یک شیرجه جنجالی در میراث طبیعی شگفت‌انگیز/ شنا کردن در غار علیصدر چه بلایی به سرش می‌آورد؟
حسن ظهوری ــ یک بلاگر به همراه دوستش در آب‌های غار علیصدر همدان شیرجه می‌زند و جنجالی بزرگ به راه می‌اندازد.
حسن ظهوری ــ یک بلاگر به همراه دوستش در آب‌های غار علیصدر همدان شیرجه می‌زند و جنجالی بزرگ به راه می‌اندازد. به‌تازگی ویدیویی از این دو نفر منتشر شده که آن‌ها را در حال شنا در غار علیصدر نشان می‌دهد.
ظاهراً این فیلم ۲ سال پیش ضبط شده، اما انتشار آن در چند روز گذشته، پای دادستانی را به ماجرا باز کرده است. معاون دادستان مرکز استان همدان از مسئولان میراث فرهنگی استان و شهرستان کبودرآهنگ توضیح خواسته و آن‌ها را احضار کرده است.
همچنین خبرهایی از احتمال مسدود شدن صفحه این بلاگر منتشر شده است. اما چرا یک شنای ساده در آب غار علیصدر تا این اندازه جنجالی شده و پیگیری قضایی را به دنبال داشته است؟
شنا و آبتنی در غار علیصدر، یکی از بزرگ‌ترین غارهای آبی جهان و یک اثر طبیعی ملی، از چند سال پیش به‌طور رسمی ممنوع شده است. این ممنوعیت دلایل زیست‌محیطی، حفاظتی و فرهنگی دارد و هدف آن جلوگیری از آسیب به اکوسیستم آبی، سازندهای آهکی و ساختار منحصربه‌فرد غار است.
اما یک شنای ساده چطور می‌تواند چنین بحرانی برای غاری چند میلیون ساله به وجود بیاورد؟ غار علیصدر یک غار آبی کارستی با آب بسیار شفاف و سرد است که دمای آن حدود ۱۲ درجه سانتی‌گراد است.
این غار محیطی بسته با اکوسیستمی بسیار شکننده دارد. بدن انسان حامل چربی، کرم‌های ضدآفتاب، مواد شوینده، میکروب‌ها و باکتری‌های پوستی است.
با یک شیرجه و شنا در آب غار، بخشی از این مواد و آلودگی‌ها وارد آب می‌شوند. از آنجا که آب غار تقریباً راکد است و جریان قدرتمندی ندارد، این آلودگی‌ها می‌توانند برای مدتی طولانی باقی بمانند و کیفیت آب را کاهش دهند.
از طرف دیگر، تنفس انسان و افزایش فعالیت بدنی هنگام شنا، میزان دی‌اکسیدکربن را در محیط افزایش می‌دهد. این گاز در حضور رطوبت با آب ترکیب می‌شود و اسید کربنیک ضعیفی تشکیل می‌دهد؛ اسیدی که می‌تواند به انحلال آهک و تخریب تدریجی استالاکتیت‌ها، استالاگمیت‌ها و دیگر سازندهای کربناتی غار کمک کند.
مطالعات نشان می‌دهند که حتی حضور گردشگران به‌تنهایی می‌تواند دمای داخل غار را یک تا ۲ درجه افزایش دهد و تعادل محیطی آن را بر هم بزند. شنا همچنین باعث برهم خوردن رسوبات کف غار می‌شود.
برخورد بدن یا وسایل شناور با دیواره‌ها نیز می‌تواند به سازندهای آهکی آسیب بزند یا آن‌ها را بشکند. این آسیب‌ها گاهی برگشت‌ناپذیرند؛ زیرا شکل‌گیری این ساختارها در شرایط طبیعی، هزاران تا میلیون‌ها سال زمان برده است.
یکی دیگر از پیامدهای حضور انسان، تشدید رشد جلبک‌ها و باکتری‌های زیان‌آور روی دیواره‌های غار است. نور مصنوعی و ورود مواد آلی همراه با انسان می‌توانند این پدیده را تقویت کنند؛ پدیده‌ای که پیش‌تر در غارهای دیگر نیز گزارش شده و می‌تواند ظاهر و ساختار طبیعی آن‌ها را تغییر دهد.
در آب غار، موجودات ریز و سازگار با محیط‌های تاریک، از جمله برخی سخت‌پوستان بی‌رنگ، زندگی می‌کنند. آلودگی آب و برهم خوردن شرایط زیستی آن‌ها می‌تواند بقای این موجودات را به خطر بیندازد.
افزایش دما، تغییر رطوبت نسبی و برهم خوردن تعادل طبیعی محیط نیز ممکن است شرایط بحرانی برای غاری به وجود بیاورد که طی میلیون‌ها سال شکل گرفته است. البته قایق‌سواری در غار علیصدر همچنان با محدودیت‌هایی ادامه دارد.
برای این فعالیت، ضوابطی تعیین شده است؛ از جمله استفاده از قایق‌های پدالی در مسیرهای مشخص و کنترل‌شده و محدود بودن تعداد مسافران. در طول مسیر نیز گردشگران اجازه ندارند با دیواره‌های غار تماس برقرار کنند یا دست خود را داخل آب ببرند.
ممنوعیت شنا در غارهای مشهور جهان نیز سابقه دارد و تنها به غار علیصدر محدود نیست. برای مثال، در غارهای بناغیل پرتغال، از سال ۲۰۲۴ شنا و ورود با وسایل شناور ممنوع شده است.
در برخی غارهای فلوریدای آمریکا نیز شنا در بخش‌های داخلی غار ممنوع است و این فعالیت فقط در بخش‌های بیرونی و چشمه‌ها امکان‌پذیر است. در غارهای دریایی مایورکا در اسپانیا نیز محدودیت‌های حفاظتی سخت‌گیرانه‌ای اعمال می‌شود و شنا در برخی از این غارها ممنوع است.
