توانایی فیل‌های آسیایی در کنترل واکنش‌های غریزی و حل مسائل

مهار تکانشگری یا همان توانایی مهار یک واکنش غریزی و فوری به نفع رفتاری هدفمندتر، یکی از ارکان اساسی در فرآیند تصمیم‌گیری به شمار می‌رود. این ویژگی به موجود زنده اجازه می‌دهد که به جای تسلیم شدن در برابر تمایلات زودهنگام، مسیرهای منطقی‌تری را برای حل مسائل انتخاب کند.

تا پیش از این، وجود چنین قابلیتی در میان گونه‌های متعددی از پرندگان و پستانداران از طریق آزمون‌های مسیر فرعی به اثبات رسیده بود. بررسی شیوه مهار تمایلات غریزی در حیوانات بزرگ‌جثه ضرورت دارد، زیرا به ما کمک می‌کند بفهمیم این موجودات چگونه با چالش‌های محیط زندگی خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

تیمی از محققان به سرپرستی سیدنی هوپ از کالج هانتر در نیویورک آمریکا پژوهشی تجربی را در همین رابطه انجام دادند. این پژوهش نخستین نمایش مستند از چنین توانایی شناختی پیچیده‌ای در میان جمعیت فیل‌ها محسوب می‌شود.

شانزده فیل آسیایی در مؤسسه ملی فیل در تایلند مورد آزمون‌های رفتاری قرار گرفتند. پژوهشگران جعبه‌ای شفاف حاوی میوه را در مقابل فیل‌ها قرار دادند تا مشاهده شود آیا آن‌ها مسیر غیرمستقیم ورودی کناری را برای برداشتن خوراکی به کار می‌گیرند.

یافته‌های پژوهش نشان دادند که فیل‌ها در مواجهه با جعبه شفاف، در برابر وسوسه دستیابی مستقیم به غذا مقاومت کرده و به سراغ ورودی کنار جعبه رفتند. زمانی که جهت جعبه تغییر داده شد، فیل‌ها در ابتدا تمایل داشتند به مکان قبلی ورودی دسترسی پیدا کنند، اما بلافاصله رفتار خود را اصلاح نمودند.

فیل‌های مسن‌تر، روند تنظیم رفتار را با سرعت کمتری نسبت به فیل‌های جوان‌تر انجام دادند. پژوهشگران احتمال می‌دهند دلیل این تفاوت، کاهش تدریجی توانایی‌های شناختی در اثر افزایش سن باشد؛ هرچند برای تأیید قطعی این فرضیه به پژوهش‌های تکمیلی نیاز است.

این نتایج در نشریه PLOS One منتشر شده‌اند و نشان می‌دهند که فیل‌ها توانایی مهار رفتارهای وسوسه‌انگیز را دارند. این توانایی مهارکننده نقشی حیاتی در حل مسائل، سازگاری با شرایط پیچیده و هدایت تعاملات اجتماعی گله ایفا می‌کند.

درک واکنش فیل‌ها در مواجهه با موانع می‌تواند در تدوین راهکارهای کاهش تعارضات میان انسان‌ها و فیل‌ها کاربرد داشته باشد. محققان بر این باورند که مهار تمایلات غریزی، عنصری بنیادی در سایر ابعاد شناختی این موجودات است.