دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور: به خلاقیت بیش از هر دوره‌ای نیاز داریم
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: ایران ظرفیت بزرگی دارد و بیش از هر دوره دیگری به باهم‌بودن، خلاقیت، نوآوری، همدلی و پشتکار نیازمندیم.
علی ربیعی، پنجشنبه ۲۳ مهر در آیین اختتامیه رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» در شهر نمایشگاهی اصفهان، با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری اقوام مختلف ایرانی اظهار کرد: هنرمندی را دیدم که اثر خود را نه صرفاً یک محصول، بلکه اثری معنوی متعلق به کشورش می‌دانست و تأکید داشت که آن را به خارجی‌ها نخواهد فروخت. همچنین آثار هنرمندان کرد را دیدم که به سه زبان و گویش کردی فعالیت می‌کنند.
هنرمندانی از خراسان‌جنوبی و راز و جرگلان در خراسان‌شمالی نیز در این رویداد حضور داشتند. وی افزود: مطمئن هستم یکی از یادگارهای دولت چهاردهم، ایجاد نهادی بزرگ و ساختارمند برای نوآوری و خلاقیت در صنایعی خواهد بود که شما در آن‌ها فعالیت می‌کنید.
امیدوارم این نهاد با اهتمام رئیس‌جمهور و پیگیری‌هایی که در شورای سیاست‌گذاری صورت گرفته است، به یادگار دولت چهاردهم تبدیل شود. رئیس‌جمهور خواسته‌اند نقشه راه توسعه صنایع خلاق حتماً تهیه و تصویب شود.
در این نقشه راه باید اهداف مشخص شوند و وظایفی که دولت در این زمینه بر عهده دارد، به‌روشنی تعیین شود. دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور بیان کرد: امروز شاهد افزایش منابع مالی اختصاص‌یافته به این حوزه بودیم.
رقمی حدود یک میلیارد تومان به یک همت افزایش یافته و درباره رقم ۱۰ میلیارد تومان نیز شنیده‌ام. البته شاید در شرایط کنونی، این ارقام برای انجام کارهای بسیار بزرگ کافی نباشند، اما اقداماتی از این دست، نشان‌دهنده جهت‌گیری و حرکت در مسیر حمایت از صنایع خلاق هستند.
ربیعی گفت: دانش نظام اداری و بروکراسی کشور درباره صنایع خلاق در حال افزایش است. حدود ۱۰ دستگاه به‌صورت مستقیم در این زمینه درگیر هستند.
وزارت میراث فرهنگی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این حوزه نقش دارند و بانک‌ها نیز درگیر هستند؛ بنابراین، موضوع صرفاً به صندوق نوآوری و شکوفایی محدود نمی‌شود. بسیاری از دستگاه‌های دیگر، ازجمله نظام تأمین اجتماعی، نیز در حال کسب دانش و تجربه درباره صنایع خلاق هستند.
این شناخت در حال رشد است و هم‌افزایی میان دستگاه‌ها نیز در جلسه‌ای که با حضور رئیس‌جمهور برگزار شد، مورد تأکید قرار گرفت. امیدواریم به‌زودی پنجره واحدی برای ارائه خدمات به صنایع خلاق و حمایت از فعالان این حوزه شکل بگیرد.
وی ادامه داد: یکی از موضوعات اصلی این رویداد، نوآوری است. هیچ دوره‌ای مانند دوره تاریخی که اکنون در آن به سر می‌بریم، به نوآوری و خلاقیت نیاز نداشته‌ایم.
نوآوری و خلاقیت در ذات تاریخ ایران نهفته بوده و همواره همراه مردم ایران حرکت کرده است. در شرایط کنونی کشور، که بخش‌های مختلف جامعه به یکدیگر پیوسته و وابسته هستند، باید با تکیه بر خلاقیت و پشتکار از وضعیت موجود عبور کنیم.
نوآوری در حقیقت باید به بخشی از زیست همه ما تبدیل شود تا بتوانیم از این شرایط عبور کنیم؛ شرایطی که با توجه به وضعیت ایران، اهمیت ویژه‌ای دارد. دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: ایران ظرفیت بزرگی دارد و بیش از هر دوره دیگری به باهم‌بودن، خلاقیت، نوآوری، همدلی و پشتکار نیازمندیم.
می‌خواستم در این فرصت کوتاه، از این منظر نیز به رویدادی که با محوریت صنایع خلاق برگزار شده است، نگاه کنم؛ چراکه برای این مقطع از تاریخ کشورمان، بیش از هر دوره دیگری به خلاقیت نیاز داریم. ایران زنده و خلاقیت در حال فعالیت است و جریان زندگی در کشور ادامه دارد.
هنرمندی را می‌بینیم که همراه سه نفر از اعضای خانواده‌اش نشسته و در حال تولید است. این تصویر نشان می‌دهد که تصور دل‌مردگی و افسردگی ایران در شرایط کنونی، تصور درستی نیست.
ربیعی گفت: در شرایطی که نظام قدرت جهانی با بحران مواجه می‌شود، حتی کشورهای بزرگ و برخوردار از نشاط اقتصادی نیز ممکن است دچار سرماخوردگی، تب و لرز شوند و مردم آن‌ها به انزوا روی بیاورند، اما ما امروز در این نمایشگاه شاهد نشاط و زندگی بودیم. آنچه در اینجا مشاهده می‌شود، زندگی ایرانی است.
ایرانیان همچنان در حال تلاش هستند. حتی تاب‌آوری مردم و جامعه ما نیز تا اندازه زیادی از خلاقیت‌های فردی و نهادی سرچشمه می‌گیرد.
هنگامی که دولت تحت فشار اقتصادی قرار می‌گیرد و ظرفیت اقتصاد و بازارهای کلاسیک کاهش می‌یابد و نرخ تشکیل سرمایه پایین می‌آید، باید به‌دنبال شناسایی ظرفیت‌های جدید باشیم. از منظر سیاست‌گذاری، با توجه به شرایط کنونی و نیاز به نوآوری و خلاقیت، باید به بخش‌هایی توجه کنیم که می‌توانند ظرفیت‌های تازه‌ای برای رشد اقتصادی ایجاد کنند.
وی ادامه داد: در شرایط فعلی، سرمایه‌گذاری‌های بزرگ اقتصادی هنوز به سطحی که انتظار داریم نرسیده‌اند؛ البته امیدواریم این ظرفیت‌ها در آینده احیا شوند. با این حال، سرمایه خلاق نیز می‌تواند زمینه‌ساز پویایی بخش بزرگی از اقتصاد کشور باشد.سهم صنایع خلاق در رشد کشور می‌تواند بیش از میزان کنونی باشد.
اگر بخواهیم این سهم را تنها از طریق مجموعه‌های بزرگی مانند ذوب‌آهن، سپاهان، پتروشیمی‌ها و دیگر صنایع به دست آوریم، باید امیدوار باشیم که آن مجموعه‌ها نیز احیا شوند، اما امروز می‌توانیم با اتکا به صنایع خلاق، سهم این بخش را در رشد اقتصادی افزایش دهیم. دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور تأکید کرد: از این منظر، صنایع خلاق ظرفیت خالی و بزرگی در اقتصاد کشور هستند که هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند.
اتفاقاً در دوران بحرانی باید تلاش کنیم ظرفیت‌های بیشتری را شناسایی و فعال کنیم. در کشور کارخانه‌های بزرگی ساخته‌ایم و طرح‌های متعددی را به اجرا رسانده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم آن‌ها را به‌درستی با زندگی روزمره مردم پیوند بزنیم.
کارخانه‌های عظیمی در گوشه‌وکنار کشور ایجاد کرده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم میان فعالیت آن‌ها و خوشبختی و زندگی روزمره مردم ارتباطی مؤثر برقرار کنیم. در نتیجه، نوعی نابرابری منطقه‌ای نیز در کشور افزایش یافته است.
ربیعی ادامه داد: آن نوع توسعه‌ای که بتواند جامعه محلی را به وجد بیاورد، اهمیت دارد. همین جلسه و همین رویداد نمونه‌ای از چنین ظرفیتی است.
ما می‌توانیم با استفاده از صنایع خلاق، رشد و توسعه را به زندگی مردم پیوند بزنیم. توسعه به معنای رشد اقتصادی، جایگاه خود را دارد و امری ارزشمند است که باید دنبال شود، اما در کنار آن، باید به توسعه به معنای شادی و زندگی روزمره نیز توجه کنیم.
نمی‌توان کشور را بدون توجه به مبانی نظری اداره کرد و از فصل دوم پایان‌نامه‌ها به‌سادگی گذشت. ما به نظریه و رویکرد در حوزه صنایع خلاق نیاز داریم.
وی افزود: رئیس‌جمهور نیز برای پیگیری این موضوع آمادگی دارند و خواسته‌اند که این مسیر دنبال شود. باید بتوانیم رویکردی را برای توسعه شکل دهیم که به خوشبختی مردم منجر شود؛ رویکردی که در بطن صنایع خلاق شکل می‌گیرد و امیدواریم بتوانیم آن را پیش ببریم.
در این دوره به این نتیجه رسیده‌ام که بسیاری از فعالان صنایع خلاق، ایده‌های خوبی داشته‌اند، اما نتوانسته‌اند برای ایده‌های خود محصولی با نتیجه اقتصادی مناسب ایجاد کنند و در نهایت، ایده‌هایشان به بن‌بست رسیده است. دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: ایده‌ها از بین می‌روند؛ اگر به مرحله جوشش و تحقق نرسند، افراد پس از مدتی ناامید می‌شوند و ایده‌هایشان را رها می‌کنند.
پیشنهاد نخست من این است که نهاد دولت زمینه مطالعه ظرفیت‌ها را برای هر یک از کنشگران صنایع خلاق فراهم کند و این خدمات را به‌صورت رایگان در اختیار آنان قرار دهد. باید به فعالان این حوزه کمک کنیم تا بدانند در چه زمینه‌ای می‌خواهند فعالیت کنند، چه ظرفیتی دارند و مسیر پیش روی آن‌ها چیست.
یکی از آرزوهای من در دوره فعالیت در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی این بود که بتوانم این موضوع را دنبال کنم، اما فرصت تحقق آن فراهم نشد. ربیعی یادآور شد: راهبردهای تمایز و رقابت در محصولات فرهنگی و خلاق مطالعه شوند.
شاید به دوره‌های آموزشی برای شناخت راهبردهای تمایز و رقابت در این حوزه نیاز داشته باشیم. بسیاری از شرکت‌هایی که شکل گرفته‌اند، به‌دلیل ناتوانی در رقابت با شکست مواجه شده‌اند.
این موضوع نیز نتیجه مطالعاتی است که در این زمینه داشته‌ام و لازم است به آن توجه کنیم. شاید آموزش این راهبردها بتواند بخشی از خدمات آموزشی رایگان ما به فعالان این حوزه باشد.
می‌توان این آموزش‌ها را در چارچوب سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای یا قالب‌های دیگر سامان‌دهی کرد و در سطح کشور گسترش داد. وی افزود: دانش کسب‌وکار را افزایش دهیم و به فعالان صنایع خلاق کمک کنیم تا درآمد شخصی خود را از منابع مالی کسب‌وکار تفکیک و مدیریت کنند.
این موضوع نیز می‌تواند به‌عنوان یکی از محورهای آموزشی و محتوایی در اختیار کنشگران این صنعت قرار گیرد تا بتوانند فعالیت‌های خود را با شناخت بیشتری از مسائل مالی و اقتصادی پیش ببرند. هوش مصنوعی را جدی بگیریم؛ زیرا این فناوری تحولات گسترده‌ای ایجاد خواهد کرد و تغییرات بنیادی به‌وجود خواهد آورد.
باید به ایجاد آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی توجه کنیم و شاید لازم باشد نهاد دولت نیز در این زمینه کمک بیشتری ارائه دهد تا فعالان صنایع خلاق بتوانند با این تحولات همراه شوند و از ظرفیت‌های آن بهره بگیرند. دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور بیان کرد: فعالیت‌های مجزا و پراکنده را به فعالیت‌های حرفه‌ای و بزرگ تبدیل کنیم.
بسیاری از این افراد منابع مالی کافی برای ایجاد زنجیره‌های فعالیت در اختیار ندارند؛ در حالی که شرکت‌های موفق امروز، شرکت‌هایی هستند که توانسته‌اند زنجیره‌های فعالیت خود را شکل دهند. این وظیفه ما در معاونت علمی و دیگر ارکان دولت است که برای فعالان این حوزه زنجیره‌های فعالیت ایجاد کنیم.
شبکه‌سازی میان آن‌ها به ماندگاری فعالیت‌های‌شان کمک می‌کند. تجربه نشان داده است در هر بخشی که توانسته‌ایم زنجیره‌های فعالیت ایجاد کنیم، افراد فرصت بیشتری برای دستیابی به موفقیت داشته‌اند.
ربیعی افزود: راهبردهای بازار را به‌درستی درک کنیم. بازار باید بتواند فعالیت‌ها و محصولات را تثبیت کند و در این مسیر، بین‌المللی کردن فعالیت‌ها اهمیت دارد.
این موضوع نیز نیازمند حمایت است و باید مشخص شود که چگونه می‌توانیم فعالیت‌های صنایع خلاق را بین‌المللی کنیم و آن‌ها را به این سمت سوق دهیم. در داخل کشور، گرایش به سبک زندگی و فرهنگ مرتبط با فعالیت در صنایع خلاق در سال‌های اخیر شکل گرفته است، اما در زمینه بین‌المللی شدن، حتی در سطح منطقه نیز فاصله زیادی با ظرفیت‌های مورد انتظار داریم.
بنابراین، باید برای حضور مؤثرتر این فعالیت‌ها در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی برنامه‌ریزی کنیم. وی یادآور شد: از دارایی‌های فکری خود مراقبت کنید.
باید بیش از گذشته در زمینه مالکیت معنوی فعالیت کنیم و قواعد مشخص‌تری برای آن در نظر بگیریم. در کنار اقدامات نهادی و قانونی، کنشگران این عرصه نیز باید هنگام ارائه آثار و محصولات خود مراقب باشند و از دارایی‌های فکری و حقوق معنوی‌شان حفاظت کنند.
به سازمانی یادگیرنده تبدیل شوید. فعالیتی که امروز انجام می‌دهید، ممکن است یک‌سال دیگر کهنه شده باشد؛ بنابراین، باید همواره یاد بگیرید، تغییرات را بشناسید و خود را با شرایط جدید تطبیق دهید.
دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور اضافه کرد: سازمان یادگیرنده می‌تواند با تحولات محیط پیرامون همراه شود و از توقف و تکرار روش‌های قدیمی جلوگیری کند. این مسئله برای فعالان صنایع خلاق که با تغییرات سریع فرهنگی، فناوری و اقتصادی روبه‌رو هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی را تقویت کنیم. فعالان صنایع خلاق باید بتوانند در برابر تغییرات و فشارهای اقتصادی مقاومت کنند و فعالیت‌های خود را ادامه دهند.
تقویت این تاب‌آوری به پایداری کسب‌وکارها و استمرار جریان خلاقیت در جامعه کمک خواهد کرد. همچنین باید کسب‌وکارها را بر اساس سود اقتصادی و اجتماعی نیز ارزیابی کنیم و هر دو بُعد را در سنجش عملکرد آن‌ها در نظر بگیریم.
