شبکه‌سازی شرکت‌های صنایع خلاق در دستور کار جهاددانشگاهی است
مراکز نوآوری می‌توانند از ظرفیت‌های شبکه‌ای که در قالب ستاد صنایع خلاق و به همت جهاددانشگاهی ایجاد شده است، استفاده کنند.
مهدی کاظمی‌خالدی، در حاشیه رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» در پاویون ستاد صنایع خلاق جهاددانشگاهی اظهار کرد: مراکز نوآوری می‌توانند از ظرفیت‌های شبکه‌ای که در قالب ستاد صنایع خلاق و به همت جهاددانشگاهی ایجاد شده است، استفاده کنند. یکی از مزیت‌های ویژه جهاددانشگاهی در حوزه زیست‌بوم نوآوری کشور، برخورداری از ظرفیت‌های گسترده در زمینه صنایع نرم و خلاق است که می‌توان از این ظرفیت‌ها برای کمک به کشور و گسترش فعالیت‌های این حوزه بهره گرفت.
وی افزود: جهاددانشگاهی تلاش می‌کند با توجه به اینکه در این زمینه پیشگام است، زمینه گسترش فعالیت‌ها را در سراسر کشور فراهم کند. از آنجا که در برخی استان‌ها شناخت کمتری از ظرفیت‌های موجود وجود دارد، تلاش می‌کنیم با استفاده از امکانات و ظرفیت‌های دانشگاهی استان‌ها و از طریق همکاری مشترک با پارک‌های علم و فناوری استانی، مراکز نوآوری مشترکی ایجاد کنیم.
هدف آن است که با راهبری مشترک این مراکز در حوزه صنایع خلاق، به توسعه زیست‌بوم پارک‌های علم و فناوری استان‌ها کمک کنیم و زمینه گسترش بیشتر فعالیت‌های نوآورانه را فراهم آوریم. معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) بیان کرد: در این زمینه، چند محور اصلی وجود دارد.
یکی از این محورها، حوزه‌های سخت‌افزاری و سایر صنایع مرتبط با زنجیره ارزش فناوری‌هایی است که در واحدهای جهاددانشگاهی توسعه یافته‌اند. در این حوزه تلاش می‌کنیم از شرکت‌های فعال، از نظر علمی، فنی، بازاریابی و سایر نیازهای مرتبط پشتیبانی کنیم تا این شرکت‌ها بتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند و در قالب شبکه‌ای مشترک، سبدی از محصولات را توسعه دهند.
این تعاملات می‌تواند ابعاد مالی نیز داشته باشد و زمینه همکاری‌های گسترده‌تر میان شرکت‌ها را فراهم کند. کاظمی‌خالدی گفت: در این حوزه نیز چند نکته اساسی وجود دارد.
نخست اینکه صنایع خلاق از جمله حوزه‌هایی هستند که در هر کشوری به حمایت جدی نیاز دارند. جهاددانشگاهی نیز در این زمینه از ظرفیت‌های گسترده‌ای برخوردار است؛ ظرفیت‌هایی که از تجربه‌های عملیاتی و توان علمی تا ارتباط با حاکمیت، فعالیت‌های پژوهشی در حوزه علوم انسانی و فرهنگی و سوابق آموزشی و دانشگاهی را در بر می‌گیرد.
وی ادامه داد: سابقه فعالیت در رشته‌هایی مانند مدیریت فرهنگی، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های تخصصی مرتبط، ازجمله ظرفیت‌هایی است که می‌توان در این مسیر از آن‌ها بهره گرفت. بر همین اساس، اولویت ما این است که از فضای دانشجویی و شکل‌گیری ایده‌های نوآورانه تا رسیدن به بازار، با محوریت پارک‌های علم و فناوری، ظرفیت‌های لازم را در استان‌های مختلف ایجاد کنیم.
در این زمینه، رویکردی متمایز داریم و تلاش می‌کنیم در استان‌هایی که ظرفیت لازم را دارند، واحدهای جهاددانشگاهی نیز نقش‌آفرینی کنند. هدف این است که میان پارک علم و فناوری تخصصی فعال در این حوزه، زیست‌بوم نوآوری استان و ظرفیت‌های جهاددانشگاهی ارتباط مؤثری شکل بگیرد.
معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) خاطرنشان کرد: جهاددانشگاهی با توجه به ظرفیت‌های خود در حوزه‌های فرهنگی و دانشجویی و همچنین مجموعه‌ها و سازمان‌های تخصصی زیرمجموعه‌اش می‌تواند به توسعه مجموعه‌های نوآور و زیست‌بوم صنایع خلاق در استان‌ها کمک کند. یکی از محورهای حمایتی، برگزاری رویدادهای عملیاتی و اجرایی است که به دانشجویان کمک می‌کند با این فضا آشنا شوند، در آن نقش‌آفرینی کنند و تجربه به‌دست آورند.
کاظمی‌خالدی یادآور شد: این تجربه‌ها موجب می‌شود احتمال شکست افراد در مراحل بعدی کاهش یابد و آن‌ها شناخت دقیق‌تری از مسیری که قصد ورود به آن را دارند، به‌دست آورند. در همین راستا، جهاددانشگاهی از استان‌ها در زمینه‌های مالی و شبکه‌سازی حمایت می‌کند تا بتوانند از ظرفیت‌های موجود در کشور بهره بگیرند.
تلاش می‌کنیم از طریق این رویدادها، به شرکت‌هایی که وارد این حوزه شده‌اند، در زمینه‌هایی مانند سرمایه‌گذاری، تشکیل تیم و سایر نیازهای مرتبط کمک کنیم. در کنار این اقدامات، برای راه‌اندازی ساختارهای لازم و ایجاد ارتباط میان زیست‌بوم نوآوری استان‌ها و پارک‌های علم و فناوری نیز تلاش می‌کنیم تا این مجموعه‌ها بتوانند فعالیت‌های خود را در چارچوبی منسجم‌تر دنبال کنند.
وی افزود: از سوی دیگر، ظرفیت‌های حمایتی موجود در کشور، ازجمله ظرفیت‌های حوزه اشتغال و سایر بخش‌های مرتبط، می‌توانند در فرایند ظرفیت‌سازی مؤثر باشند. تلاش ما این است که این امکانات را نیز شبکه‌سازی کنیم و در اختیار شرکت‌ها و مجموعه‌های فعال قرار دهیم.
در حال حاضر، در تلاش هستیم شبکه‌ای از خدمات تخصصی را در سطح کشور برای شرکت‌ها فراهم کنیم و ظرفیت‌های بازیگری هر یک از واحدها و مجموعه‌های مرتبط را به شکلی گسترده‌تر در سراسر کشور به کار بگیریم. نکته مهم این است که شرکت‌های توانمند و متخصص در سراسر کشور، با وجود فعالیت در موقعیت‌های جغرافیایی مختلف، بتوانند با یکدیگر شبکه‌سازی کنند و از هم‌افزایی ظرفیت‌های خود بهره‌مند شوند.
معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) تأکید کرد: این ارتباط نباید به محدوده شهر یا استان محل فعالیت شرکت‌ها محدود بماند، بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود تا مجموعه‌ها بتوانند از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های یکدیگر به‌خوبی استفاده کنند. یکی از مشکلاتی که شرکت‌ها با آن مواجه هستند، عبور از مرحله تولید محصول یا ساخت نمونه اولیه، جذب سرمایه‌گذاری و ورود به بازار است.
بسیاری از شرکت‌ها در یکی از این مراحل با مشکل مواجه می‌شوند و برای ادامه مسیر به حمایت و راهنمایی نیاز دارند. کاظمی‌خالدی ادامه داد: با توجه به همین مسئله، تلاش می‌کنیم شرکت‌هایی را که در مراحل پیشرفته‌تری از فعالیت قرار دارند، به مجموعه‌های دیگر متصل کنیم.
حتی شرکت‌هایی که در زمینه توسعه محصول پیشرفت کرده‌اند نیز ممکن است برای ادامه مسیر به ظرفیت‌ها و حمایت‌های بیشتری نیاز داشته باشند. ایجاد هم‌افزایی میان شرکت‌ها، به‌ویژه در حوزه صنایع خلاق، یکی از بهترین زمینه‌هایی است که می‌توان از طریق آن به توسعه فعالیت‌ها کمک کرد. شرکت‌ها می‌توانند در این فرایند به یکدیگر کمک کنند و جهاددانشگاهی نیز نقش تسهیلگر را برای شکل‌گیری و تداوم این ارتباط ایفا کند.
وی گفت: در کنار برگزاری رویدادها و ایجاد بسترهای لازم برای نقش‌آفرینی شرکت‌ها، باید زمینه ارتباط با سرمایه‌گذاران و افرادی که قصد ورود به این عرصه را دارند نیز فراهم شود. یکی از مسائلی که در این زمینه وجود دارد، نوع نگاه برخی فعالان به فرایند تولید و عرضه محصول است.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند پس از تولید یک محصول، باید مجموعه یا فرد دیگری وارد عمل شود و برای آن‌ها بازار فراهم کند؛ در حالی که در فضای کسب‌وکارهای نوآورانه، این رویکرد صحیح نیست. در دنیای کسب‌وکار و به‌ویژه در حوزه‌های نوآورانه، باید پیش از تولید محصول به بازار آن فکر کرد.
این نوع نگاه در بسیاری از مجموعه‌ها نیازمند تغییر است و جهاددانشگاهی نیز تلاش می‌کند با ایجاد شبکه خدمات تخصصی در سطح کشور، زمینه اصلاح این رویکرد را فراهم کند. معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) اظهار کرد: در همین راستا، از ظرفیت منتورهایی که این مسیر را طی کرده‌اند و مشاورانی که تجربه لازم را دارند، استفاده می‌کنیم تا این افراد در اختیار فعالان و دانشجویان قرار گیرند و به آن‌ها کمک کنند از مسیرهای مختلف با فضای کسب‌وکار آشنا شوند.
هدف این است که افراد بتوانند مسیر فعالیت خود را طراحی کنند و با دیدی بازتر درباره ارتباط با سرمایه‌گذار، دسترسی به بازار و استفاده از ظرفیت‌های نرم‌افزاری و سایر امکانات تصمیم بگیرند. کاظمی‌خالدی یادآور شد: متأسفانه، شناخت نادرست از این فضا ممکن است موجب شود افراد مسیر مناسبی را انتخاب نکنند و فرصت‌های خود را از دست بدهند.
تلاش می‌کنیم با فراهم‌کردن تدریجی این خدمات، به شرکت‌ها کمک کنیم شناخت دقیق‌تری از فرصت‌ها و الزامات فعالیت در این حوزه به‌دست آورند. یکی از موضوعات مهم، آشناکردن دانشجویان با مسیر ورود به کسب‌وکار و شناخت توانمندی‌های خودشان است.
دانشجویان باید در دوران تحصیل با مسیرهای مختلف فعالیت حرفه‌ای آشنا شوند و شناخت درستی از توانمندی‌ها، علایق و فرصت‌های موجود به‌دست آورند. وی گفت: واقعیت این است که حتی در بهترین حالت، ممکن است تنها پنج تا هفت درصد دانشجویان به‌صورت واقعی وارد مسیر کسب‌وکار شوند؛ بنابراین، ضروری است که دانشجویان پیش از ورود جدی به این عرصه، شناخت مناسبی از مسیر پیش رو داشته باشند.
دانشجویان باید بدانند مسیر فعالیت اقتصادی و کارآفرینی چیست و چه جذابیت‌ها، الزامات و دشواری‌هایی دارد. آن‌ها باید بتوانند پیش از ورود جدی به این فضا، با هزینه کمتر، تلاش‌ها و تجربه‌های اولیه خود را انجام دهند و محیط کسب‌وکار را به‌درستی بشناسند.
این فرایند باید از دوران دانشگاه آغاز شود تا افراد با آگاهی بیشتری وارد مسیر موردنظر خود شوند. پس از آن نیز جهاددانشگاهی می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های تخصصی و تجربه‌های علمی و بازاری خود، در مراحل مختلف به آن‌ها کمک کند.
معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) بیان کرد: در هر حوزه‌ای که جهاددانشگاهی از تخصص و شناخت بازار برخوردار باشد، افرادی با تجربه علمی یا تجربه بازاری شناخته‌شده و قابل اتکا حضور دارند که می‌توانند مشاوران و همراهان مناسبی برای آغاز فعالیت کسب‌وکارها باشند. پس از آغاز فعالیت نیز ظرفیت‌های دیگری که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد، می‌توانند در مسیر رشد و شبکه‌سازی به مجموعه‌ها کمک کنند.
همراهی در این مسیر، فرصت‌های متعددی ایجاد می‌کند، هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و زمینه را برای پیشبرد مطمئن‌تر فعالیت‌ها فراهم می‌سازد. کاظمی‌خالدی ادامه داد: زیست‌بومی که در کشور شکل گرفته است، از چنین ظرفیت‌هایی برخوردار است.
همچنین، با توجه به توانمندی‌های جهاددانشگاهی در ارتباط با حوزه‌های پژوهشی و صنعتی، در بخش اقتصادی این سازمان، زیست‌بوم حل مسئله‌ای راه‌اندازی شده است. هدف آن است که مسائل بزرگ صنایع شناسایی و با میانداری و تسهیلگری جهاددانشگاهی، زمینه حضور شرکت‌های مختلف، از شرکت‌های نوآور تا سایر مجموعه‌های توانمند، برای حل این مسائل فراهم شود.
وی افزود: در این فرایند، شرکت‌هایی که توانایی حل مسائل صنعتی را دارند یا می‌توانند در این زمینه نقش‌آفرینی کنند، شناسایی و به مجموعه‌های صنعتی معرفی می‌شوند. براساس انتخاب و شکل‌گیری همکاری میان طرفین، زمینه انعقاد قرارداد، ایجاد جریان مالی و اجرای پروژه‌های مرتبط با رفع نیازهای کشور فراهم می‌شود.
شرکت‌هایی که توانسته‌اند محصول قابل عرضه‌ای تولید کنند، مسئله‌ای را حل کنند یا خدماتی ارائه دهند، می‌توانند از ظرفیت‌های این سازوکار در جهاددانشگاهی بهره‌مند شوند. شرط بهره‌مندی مؤثر از این ظرفیت‌ها آن است که شرکت‌ها مسیر بازار خود را بشناسند و محصول یا خدمتی قابل عرضه داشته باشند.
تلاش می‌کنیم در مراحل اولیه، مسیر لازم را به این شرکت‌ها نشان دهیم تا برای ورود به بازار و ادامه فعالیت آمادگی بیشتری پیدا کنند. معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) اظهار کرد: باید توجه داشت که در این فضا، نرخ موفقیت چندان بالا نیست؛ زیرا خلاقیت و نوآوری ابزارها و مسیرهای خاص خود را دارند و نمی‌توان انتظار داشت درصد بسیار بالایی از شرکت‌ها در این مسیر به موفقیت برسند و تمام مراحل زنجیره توسعه کسب‌وکار را با موفقیت پشت سر بگذارند.
نمی‌توان انتظار داشت درصد بالایی از شرکت‌های فعال در این حوزه به موفقیت برسند. در این زمینه، نرخ شکست نیز باید مورد توجه قرار گیرد و لازم است از ابتدا با شناخت واقع‌بینانه‌ای از شرایط وارد این عرصه شد.
در عین حال، هر اندازه بتوانیم در فضای دانشجویی، فعالیت‌های تدریجی، عمومی و تمرینی بیشتری انجام دهیم و دانشجویان را با ویژگی‌های شخصیتی و شغلی خود، ظرفیت‌هایشان و مسیر تبدیل ایده به محصول و ورود به بازار آشنا کنیم، افرادی که در آینده وارد این عرصه می‌شوند، آگاهانه‌تر تصمیم خواهند گرفت و احتمال شکست آن‌ها کاهش خواهد یافت. کاظمی‌خالدی یادآور شد: در برخی پارک‌ها و مجموعه‌ها، نقش اصلی در ایجاد فضای حمایتی و تنظیم‌گری تعریف می‌شود و آن مجموعه به‌طور مستقیم در متن فعالیت اقتصادی شرکت‌ها قرار نمی‌گیرد؛ به‌همین دلیل، ممکن است موفقیت یا شکست شرکت‌ها تأثیر مستقیمی بر منابع و عملکرد خود آن مجموعه نداشته باشد، اما در جهاددانشگاهی، شرایط متفاوت است؛ زیرا این نهاد برای پیشبرد فعالیت‌ها، از منابع خود نیز استفاده می‌کند و به‌همین دلیل، موفقیت یا شکست مجموعه‌هایی که از آن‌ها حمایت می‌کند، برایش اهمیت مستقیم دارد.
این مسئله که یک مجموعه خود نیز در نتیجه فعالیت‌ها ذی‌نفع باشد، بر نحوه تصمیم‌گیری و نوع ورود آن به فرایند حمایت تأثیر می‌گذارد. در چنین شرایطی، از مرحله جذب و پذیرش یک هسته یا شرکت تا تعیین موضوع فعالیت دانشجویی، تلاش می‌شود مشخص شود که آیا آن مجموعه در موضوع موردنظر مزیت و توانمندی لازم را دارد یا خیر.
وی ادامه داد: این تفاوت رویکرد موجب می‌شود جهاددانشگاهی از مراحل اولیه تا گام‌های پایانی، تلاش کند تیم‌هایی را همراهی کند که از ظرفیت لازم برخوردارند و بتواند تمام امکانات و ظرفیت‌های موجود را در مسیر فعالیت آن‌ها به کار بگیرد. این موضوع از تفاوت‌های جدی الگوی فعالیت جهاددانشگاهی با مجموعه‌هایی است که صرفاً در حوزه سیاست‌گذاری مسئولیت دارند و بودجه‌ای برای انجام مأموریت‌های خود دریافت می‌کنند.
جهاددانشگاهی مجموعه‌ای غیردولتی است و در برخی موارد، حتی ممکن است به‌عنوان رقیب شرکت‌ها نیز تلقی شود؛ با این حال، تلاش می‌کند نقش خود را در زمینه حمایت، تسهیلگری و توسعه فعالیت‌های نوآورانه ایفا کند. معاون نوآوری و راهبری پارک‌ها و مراکز رشد سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا) اضافه کرد: از نظر بودجه و منابع مالی نیز آنچه در اختیار پارک‌ها و مجموعه‌های جهاددانشگاهی قرار می‌گیرد، با منابع برخی مجموعه‌های دولتی دیگر قابل مقایسه نیست.
با وجود این، خروجی فعالیت‌ها، حضور شرکت‌ها و اقداماتی که در این مجموعه‌ها انجام می‌شود، از جمله موضوعاتی است که باید در ارزیابی عملکرد و تعیین اولویت‌های تخصصی مورد توجه قرار گیرد. ایجاد ارتباط برای حل مسئله، دقیقاً با همین هدف انجام می‌شود؛ بدین معنا که مسئله صنعت شناسایی شود و شرکت‌هایی که توانایی حل آن را دارند، در این فرایند مشارکت کنند.
کاظمی‌خالدی گفت: برای صنایع بزرگ، در وهله نخست، حل مسئله اهمیت دارد و ممکن است نوع شرکت یا مجموعه‌ای که این کار را انجام می‌دهد، در اولویت بعدی قرار گیرد. در این میان، جهاددانشگاهی تلاش می‌کند نقش تسهیلگر را ایفا کند و زمینه لازم را برای همکاری میان صنعت و شرکت‌های نوآور فراهم آورد.
در صورتی که امکان تفکیک یک مسئله بزرگ به مسائل کوچک‌تر وجود داشته باشد، می‌توان بخش‌هایی از آن را به شرکت‌های نوآور سپرد تا این مجموعه‌ها نیز بتوانند در حل مسائل صنعتی مشارکت کنند. وی یادآور شد: در برخی موارد، ممکن است برای تحقق این همکاری‌ها، تعهد و میانداری جهاددانشگاهی نیز ضروری باشد.
در چنین شرایطی، این نهاد تلاش می‌کند با ایفای نقش واسطه و تسهیلگر، زمینه شکل‌گیری همکاری‌های مؤثر را فراهم کند. در این مسیر، تجربه‌های موفقی نیز شکل گرفته است و تلاش می‌کنیم این تجربه‌ها را در حوزه‌های مختلف گسترش دهیم تا ارتباط میان صنایع بزرگ و شرکت‌های توانمند و نوآور کشور تقویت شود.
