انتخاب این شرکت مطرح کرده است.
ارتش پاکستان در حالی با یک شرکت پهپادی آمریکایی تحت حمایت مالی پسران دونالد ترامپ قرارداد بسته که این شرکت کمتر از یک سال سابقه دارد و پیش‌تر مجوز تولید فناوری ضدپهپادی خود در هند را واگذار کرده است. هیئتی از شرکت آمریکایی «پاورِس» 16 سپتامبر با «عاصم منیر»، فرمانده نیروهای مسلح پاکستان، در مقر ارتش این کشور در راولپندی دیدار کرد.
یک روز بعد، پاورس اعلام کرد که وزارت دفاع پاکستان یک «سفارش خرید محدود» برای سامانه‌های هوایی بدون سرنشین به این شرکت داده و توافق‌نامه‌ای جداگانه نیز با مقام‌های ارشد دفاعی پاکستان امضا شده است. ارزش این سفارش و نوع سامانه‌های خریداری شده اعلام نشده است، اما این توافق به دلیل ویژگی‌های شرکت پاورس و روابط آن با دیگر کشورها پرسش‌هایی را درباره دلایل انتخاب این شرکت مطرح کرده است.
پاورس در سال 2025 در ایالت فلوریدا تأسیس شده و قرار است با شرکت «آئورئوس گرین‌وی هولدینگز» که مالک چند زمین گلف در آمریکاست، ادغام شود. «دونالد ترامپ جونیور» و «اریک ترامپ»، پسران ارشد رئیس‌جمهور آمریکا، از طریق مجموعه‌ای به نام «American Ventures» در این شرکت سرمایه‌گذاری کرده‌اند و انتظار می‌رود این مجموعه پس از ادغام حدود 9.9 درصد سهام ذی‌نفعانه شرکت ترکیبی را در اختیار داشته باشد.
سخنگوی ترامپ جونیور گفته است او یک سرمایه‌گذار غیرفعال است و در فعالیت‌های شرکت، قراردادها یا تصمیم‌های تجاری آن نقشی ندارد و پیش از توافق‌های پاکستان نیز از آنها اطلاعی نداشته است. کاخ سفید نیز اعلام کرده است که در این زمینه تعارض منافع وجود ندارد.
پاورِس هم به الجزیره گفته است پسران ترامپ هیچ نقشی در اداره شرکت یا تنظیم روابط دفاعی آن در داخل و خارج آمریکا ندارند. پاکستان چه توافقی با پاورِس امضا کرده است؟
روابط عمومی ارتش پاکستان اعلام کرد در دیدار با نمایندگان پاورس درباره همکاری در زمینه خرید تجهیزات دفاعی، تولید و افزایش ظرفیت‌ها گفتگو شده است؛ با این حال، بیانیه ارتش اشاره‌ای به تفاهم‌نامه نکرد. سخنگوی پاورس به الجزیره گفت که این تفاهم‌نامه با ارتش پاکستان امضا شده، در حالی که سفارش خرید از سوی وزارت دفاع این کشور ثبت شده است.
این شرکت همچنین تأکید کرد که تفاهم‌نامه یک توافق قطعی نیست، تعهدی برای خرید ایجاد نمی‌کند و اجرای آن به قوانین آمریکا و دریافت مجوزهای دولتی وابسته خواهد بود. از سوی دیگر «برت ولیکوویچ»، از بنیان‌گذاران پاورس، اعلام کرده این شرکت در حال بررسی راه‌هایی برای تولید فناوری خود در پاکستان است.
پاورس همچنین اعلام کرده است که ماه گذشته قراردادی با نیروی هوایی آمریکا با سقف ارزش 90 میلیون دلار به دست آورده و حدود 3 هزار پهپاد رهگیر در ماه تولید می‌کند. چرا همکاری پاورس با هند اهمیت دارد؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مطرح شده درباره این توافق، همکاری همزمان پاورس با هند است. به گزارش الجزیره، کمتر از سه ماه پیش از توافق با پاکستان، شرکت هندی Paras Defence and Space Technologies اعلام کرده بود که پاورس حق انحصاری تولید و فروش فناوری رهگیر پهپادی «Guardian-1» را در هند به این شرکت واگذار کرده است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که هند و پاکستان رقبای دیرینه‌ای هستند و در ماه می سال گذشته نیز درگیری کوتاه اما شدیدی میان دو کشور رخ داد که در آن از پهپاد استفاده شد. یک تحلیلگر پیشین دفاعی دولت پاکستان که به شرط ناشناس ماندن با الجزیره صحبت کرد، گفت که برنامه‌ریزان نظامی پاکستان احتمالاً از همکاری پاورس با هند اطلاع داشته‌اند.
او در عین حال گفت: خرید تجهیزات نظامی از یک شرکت مشترک میان هند و پاکستان بی‌سابقه نیست. یک مارشال بازنشسته نیروی هوایی پاکستان نیز هشدار داده است که خرید تجهیزات از یک تأمین‌کننده مشترک می‌تواند برای پاکستان خطراتی داشته باشد؛ به‌ویژه با توجه به اینکه هند هم از همین منبع خرید می‌کند و ظرفیت مالی بیشتری برای سفارش تجهیزات دارد.
ارتباط پاورس با رژیم رژیم صهیونیستی یکی دیگر از موضوعات مورد توجه در این توافق، سوابق برخی مدیران پاورس است. وب‌سایت این شرکت «زیو ماروم»، یکی از بنیان‌گذاران پاورس، را از کهنه‌نظامیان ارتش رژیم صهیونیستی معرفی کرده و نوشته است او شرکت «Kaizen Aerospace» را تأسیس کرده؛ شرکتی که اکنون زیرمجموعه پاورس است.
«جاستین گنز»، معاون پاورس در امور ادغام و تملک و عضو سابق نیروهای ویژه نیروی دریایی آمریکا، نیز بین سال‌های 2018 تا 2019 معاون شرکت Elbit Systems of America، شاخه آمریکایی شرکت دفاعی رژیم صهیونیستیی Elbit Systems، بوده است. این در حالی است که پاکستان رژیم رژیم صهیونیستی را به رسمیت نمی‌شناسد.
یک ژنرال سه‌ستاره بازنشسته ارتش پاکستان به الجزیره گفت که چنین سوابقی در حالت عادی هنگام بررسی صلاحیت یک شرکت دفاعی مورد توجه قرار می‌گیرد. وی افزود: سابقه یکی از بنیان‌گذاران شرکت در ارتش رژیم صهیونیستی می‌تواند در فرآیند بررسی صلاحیت به‌عنوان یک عامل حساسیت‌زا مطرح شود؛ هرچند ممکن است در مورد یک تفاهم‌نامه سیاسی تعیین‌کننده نباشد.
پاکستان چه توان پهپادی دارد؟ تحلیلگران به الجزیره گفته‌اند پرسش مهم‌تر این است که پاکستان اساساً به چه فناوری‌ای از پاورس نیاز دارد، زیرا این کشور هم تولید داخلی پهپاد دارد و هم از چین و ترکیه سامانه‌های مختلف خریداری کرده است.
نیروی هوایی پاکستان پهپادهای ترکیه‌ای «بیرقدار تی‌بی2» و «آکینجی»، پهپاد چینی «وینگ لونگ 2» و پهپاد بومی «شاهپار-2» را در اختیار دارد. بر اساس داده‌های مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، چین در فاصله سال‌های 2021 تا 2025 حدود 80 درصد واردات تسلیحاتی پاکستان را تأمین کرده است.
پاکستان همچنین سامانه پدافند هوایی چینی «HQ-17AE»، توپ ضدهوایی ترکیه‌ای «Korkut» و سامانه ضدپهپادی «Sahin» را در اختیار گرفته است. این سامانه‌ها برای مقابله با پهپادها و دیگر تهدیدهای پروازی در ارتفاع پایین طراحی شده‌اند.
«بلال خان»، بنیان‌گذار گروه «Quwa»، رسانه و مجموعه تحلیلی تخصصی در حوزه دفاع، صنایع نظامی، به الجزیره گفت که پاکستان از نظر طراحی پهپادها با کمبود اساسی مواجه نیست و چالش اصلی این کشور می‌تواند تولید یا وارد خدمت کردن سامانه‌های مورد نیاز در تعداد بالا و با سرعت کافی باشد. وی با اظهار اینکه پاکستان مدت‌هاست وجود قطعات رژیم صهیونیستی در سامانه‌های آمریکایی یا اروپایی را پذیرفته است، افزود: به‌طور کلی می‌توان دید تا زمانی که یک کشور واسطه وجود داشته باشد، پاکستان از نزدیک شدن به رژیم صهیونیستی ابایی ندارد.
با این حال، یک ژنرال بازنشسته پاکستانی نیز دراین‌باره اظهار داشت: شکاف اصلی پاکستان در حوزه پهپاد، تولید نیست، بلکه به الکترونیک، یکپارچه‌سازی و توانمندی‌های سطح سامانه مربوط می‌شود؛ حوزه‌ای که به گفته او شرکت‌های آمریکایی در آن توانمند هستند. پهپادهای رهگیر «Guardian» پاورس نیز سامانه‌هایی کوچک و کم‌هزینه هستند که برای رهگیری و سرنگونی پهپادهای مهاجم طراحی شده‌اند.
تحلیلگران می‌گویند چنین سامانه‌هایی می‌توانند بخشی از شکاف هزینه‌ای میان پهپادهای ارزان‌قیمت و سامانه‌های پدافندی گران‌قیمت را پوشش دهند. آیا این توافق بیشتر جنبه سیاسی دارد؟
یکی از کارشناسان نظامی بازنشسته پاکستان به الجزیره گفت که شرکتی با این مشخصات معمولاً باید پیش از ورود به یک همکاری دفاعی راهبردی، بررسی‌های مالی، فنی و امنیتی و همچنین ارزیابی سوابق عملکرد را پشت سر بگذارد. به گفته او، شرکتی که کمتر از یک سال از تأسیس آن می‌گذرد، هنوز وارد بازار سهام نشده و سابقه تحویل تجهیزات ندارد، معمولاً برای چنین همکاری راهبردی آماده تلقی نمی‌شود؛ مگر اینکه تفاهم‌نامه بیش از آنکه تصمیمی برای خرید باشد، جنبه «پیام‌رسانی سیاسی» داشته باشد.
بلال خان نیز روند شکل‌گیری این توافق را غیرمعمول توصیف کرده و گفته است که نحوه شکل‌گیری آن با روند معمول تصمیم‌گیری مسئولان خرید در سه شاخه ارتش پاکستان، یعنی نیروی زمینی، دریایی و هوایی، کاملاً همخوان نیست. این توافق در شرایطی شکل گرفته که عاصم منیر روابط نزدیکی با دونالد ترامپ ایجاد کرده است.
ترامپ پیش‌تر منیر را «فیلد مارشال محبوب من» خوانده و در مناسبت‌های مختلف از او تمجید کرده است. پاکستان همچنین در سال گذشته قراردادی 500 میلیون دلاری در حوزه مواد معدنی حیاتی با یک شرکت آمریکایی امضا کرد و منیر و «شهباز شریف»، نخست‌وزیر پاکستان، در کاخ سفید با ترامپ دیدار کردند.
اسلام‌آباد در ژانویه نیز با یکی از شرکت‌های وابسته به «World Liberty Financial»، کسب‌وکار اصلی رمزارزی خانواده ترامپ، تفاهم‌نامه امضا کرده بود. خان می‌گوید: در کنار این ملاحظات سیاسی، یک انگیزه احتمالی دیگر می‌تواند جذب سرمایه آمریکایی برای صنعت پهپادی پاکستان باشد.
وی افزود: تعداد شرکت‌های نوپای پهپادی در پاکستان افزایش یافته، اما بسیاری از آنها سرمایه کافی برای ایجاد زیرساخت‌های تولید ندارند و ارتباط با پاورس و حامیان آن می‌تواند به جذب سرمایه آمریکایی کمک کند. در همین حال، «منصور احمد»، مدرس افتخاری مرکز مطالعات راهبردی و دفاعی دانشگاه ملی استرالیا، معتقد است که هدف پاکستان احتمالاً فراتر از خرید یک محصول مشخص است و این کشور به دنبال فناوری‌های پیشرفته پهپادی است که امکان تولید داخلی و بومی‌سازی آنها را نیز فراهم کند.
تأثیر توافق بر روابط پاکستان با چین و ترکیه یک ژنرال بازنشسته پاکستانی معتقد است همکاری با یک شرکت خصوصی آمریکایی می‌تواند از نظر سیاسی با شراکت‌های دفاعی پاکستان با چین و ترکیه همپوشانی ایجاد کند. با این حال، بلال خان معتقد است که همکاری با پاورس لزوماً روابط اسلام‌آباد با آنکارا و پکن را تضعیف نمی‌کند.، چرا که شرکت‌های ترکیه‌ای به‌طور معمول با شرکت‌های آمریکایی همکاری دارند و فناوری‌های پیشنهادی پاورس نیز الزاماً با سامانه‌هایی که پاکستان و ترکیه در حال توسعه آنها هستند، همپوشانی ندارند.
وی همچنین گفت: حتی اگر فناوری‌های پاورس در پاکستان با هزینه پایین تولید شوند، احتمالاً بخش‌هایی از زیرسامانه‌های آن از چین تأمین خواهد شد. «حامد ولید»، پژوهشگر مؤسسه «Strategic Vision Institute» در اسلام‌آباد نیز گفت که توافق پاورِس روابط نظامی پاکستان با چین و ترکیه را تغییر نخواهد داد و اسلام‌آباد همچنان چین و ترکیه را برای سامانه‌های رزمی پیشرفته و مدرن در حوزه پهپاد و ضدپهپاد در اولویت قرار می‌دهد.
در نهایت، به نوشته الجزیره، میزان جدی بودن توافق با پاورس را می‌توان از اقدامات بعدی وزارت دفاع پاکستان سنجید؛ از جمله اینکه آیا این وزارتخانه در ماه‌های آینده قراردادهای مشابهی با شرکت‌های خارجی یا داخلی دیگر امضا خواهد کرد یا این توافق به یک مورد منفرد محدود می‌ماند.
