حمل‌ونقل شهری رایگان تا چه زمانی ادامه دارد؟
رئیس شورای شهر تهران اعلام کرد که طرح رایگان‌شدن حمل‌ونقل عمومی تأثیری بر کاهش استفاده از خودروی شخصی نداشته و وضعیت تداوم این طرح در آستانه بازگشایی مدارس در ابهام است.
رئیس شورای شهر تهران گفته طرح رایگان‌شدن حمل‌ونقل عمومی در تهران، طبق آمار هیچ تأثیری بر ترافیک و عدم استفاده از خودرو شخصی نداشته است. این اظهارنظر را چگونه می‌توان توضیح داد؟
موضوع مربوط به تصویب یک‌فوریت لایحه حمل‌ونقل عمومی رایگان است. رئیس شورای اسلامی شهر تهران روز ۱۵ شهریورماه گفته بود: در صورت تصویب این یک‌فوریت، حمل‌ونقل عمومی رایگان در تهران تداوم خواهد داشت و در غیر این صورت، استفاده از مترو و اتوبوس بی‌آرتی تا ۱۹ شهریورماه رایگان خواهد بود.
او روز ۱۷ شهریور هم اعلام کرد: «در جلسه آینده درباره این وضعیت تصمیم‌گیری خواهد شد. تا وقتی مصوبه جدید اعلام نشود، رایگان‌ماندن مترو ادامه خواهد داشت».
اما قبلا بحث بر این بود که حمل‌ونقل عمومی در تهران تا پایان اعلام رسمی جنگ از سوی شورای عالی امنیت ملی رایگان خواهد بود و تا زمان اعلام رسمی این موضوع، تمدید حمل‌ونقل رایگان هر دو ماه یک‌بار برای تصویب در صحن شورا بررسی می‌شود. اکنون در آستانه آغاز سال تحصیلی مدارس و دانشگاه‌ها و طبعا استفاده گسترده از حمل‌ونقل عمومی، احتمالا شورای شهر خواستار تعیین‌تکلیف ماجراست.
از سوی دیگر، افزایش قیمت بنزین هرچند چندان قابل توجه نیست، گمان می‌رود در حیطه‌هایی موجب تصمیم به استفاده از حمل‌ونقل عمومی را در پی داشته باشد. بدین ترتیب رئیس شورای شهر اولین زمزمه‌ها را در مورد برگشت به حالت قبلی مطرح می‌کند.
او معتقد است رایگان‌بودن حمل‌ونقل عمومی تأثیری بر استفاده از آن نداشته است. به عبارت دیگر، می‌خواهد بگوید ترافیک تهران تأثیری از این طرح نخواهد گرفت و معضل همچنان به قوت خود باقی است.
در این موارد که یک نتیجه‌گیری یا اظهارنظر عام در میان است، طبعا بایستی اسناد پشتیبان هم ارائه شود. رئیس شورای شهر چگونه به این نتیجه رسیده که رایگان‌شدن حمل‌ونقل تأثیری در استفاده از خودروی شخصی نداشته است؟
هرچند برخی شواهد دم‌دستی چنین چیزی را تأیید می‌کند، انتظار می‌رود چنانچه مطالعاتی در این باره انجام گرفته، حتما در اختیار بدنه کارشناسی و همچنین عامه مردم قرار گیرد. از سوی دیگر، ساختار حمل‌ونقل عمومی تهران با این گستردگی حتما هزینه‌های فراوان و سنگینی به شهرداری تحمیل می‌کند.
شهرداری هرچند یک مؤسسه عمومی است، خودش برای انجام خدماتش نیاز به منابع مالی و سرمایه‌ای زیادی دارد. شهروندان در استفاده از خدمات حمل‌ونقل، بخشی از هزینه را در قالب پول بلیت پرداخت می‌کنند که آن هم به مصرف نگهداشت و توسعه همین سیستم می‌رسد.
این منبع درآمدی در قالب پول بلیت یکی از راحت‌ترین و بی‌دردسرترین منابع درآمدی برای شهرداری است. طبعا محرومیت از چنین منابع درآمدی موجب می‌شود شهرداری به این فکر بیفتد منابع مذکور را به طرق دیگری تأمین کند.
از آنجا که بیشتر درآمدها از ناحیه خود شهروندان است، لذا بار تأمین آن مجددا بر دوش شهروندان خواهد افتاد. از سوی دیگر، موضوع تعیین‌تکلیف جنگ همچنان در پرده ابهام قرار دارد و معلوم نیست شرایط کنونی تا کجا ادامه خواهد داشت.
به همین خاطر امکان برنامه‌ریزی تأمین مالی هزینه‌های شهرداری نیز به صورت مبهم و بلاتکلیف درمی‌آید. مشخصا اداره کلان‌شهری همچون تهران بدون درنظرگرفتن پبش‌بینی‌های منابع درآمدی کار دشواری است.
به همین خاطر ضروری است وضعیت برای شهرداری به شکل شفاف و قابل پیش‌بینی درآید. اما اکنون در آستانه بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، بدون تردید میزان استفاده از حمل‌ونقل عمومی افزایش چشمگیری می‌یابد.
شهرداری تلاش دارد بداند وضعیت به چه ترتیبی خواهد بود. شاید بهترین تصمیم آن باشد که در آغاز سال تحصیلی، تغییری در وضعیت ایجاد نکرد.
چنانچه داده‌های پشتیبان به این نتیجه برسند که استمرار رایگان‌بودن حمل‌ونقل عمومی تأثیری در وضعیت ترافیک در این مقطع خاص ندارد، آنگاه تصمیم دیگری اتخاذ شود. واقعیت آن است که نمی‌توان شهرداری را تا این‌همه مدت از یکی از راحت‌ترین منابع درآمدی‌اش محروم کرد و آنگاه انتظار داشت خدماتش به همان کمیت و کیفیت سابق باقی بماند.