ایرج طهماسب: شخصیت‌پردازی در سینمای کودک باید با اخلاق همراه باشد

ایرج طهماسب شامگاه چهارشنبه در کارگاه تخصصی «خلق شخصیت ماندگار در سینمای کودک» که در حاشیه جشنواره فیلم‌های کودک و نوجوان در مرکز همایش‌های بین‌المللی اصفهان برگزار شد، افزود: هنر فاقد فرمول‌های ثابت و تعریف‌پذیری مشابه علوم دقیق است و در فرآیند خلق آثار هنری، امکان ارائه یک فرمول واحد برای رسیدن به نتیجه قطعی وجود ندارد، به همین دلیل هنرمند باید مسیرهای متنوعی را برای کشف و ساخت شخصیت جستجو کند. وی اظهار داشت: شخصیت، مجموعه‌ای از مؤلفه‌های فرهنگی، رفتاری، فکری و نحوه تعامل فرد با پیرامون خود است که او را از دیگران متمایز می‌کند و در تعریف مفهوم شخصیت می توان آن را فراتر از یک انسان معمولی دانست که تنها به امور زیستی می‌پردازد.

کارگردان و بازیگر پیشکشوت سینما گفت: شناخت دقیق گروه‌های انسانی و تفکیک میان تیپ و شخصیت برای خلق آثار سینمایی تأثیرگذار ضروری است و موفقیت در آن در گرو شناخت شخصیت هاست و البته نمایش رفتارهای پرخاشگرانه شخصیت ها بدون لحاظ کردن پیامدهای آن نباید صورت بگیرد. طهماسب شناخت دقیق گونه‌های انسانی را از وظایف اصلی هنرمندان برشمرد و با اشاره به اینکه هنرمند باید با دقت در علایق، سبک زندگی، محیط و خانواده گروه‌های مختلف انسانی، ویژگی‌های متمایزکننده افراد را شناسایی کند، افزود: شخصیت زمانی در ذهن مخاطب ماندگار می‌شود که یک ویژگی منحصربه‌فرد، او را از گروه خود جدا کند؛ بنابراین نباید خصوصیات ظاهری عمومی را با شخصیت‌پردازی اشتباه گرفت.

به گفته این کارگردان، یک شخصیت واقعی در هر موقعیت داستانی که قرار بگیرد، آن وضعیت را تحت تأثیر قرار داده و تغییر می‌دهد؛ لذا حضور او باید بر محیط و سایر شخصیت‌ها اثرگذار باشد. این کارگردان با سابقه سینما و تلویزیون با تأکید بر ملاحظات اخلاقی در سینمای کودک خاطرنشان کرد: اگرچه ممکن است برخی رفتارهای پرخاشگرانه یا خرابکارانه برای مخاطب کودک جذاب به نظر برسد، اما نمایش این رفتارها بدون در نظر گرفتن پیامدهای آن در روایت، آسیب‌زاست و هنرمند موظف است ضمن اجتناب از پاک کردن صورت‌مساله در برابر آسیب‌های اجتماعی، شیوه بیانی متناسب با جهان کودک برای طرح این مسائل پیدا کند.

طهماسب در بخش دیگری از این نشست، با تبیین تفاوت میان ساختار «قصه» و «داستان» یادآور شد: قصه بیشتر بر کلیت سرنوشت و تقابل خیر و شر تمرکز دارد و تکلیف شخصیت‌ها در آن مشخص است، در حالی که داستان به جزئیات احساسات و رفتارهای خاکستری انسان‌ها می‌پردازد. وی با تأکید بر اینکه هنرمند باید پیش از آغاز اثر، تکلیف خود را با هدف روایت که سرگرمی است یا آموزش، روشن کند، خاطرنشان کرد: در فرآیند شخصیت‌پردازی باید مسیر تحول و حرکت کاراکتر از وضعیت اولیه به نقطه اوج ترسیم شود.

وی در پایان ضمن توصیه به شناخت منابع اصلی برای بازآفرینی قصه‌های قدیمی، تصریح کرد: اگر هنرمندی قصد استفاده از داشته‌های روایی پیشین را دارد، باید ابتدا بر ریشه‌های آن تسلط یابد و سپس برای بازآفرینی یا خلق شخصیتی کاملاً جدید تصمیم‌گیری کند. سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان از ۱۱ تا ۱۶ مهرماه با مشارکت سازمان سینمایی فارابی و شهرداری اصفهان در مرکز همایش‌های بین‌المللی شهید امام خامنه‌ای اصفهان برگزار می‌شود.