آخرین تحولات جنگ آمریکا و ایران ؛ ادعای قطر از اختلاف تهران و واشنگتن بر سر پرونده هسته‌ای تا ادعاهای تازه ترامپ و ونس
ترامپ با دفاع از حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران ادعا کرد که واشنگتن مأموریت خود برای هدف قرار دادن توانمندی‌های هسته‌ای ایران را در بازه زمانی تعیین‌شده انجام داده است.
نورنیوز ـ گروه سیاسی: اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره پایان قریب‌الوقوع عملیات مرتبط با ایران، درخواست جی‌دی ونس برای دریافت تعهد قطعی هسته‌ای از تهران و گزارش‌های مربوط به حوادث امنیتی در عراق و آب‌های منطقه، بار دیگر تحولات ایران و آمریکا را در کانون توجه قرار داده است. ترامپ مدعی شده است که عملیات مرتبط با ایران به‌زودی پایان خواهد یافت و واشنگتن در حال اطمینان یافتن از احیا نشدن توانمندی‌های هسته‌ای ایران است.
هم‌زمان، معاون رئیس‌جمهور آمریکا بر ضرورت دریافت تعهد از تهران تأکید کرده و مقام‌های قطری نیز از چالش‌های پیش روی پیشنهاد ایران درباره مدیریت تنگه هرمز سخن گفته‌اند. در کنار این مواضع، گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در حومه اربیل و وقوع یک حادثه امنیتی در نزدیکی سواحل امارات منتشر شده است؛ حوادثی که جزئیات و ارتباط احتمالی آنها با تحولات گسترده‌تر منطقه همچنان نیازمند بررسی است.
ادعای ترامپ درباره پایان قریب‌الوقوع عملیات مرتبط با ایران دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جریان یک گردهمایی انتخاباتی جمهوری‌خواهان در ایالت کنتاکی مدعی شد عملیات مرتبط با ایران در آینده‌ای بسیار نزدیک پایان خواهد یافت. ترامپ با دفاع از حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران ادعا کرد که واشنگتن مأموریت خود برای هدف قرار دادن توانمندی‌های هسته‌ای ایران را در بازه زمانی تعیین‌شده انجام داده است.
او همچنین مدعی شد آمریکا باید اطمینان حاصل کند که این توانمندی‌ها دوباره احیا نمی‌شوند. رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه با تکرار ادعاهای خود درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت تهران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.
او همچنین پایان عملیات مرتبط با ایران را به کاهش قیمت بنزین در آمریکا مرتبط دانست؛ موضوعی که نشان می‌دهد هزینه‌های اقتصادی درگیری نیز در مواضع داخلی دولت واشنگتن اهمیت دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که ترامپ از یک سو از نزدیک بودن پایان عملیات سخن می‌گوید و از سوی دیگر، بر ضرورت جلوگیری از احیای توانمندی‌های هسته‌ای ایران تأکید می‌کند.
با این حال، اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا به‌تنهایی به معنای اعلام رسمی پایان تقابل یا مشخص شدن چارچوب توافق احتمالی نیست. شرط جدید ونس برای ایران؛ تأکید واشنگتن بر تعهد هسته‌ای جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است که واشنگتن به‌دنبال دریافت تعهدی قطعی از ایران درباره بازسازی نکردن برنامه هسته‌ای است.
این موضع در ادامه اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره ضرورت محدود کردن توانمندی‌های هسته‌ای ایران مطرح شده است؛ مواضعی که می‌تواند یکی از محورهای اصلی اختلاف در هرگونه مذاکره احتمالی میان تهران و واشنگتن باشد. در همین حال، اظهارات پیشین مقام‌های آمریکایی درباره قرار گرفتن ایران میان انتخاب مذاکره یا مواجهه با حملات نظامی، نشان می‌دهد واشنگتن همچنان از ترکیب فشار سیاسی و تهدید نظامی برای پیشبرد خواسته‌های خود استفاده می‌کند.
با وجود این، هنوز اطلاعات کافی درباره جزئیات تعهد مورد مطالبه ونس، پاسخ رسمی تهران به این درخواست و احتمال دستیابی به تفاهمی تازه منتشر نشده است. ازاین‌رو، نمی‌توان صرفاً بر اساس این اظهارات درباره نزدیک بودن توافق یا آغاز دور جدیدی از درگیری‌ها نتیجه‌گیری قطعی کرد.
حادثه امنیتی در نزدیکی امارات و شنیده شدن صدای انفجار در اربیل در ادامه تحولات منطقه، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد گزارشی درباره وقوع یک حادثه امنیتی در آب‌های شمال شرقی خورفکان امارات دریافت کرده است. بر اساس گزارش منتشرشده، یک یدک‌کش در حال حرکت به سمت جنوب اعلام کرده که با دو پرتابه ناشناس برخورد کرده است.
تاکنون جزئیات مستقلی درباره ماهیت این پرتابه‌ها، میزان خسارت احتمالی و عامل حادثه ارائه نشده است. هم‌زمان، منابع رسانه‌ای از شنیده شدن صدای انفجار در حومه اربیل در اقلیم کردستان عراق خبر داده‌اند.
شبکه المیادین نیز گزارش‌هایی درباره حمله پهپادی به مقر گروه‌های ضدانقلاب در منطقه دره آلانه منتشر کرده است. تا زمان انتشار گزارش، اطلاعات روشنی درباره تلفات یا خسارات احتمالی این حادثه در دسترس نبوده است.
همچنین، صرف هم‌زمانی این رویدادها با تنش‌های ایران و آمریکا برای اثبات ارتباط مستقیم آنها با تقابل دو کشور کافی نیست. در عراق نیز گزارش جداگانه‌ای درباره انفجار در انبار مهمات متعلق به الحشد الشعبی در بغداد منتشر شده است.
نخست‌وزیر عراق دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی علت این حادثه را صادر کرده و الحشد الشعبی از زخمی شدن پنج نفر خبر داده است. این حادثه باید از گزارش مربوط به انفجارهای حومه اربیل تفکیک شود؛ زیرا اطلاعات منتشرشده درباره محل و جزئیات این دو رویداد یکسان نیست.
قطر از اختلاف بر سر پیشنهاد ایران درباره تنگه هرمز خبر داد ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اعلام کرد ایران پیشنهاد خود درباره مدیریت تنگه هرمز را از طریق میانجی‌ها به طرف آمریکایی منتقل کرده است، اما این پیشنهاد به دلیل اصرار واشنگتن بر گنجاندن پرونده هسته‌ای و مطالبات گسترده‌تر با چالش مواجه شده است. سخنگوی وزارت خارجه قطر همچنین تأکید کرد که راهکارهای مربوط به حل بحران‌های منطقه‌ای باید بر پایه توافق و اجماع منطقه‌ای شکل بگیرند و به تفاهم‌های محدود میان دو طرف منحصر نشوند.
این اظهارات نشان می‌دهد تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای مهم اختلاف و رایزنی‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا است. در چنین شرایطی، پیوند خوردن موضوع مدیریت این آبراه با پرونده هسته‌ای می‌تواند دستیابی به تفاهمی محدود درباره امنیت دریانوردی را دشوارتر کند.
قطر همچنین مدعی شده است که پایگاه هوایی العدید این کشور برای حمله به ایران مورد استفاده قرار نگرفته است. سخنگوی وزارت خارجه قطر با تأکید بر ترجیح دیپلماسی از سوی کشورهای منطقه، گفته است این کشورها در عین حال از توان دفاعی لازم برای حفاظت از خود برخوردارند.
این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که کشورهای حوزه خلیج فارس با پیامدهای احتمالی گسترش درگیری، از جمله تهدید امنیت دریایی، افزایش هزینه‌های انرژی و آسیب به ثبات منطقه‌ای روبه‌رو هستند. تحولات سیاسی آمریکا و تأثیر فشارهای داخلی بر تصمیم واشنگتن هم‌زمان با اظهارات ترامپ درباره پایان قریب‌الوقوع عملیات مرتبط با ایران، برنی سندرز، سناتور مستقل آمریکایی، از افزایش مطالبه عمومی برای تغییرات اساسی در سیاست‌های داخلی و خارجی آمریکا سخن گفته است.
سندرز با اشاره به یک نظرسنجی انتخاباتی مدعی شد بخش بزرگی از رأی‌دهندگان آمریکایی خواهان تغییر در شیوه اداره کشور هستند. او همچنین بر ضرورت پایان دادن به جنگ‌های بی‌پایان و بازنگری در حمایت آمریکا از دولت اسرائیل تأکید کرد.
اگرچه این اظهارات موضع شخصی سندرز و بیانگر دیدگاه همه جریان‌های سیاسی آمریکا نیست، اما نشان می‌دهد سیاست خارجی و هزینه‌های مداخلات نظامی می‌توانند در فضای سیاسی داخلی این کشور محل مناقشه باشند. از سوی دیگر، ترامپ کاهش قیمت سوخت را یکی از پیامدهای مورد انتظار پایان عملیات مرتبط با ایران معرفی کرده است.
این موضوع نیز نشان می‌دهد ملاحظات اقتصادی و فضای انتخاباتی می‌توانند در نحوه طرح مواضع دولت آمریکا درباره ادامه یا پایان تقابل نقش داشته باشند؛ هرچند برای تعیین میزان اثرگذاری این عوامل بر تصمیم نهایی واشنگتن، شواهد بیشتری لازم است. اختلال موقت در مرز ایران و پاکستان؛ رایزنی‌ها برای رفع مشکل ادامه دارد در تحولی مرتبط با مناسبات منطقه‌ای، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد توقف تردد در گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان موقتی است و دو کشور برای رفع مشکلات فنی در حال رایزنی هستند.
به گفته بقائی، برخی مشکلات فنی و ضرورت اتخاذ تدابیر احتیاطی موجب توقف موقت ترددها و مراودات مرزی شده و مراجع ذی‌ربط دو کشور در تماس با یکدیگر برای بازگشت گذرگاه‌ها به وضعیت عادی تلاش می‌کنند. این موضوع به‌خودی‌خود نشانه ارتباط مستقیم با جنگ ایران و آمریکا نیست، اما در شرایط پرتنش منطقه، حفظ ارتباطات مرزی و جلوگیری از اختلال در مبادلات تجاری و رفت‌وآمدهای قانونی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آیا پایان عملیات آمریکا به معنای پایان تقابل با ایران است؟ مجموع تحولات اخیر، از ادعای ترامپ درباره پایان قریب‌الوقوع عملیات مرتبط با ایران تا درخواست ونس برای تعهد هسته‌ای تهران و گزارش‌های امنیتی در منطقه، تصویری دوگانه از وضعیت کنونی ارائه می‌دهد.
از یک سو، اظهارات ترامپ می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای القای نزدیک بودن پایان عملیات باشد؛ از سوی دیگر، تأکید واشنگتن بر تعهدات هسته‌ای، ادامه اختلاف بر سر تنگه هرمز و تداوم تهدیدهای نظامی نشان می‌دهد مسائل اصلی میان دو کشور همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند. در این میان، گزارش حادثه دریایی نزدیک امارات و انفجارهای گزارش‌شده در عراق نیز بر ضرورت پیگیری دقیق تحولات میدانی افزوده است؛ با این حال، بدون شواهد مستقل نمی‌توان این رویدادها را به‌طور قطعی به تقابل ایران و آمریکا مرتبط دانست.
بنابراین، ادعای ترامپ درباره پایان نزدیک عملیات را نباید معادل اعلام رسمی پایان جنگ، توافق با ایران یا منتفی شدن احتمال حمله نظامی دانست. ارزیابی مسیر آینده به مواضع رسمی دو طرف، تحولات میدانی، نتیجه رایزنی‌های دیپلماتیک و روشن شدن جزئیات حوادث امنیتی منطقه وابسته است.