ترکی الفیصل: تغییرات جمعیتی و هوش مصنوعی از چالش‌های پنهان کشورهای خلیج فارس هستند

شاهزاده ترکی الفیصل درباره چالش‌های پنهان پیش روی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس هشدار داد چراکه تأثیر آنها بر امنیت اجتماعی و توسعه پایدار ممکن است کمتر از پیامدهای جنگ‌ها و درگیری‌ها در منطقه نباشد. به گزارش رای الیوم، شاهزاده ترکی الفیصل، رئیس هیئت مدیره مرکز تحقیقات و مطالعات اسلامی ملک فیصل، اظهار کرد که تغییرات سریع جمعیتی و خطرات ناشی از هوش مصنوعی، کشورهای خلیج فارس را ملزم به اتخاذ یک دیدگاه استراتژیک مشترک می‌کند که آمادگی برای تغییرات جمعیتی را با بهره‌گیری از پیشرفت‌های فناوری ترکیب کند، در حالی که از تهدیدات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی ناشی از آنها آگاه باشد. این سخنان در جریان سخنرانی با عنوان «چالش‌های امروز برای پایه‌های آینده» به میزبانی مرکز فرهنگ و تحقیقات ابراهیم بن محمد آل خلیفه در بحرین مطرح شد.

شاهزاده ترکی الفیصل سخنرانی خود را با اشاره به چالش‌های امنیتی پیش روی کشورهای خلیج فارس، از جمله حملات موشکی و پهپادی و تهدید ناوبری بین‌المللی، آغاز کرد و ضمن اشاره به جنگ کنونی در منطقه تأکید کرد که منطقه علاوه بر این تهدیدهای آشکار، با چالش‌های پنهانی نیز روبه‌رو است که برای امنیت جوامع، ثبات و آینده توسعه آنها به همان اندازه خطرناک هستند. شاهزاده ترکی الفیصل به بررسی اولین مورد از این بحران‌ها، یعنی تغییرات جمعیتی، پرداخت و به کاهش قابل توجه نرخ باروری در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در دهه‌های گذشته اشاره کرد. او به داده‌های بانک جهانی برای سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که نشان می‌داد عمان با تقریباً ۲.۵ فرزند به ازای هر زن، بالاترین نرخ باروری را در خلیج فارس دارد و پس از آن عربستان سعودی با ۲.۳ فرزند، بحرین با ۱.۸ فرزند، قطر با ۱.۷ فرزند، کویت با ۱.۶ فرزند و امارات متحده عربی با ۱.۲ فرزند به ازای هر زن قرار دارند.

او توضیح داد که چهار کشور خلیج فارس به زیر سطح جایگزینی جمعیت تقریباً ۲.۱ فرزند به ازای هر زن سقوط کرده‌اند که در صورت ادامه روند فعلی، نشان‌دهنده تغییرات جمعیتی عمیقی است. شاهزاده ترکی الفیصل خاطرنشان کرد که کاهش باروری تنها یکی از جنبه‌های بحران است؛ جنبه دیگر، پیری جوامع است که به تدریج با افزایش امید به زندگی، بهبود مراقبت‌های بهداشتی و کاهش نرخ زاد و ولد در حال پیشرفت هستند. او توضیح داد که جوامع خلیج فارس هنوز از ساختار سنی جوانی برخوردارند، اما این مزیت دائمی نیست.

تغییرات پیش‌بینی‌شده منجر به افزایش نسبت افراد مسن در مقایسه با جمعیت در سن کار خواهد شد که بار وابستگی را افزایش داده و بر سیستم‌های بازنشستگی و مراقبت‌های بهداشتی فشار وارد می‌کند. شاهزاده ترکی الفیصل با توجه به ترکیب جمعیتی منحصر به فرد خلیج فارس و درجات مختلف وابستگی اقتصادهای شورای همکاری خلیج فارس به نیروی کار خارجی، بر لزوم تمایز قائل شدن بین تغییرات جمعیتی در بین شهروندان و تغییرات در کل جمعیت تأکید کرد. او تأکید کرد که پیش‌بینی آینده مستلزم درک دقیق این تفاوت‌ها است، نه اینکه منطقه را به‌عنوان یک بلوک جمعیتی همگن در نظر بگیریم.

شاهزاده ترکی الفیصل در مورد چالش دوم توضیح داد که هوش مصنوعی یکی از بزرگترین تحولات فناوری در تاریخ بشر است و فرصت‌هایی را برای افزایش بهره‌وری و دستیابی به دستاوردهای اقتصادی گسترده ارائه می‌دهد. شاهزاده ترکی الفیصل هشدار داد که این دستاوردها با خطرات قابل توجهی برای بازارهای کار همراه است و به تخمین‌هایی اشاره کرد که حدود ۳۰۰ میلیون شغل تمام وقت در سطح جهان می‌تواند توسط هوش مصنوعی جایگزین شود و درصد زیادی از مشاغل در اقتصادهای پیشرفته تحت تأثیر این فناوری قرار خواهند گرفت. او همچنین به برآوردهای صندوق بین‌المللی پول مبنی بر اینکه حدود ۴۰ درصد از مشاغل جهانی در برابر تأثیر هوش مصنوعی آسیب‌پذیر هستند و همچنین به هشدارهای سازمان بین‌المللی کار در مورد مشاغل دفتری و اداری که بخش بزرگی از فارغ‌التحصیلان اخیر را به خود اختصاص می‌دهند، اشاره کرد.

او تأکید کرد که این واقعیت، اقتصادهای خلیج فارس را با معادله‌ای ظریف روبه‌رو می‌کند: به حداکثر رساندن دستاوردهای بهره‌وری حاصل از فناوری، در عین حفظ ظرفیت آنها برای ایجاد فرصت‌های شغلی برای نسل‌های آینده و جلوگیری از افزایش بیکاری در آسیب‌پذیرترین بخش‌ها. شاهزاده ترکی الفیصل همچنین به پیامدهای رقابت رهبری فناوری پرداخت و نسبت به کاربرد نظامی هوش مصنوعی، به ویژه توسط گروه‌های مسلحی که خارج از کنترل دولت فعالیت می‌کنند، هشدار داد. این گروه‌ها اکنون می‌توانند از فناوری‌های پیشرفته برای توسعه پهپادها و قابلیت‌های رزمی کم‌هزینه استفاده کنند.

او به آسیب‌پذیری‌های امنیتی و مسئله وابستگی‌های خارجی اشاره کرد و توضیح داد که گسترش اتکا به سیستم‌های هوشمند می‌تواند شکاف‌های امنیتی جدیدی ایجاد کند، فرصت‌های نقض اطلاعات را افزایش دهد و به طور بالقوه منجر به وابستگی‌های استراتژیک به نهادهای خارجی در بخش‌های حیاتی و زیرساخت‌های حساس شود. وی استدلال کرد که این امر، توسعه قابلیت‌های ملی و خلیج فارس در طراحی، بهره‌برداری و ایمن‌سازی این سیستم‌ها را به ضرورتی مرتبط با امنیت ملی تبدیل می‌کند.