کیهان: آنچه دشمن می‌گوید را نشخوار نکنید، کشور از حیث اقتصادی وضعیت بحرانی ندارد

روزنامه کیهان در یادداشت روز خود با عنوان «سلاح اقتصادی را از دست دشمن بگیریم» به بررسی سیاست جدید آمریکا در قبال ایران پرداخته و آن را ادامه ابزار‌های فشار اقتصادی و تحریمی واشنگتن دانسته است. این روزنامه با اشاره به اظهارات اخیر وزیر خزانه‌داری آمریکا، از آنچه «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران نامیده شده، نوشته است که واشنگتن تلاش دارد منابع و مجاری اقتصادی ایران را هدف قرار دهد.

کیهان در ابتدای این یادداشت نوشته است: «آمریکا و رژیم صهیونی و عوامل منطقه‌ای آنان در جنگ با مردم ایران و رزمندگان اسلام شکست خورده و در عین سختی پذیرش، به آن اعتراف کرده‌اند و از اوایل شهریور به تکرار آنچه آزموده‌اند و به جایی نرسیده‌اند، روی آورده‌اند.» این روزنامه سپس به اظهارات «اسکات بسِّنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اشاره کرده و نوشته است که او اوایل شهریورماه در بیانیه‌ای رسمی از آغاز عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» علیه ایران با هدف قطع منابع و مجاری اقتصادی تأمین‌کننده ایران خبر داده است. به نوشته کیهان، کاخ سفید نیز این تصمیم را «بزرگ‌ترین تهاجم مالی علیه یک دشمن» توصیف کرده و وزیر خزانه‌داری آمریکا هدف این سیاست را قطع شریان‌های اقتصادی مؤثر در حفظ ساختار سیاسی ایران عنوان کرده است.

کیهان: «طرد اقتصادی» ادامه فشار حداکثری آمریکا است در ادامه این یادداشت آمده است: «عملیات موسوم به «طرد اقتصادی»، یکپارچه‌سازی ابزار‌های فشار حداکثری پیشین آمریکاست که تنها عنصر تازه آن، تعیین مهلت برای دولت‌های ثالث است.» کیهان در ادامه با اشاره به مواضع رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۷ درباره انتقال «اتاق جنگ» علیه ایران به وزارت خزانه‌داری آمریکا، تلاش کرده است میان سیاست‌های تحریمی سال‌های گذشته و طرح اخیر واشنگتن ارتباط برقرار کند. این روزنامه نوشته است: «جالب این است که حدود هشت سال پیش رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار اردیبهشت سال ۹۷ با کارگران فرمودند اتاق جنگ با ایران به وزارت خزانه‌داری آمریکا منتقل شده است.» کیهان سپس پنج نکته را درباره راهبرد اقتصادی آمریکا مطرح کرده است.

نخستین نکته از نگاه این روزنامه، استمرار سیاست فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران در سال‌های گذشته است و در این چارچوب نوشته است که آنچه مقام‌های آمریکایی در شهریورماه درباره فشار اقتصادی مطرح کرده‌اند، به گفته این روزنامه، موضوعی تازه نیست و در سال‌های گذشته نیز دنبال شده است. روایت کیهان از پیوند تحریم و جنگ این روزنامه در بخش دیگری از یادداشت خود به تأثیر تحریم‌ها بر محاسبات آمریکا درباره ایران پرداخته و نوشته است که فشار‌های اقتصادی، به‌ویژه تحریم‌ها، در محاسبات مربوط به اقدامات نظامی نیز مورد توجه قرار داشته‌اند.

کیهان در ادامه درباره آنچه تناقض در راهبرد جدید آمریکا می‌خواند، نوشته است: «نکته سوم این است که الان آمریکایی‌ها دقیقاً سرنا را از سر گشاد آن فوت می‌کنند و توقع معجزه هم دارند.» این روزنامه سپس درباره عملیات اقتصادی مورد اشاره وزیر خزانه‌داری آمریکا نوشته است: «تحریم‌هایی که بسنت از آن با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» یاد کرده است، بعد از وقوع جنگ سنگین علیه ایران، موضوعیت خود را از دست داده و این دقیقاً به معنای سردرگمی در مواجهه با ایران است.» کیهان در ادامه نتیجه گرفته است که استفاده همزمان از ابزار تحریم و فشار نظامی، در صورتی که ابزار تحریمی پیش‌تر تجربه شده باشد، نمی‌تواند لزوماً به نتیجه مورد نظر واشنگتن منجر شود. همکاری شرکای تجاری ایران؛ نقطه اتکای تحلیل کیهان محور دیگری که کیهان در این یادداشت بر آن تمرکز کرده، نقش کشور‌های ثالث و شرکای تجاری ایران در اجرای تحریم‌های آمریکا است.

این روزنامه نوشته است: «نکته چهارم این است که آمریکا به چرخه‌ای بازگشته که موفقیت آن به پاسخ دیگران وابسته است.» کیهان در ادامه استدلال کرده است که اگر کشور‌های اروپایی و کشور‌های همسو با غرب در آسیا شرکای اصلی اقتصادی ایران بودند، امکان اثرگذاری چنین سیاستی بیشتر بود، اما به نوشته این روزنامه، مخالفت یا همراهی نکردن برخی شرکای تجاری ایران با تحریم‌های آمریکا می‌تواند اجرای این سیاست را با دشواری مواجه کند. در همین زمینه کیهان نوشته است: «اما وقتی طرف‌های تجاری جمهوری اسلامی پس از اعلام آغاز عملیات طرد اقتصادی ایران تصریح کرده‌اند از قوانین و دستورات تحریمی آمریکا علیه ایران پیروی نمی‌کنند، جایی برای موفقیت این طرح وجود ندارد.» کیهان: جنگ اقتصادی برای آمریکا کم‌هزینه‌تر از جنگ نظامی است بخش دیگری از یادداشت کیهان به مقایسه جنگ نظامی و اقتصادی اختصاص دارد.

این روزنامه معتقد است جنگ اقتصادی برخلاف جنگ نظامی، الزاماً نتیجه خود را در کوتاه‌مدت نشان نمی‌دهد و ابزار‌های مقابله با آن نیز می‌تواند متنوع باشد. کیهان در این بخش نوشته است: «نکته پنجم این است که کارزار اقتصادی علیه ایران تا حد زیادی جایگزین جنگی می‌شود که برای آمریکا هزینه‌های سنگین دارد، بدون آنکه افقی برای آن در دسترس باشد.» این روزنامه در ادامه با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران و وجود کشور‌های همسایه متعدد، بر ظرفیت‌هایی که از نگاه خود برای خنثی کردن فشار‌های اقتصادی آمریکا وجود دارد تأکید کرده است.

در متن آمده است: «در عین حال، در جنگ اقتصادی، به‌خصوص برای کشوری با مختصات جغرافیایی ایران، بیش از جنگ نظامی، امکان اقدامات موازی با هدف خنثی‌سازی ابزار جنگ اقتصادی وجود دارد.» کیهان سپس نوشته است: «ایران با داشتن همسایگان متنوعی در اطراف مرز‌های شمالی، شرقی و غربی خود، از پس مدیریت و خنثی‌سازی اقداماتی از نوع آنچه بسنت از آن حرف می‌زند، برمی‌آید.» استناد کیهان به تراز تجاری ایران این روزنامه در بخش دیگری از یادداشت خود برای توضیح وضعیت اقتصاد ایران به آمار تجارت خارجی کشور استناد کرده است. کیهان نوشته است: «حدود یک ماه پیش یکی از مقامات ارشد بانک مرکزی ایران گفت، واردات ایران در سال گذشته حدود ۵۸ میلیارد دلار و صادرات غیرنفتی و نفتی ایران ۷۶ میلیارد دلار بوده و این به معنای تراز مثبت تجاری ایران در سال ۱۴۰۴ است.» این روزنامه در عین حال تأکید کرده است که این آمار به معنای نبود مشکلات اقتصادی و اجرایی در کشور نیست و خود نیز به مشکلات دولت در زمینه جذب و فعال‌سازی منابع ارزی و ریالی اشاره کرده است.

کیهان در این بخش نوشته است: «البته این آمار‌ها به معنای این نیست که دولت در جذب و فعال‌سازی ارز و ریال مشکلی نداشته است.» با این حال، جمع‌بندی این روزنامه از این آمار آن است که وضعیت اقتصادی کشور را نمی‌توان بحرانی توصیف کرد. کیهان نوشت: «حدود یک ماه پیش یکی از مقامات ارشد بانک مرکزی ایران گفت، واردات ایران در سال گذشته حدود ۵۸ میلیارد دلار و صادرات غیرنفتی و نفتی ایران ۷۶ میلیارد دلار بوده و این به معنای تراز مثبت تجاری ایران در سال ۱۴۰۴ است.

این در حالی است که حوادث سهمگین سال گذشته، شرایط ویژه‌ای را بر ایران تحمیل کرده بود. البته این آمارها به معنای این نیست که دولت در جذب و فعال‌سازی ارز و ریال مشکلی نداشته است.

این آمار بیانگر آن است که دولت در مفهوم اقتصادی آن کارکرد خود را دارد و برخلاف آنچه دشمنان ایران ادعا می‌کنند و بعضی هم در داخل کشور، همان‌ها را نشخوار می‌نمایند و البته بعضی مسئولین هم با اهداف خاص که در این سال‌ها سکه‌ای رایج شده است، به بیان درمی‌آورند، کشور از حیث اقتصادی وضعیت بحرانی ندارد و به آن نزدیک هم نیست.» اعتراف کیهان به مشکلات معیشتی با وجود تأکید کیهان بر ظرفیت‌های اقتصادی ایران، این روزنامه در ادامه یادداشت خود وجود مشکلات جدی در حوزه معیشت را نیز مورد توجه قرار داده و بر ضرورت اصلاح شرایط اقتصادی داخلی تأکید کرده است. کیهان نوشته است: «بله، وضعیت اقتصادی ایران از حیث چرخش داخلی، به‌خصوص در بخش معیشت نیازمند تحول و بازتعریف است.» این روزنامه همچنین با اشاره به پیام رهبر جمهوری اسلامی به مناسبت هفته دولت و تأکید او بر تقویت معیشت مردم، نوشته است که طرح این موضوع از سوی رهبر جمهوری اسلامی به معنای پذیرش وجود مشکلات اقتصادی و مطالبه برای رفع آنهاست.

کیهان در ادامه آورده است: «اینکه رهبر معظم انقلاب دامت برکاته در پیامی که به‌مناسبت هفته دولت صادر فرمودند، در اولین سرفصل مطالبات از دولت، بر تقویت معیشت مردم تأکید کرده‌اند، هم اذعان به وجود مشکل و هم مطالبه‌ای اساسی تا سرحد رفع آن می‌باشد.» کیهان در بخش دیگری از یادداشت خود بر این دیدگاه تأکید کرده که مشکلات اقتصادی کشور بیش از آنکه ناشی از ضعف ساختاری اقتصاد ایران باشد، به نحوه مدیریت منابع و تخصیص آنها مربوط است. این روزنامه نوشته است: «ایران از حیث اقتصادی واقعاً قوی است و باید برای خنثی کردن مدعای دشمن، مسئولان کشور آن را بر زبان آورند.» کیهان در ادامه البته وجود مشکلات در برخی کالا‌های مرتبط با معیشت عمومی را پذیرفته و نوشته است: «بله، در انواعی از کالا‌های مرتبط با معیشت عمومی مشکلاتی وجود دارد، اما این مشکلات عمدتاً، بله عمدتاً، به مدیریت منابع و تخصیص به‌جای آن بازمی‌گردد.» بر اساس این تحلیل، اصلاح مدیریت منابع می‌تواند هم بر وضعیت معیشت مردم اثر بگذارد و هم از نگاه این روزنامه، محاسبات طرف مقابل درباره امکان اثرگذاری فشار‌های اقتصادی علیه ایران را تغییر دهد.

انتقاد کیهان از «ضعیف پنداشتن اقتصاد کشور» در پایان، بخش مهم دیگری از یادداشت کیهان متوجه آن چیزی است که این روزنامه «باور داخلی» به ضعف اقتصاد ایران می‌نامد. کیهان نوشته است: «تئوری وزارت خزانه‌داری آمریکا در برابر ایران، قبل از آنکه متکی به تشدید واقعی فشار بر اقتصاد ایران و معیشت ایرانیان باشد، متکی بر باور داخلی بخش مؤثری از افراد مسئول و دستگاه‌های اقتصادی به ضعیف پنداشتن اقتصاد کشور است.» این روزنامه در ادامه از برخی مسئولان اقتصادی انتقاد کرده و نسبت به انعکاس روایت‌های منفی درباره اقتصاد ایران هشدار داده است.

در پایان یادداشت نیز کیهان پرسش‌هایی درباره نقش برخی محافل مشورتی در شکل‌گیری این روایت‌ها مطرح کرده و نوشته است: «کجای کار اشکال دارد؟ آیا دشمن از دم و دستگاه‌های عریض و طویل ما برای رسیدن به هدف‌های پلید خود، به مثابه پوستین‌های وارونه استفاده نمی‌کند؟» این روزنامه در پایان این بخش نیز آورده است: «اعضای سایه‌نشین و آشپزخانه‌های پخت‌وپز گمنام و پوشیده نیستند، کمااین‌که تأثیر مخرب‌شان هم پوشیده نیست.» به این ترتیب، یادداشت کیهان از یک سو بر این گزاره تأکید دارد که فشار اقتصادی و تحریمی آمریکا همچنان یکی از ابزار‌های اصلی واشنگتن در قبال ایران است و از سوی دیگر، راه مقابله با آن را در کنار استفاده از ظرفیت‌های تجاری و جغرافیایی کشور، اصلاح مدیریت منابع و تقویت معیشت مردم جست‌و‌جو می‌کند.

این روزنامه در عین حال تصویری از اقتصاد ایران ارائه می‌دهد که در آن، کشور با وجود مشکلات معیشتی و مدیریتی، در وضعیت بحرانی قرار ندارد.