چالش‌های ناوگان حمل‌ونقل و کمبود کانتینر یخچالی صادرات کشاورزی را تهدید می‌کند

رضا نورانی در نشست خبری بررسی چالش‌های ناوگان جاده‌ای یخچال‌دار با اشاره به اینکه موضوع نوسازی ناوگان یخچالی سال‌هاست مطرح شده، اظهار کرد: حدود ۳۰ سال پیش نیز درباره نیاز کشور به حدود پنج هزار کانتینر یخچالی نو برای صادرات محصولات کشاورزی صحبت کردیم اما هنوز با همان مشکل مواجه هستیم و ناوگان حمل‌ونقل ما همچنان فرسوده است.

وی افزود: اگر هدف دولت توسعه صادرات است، باید به زیرساخت‌های این حوزه نیز توجه ویژه‌ای شود و دولت، بانک‌ها و به‌ویژه بانک کشاورزی برای نوسازی ناوگان و تأمین کانتینرهای یخچالی وارد عمل شوند.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران با اشاره به کمبود کانتینرهای یخچالی در کشور، گفت: نمی‌توان از توسعه صادرات و واردات و افزایش تجارت با کشورهایی مانند چین صحبت کرد اما زیرساخت حمل‌ونقل مناسب برای آن نداشت. در حوزه حمل‌ونقل ریلی نیز عملاً واگن یخچالی کافی در اختیار نداریم و این کمبود باعث شده فشار بیشتری به حمل‌ونقل جاده‌ای وارد شود.

وی ادامه داد: در کنار محصولات کشاورزی، کالاهایی مانند دارو و مواد اولیه نیز به حمل با کانتینرهای سرد نیاز دارند اما زنجیره سرد در کشور به شکل مطلوب وجود ندارد و این مسئله یکی از مشکلات اصلی حمل کالاهای فسادپذیر است.

نورانی با اشاره به پراکندگی شرکت‌های فعال در حوزه حمل‌ونقل یخچالی اظهار کرد: بخشی از کانتینرهای یخچالی موجود در کشور متعلق به شرکت‌های کوچک است و باید این مجموعه‌ها ساماندهی و نظام‌مند شوند تا بتوانند زیر یک ساختار مشخص به توسعه حمل‌ونقل کمک کنند.

وی همچنین به مشکلات حمل محصولات کشاورزی از مرزهای زمینی اشاره کرد و گفت: حتی در واردات موز از ترکیه نیز به دلیل مقررات موجود، کانتینر خارجی نمی‌تواند وارد کشور شود و ناچار باید کالا در مرز تخلیه شود. در این مرحله نیز به دلیل کمبود کانتینرهای یخچالی، انتقال کالا به سردخانه‌ها با مشکل مواجه می‌شود.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران افزود: این شرایط در نهایت به مصرف‌کننده آسیب می‌زند و گاهی قیمت موز پس از رسیدن و فرآوری در کشور دو تا سه برابر قیمت‌های جهانی می‌شود؛ زیرا هرگونه کمبود و اختلال در زنجیره تأمین، به‌طور مستقیم بر قیمت تمام‌شده کالا اثر می‌گذارد.

نورانی با بیان اینکه هزینه حمل کانتینری، رقابت‌پذیری صادرات ایران را کاهش داده است، گفت: در شرایط فعلی، هزینه‌های مربوط به کانتینرهای یخچالی و حتی کانتینرهای معمولی برای صادرات، قدرت رقابت صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای منطقه کاهش داده است.

وی ادامه داد: با توجه به افزایش تولید محصولاتی مانند سیب، انار و کیوی در نیمه دوم سال، نگرانیم که صادرات این محصولات با مشکلات جدی مواجه شود. نبود یک سیستم منسجم برای تأمین کانتینر مورد نیاز صادرکنندگان و حضور تعداد زیادی فورواردر و واسطه نیز شرایط را دشوارتر کرده است.

نورانی گفت: تعدد فورواردرها باعث شده واسطه‌های زیادی میان شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل و صادرکنندگان قرار بگیرند و هرکدام قیمت متفاوتی اعلام کنند. از سوی دیگر، توقف‌های طولانی در گمرکات به دلیل کمبود کانتینر، به‌ویژه کانتینرهای یخچالی، هزینه‌های بیشتری به صاحبان کالا تحمیل می‌کند.

وی با اشاره به حساسیت حمل محصولات فسادپذیر اظهار کرد: اگر دمای کالا در سردخانه یا در طول مسیر حمل تغییر کند، یا کانتینر یخچالی به دلیل نقص فنی و حتی نداشتن سوخت برای چند ساعت خاموش شود، ممکن است خسارت سنگینی به کالا وارد شود که در نهایت صادرکننده باید آن را متحمل شود.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران بر ضرورت حمایت دولت از شرکت‌های کریری بزرگ تأکید کرد و گفت: شرکت‌هایی که با وجود همه مشکلات همچنان در حوزه صادرات فعالیت می‌کنند، باید مورد حمایت قرار گیرند و تسهیلات ارزان‌قیمت برای نوسازی و توسعه ناوگان در اختیار آن‌ها قرار گیرد.

نورانی همچنین خواستار ساماندهی شرکت‌های کوچک و تک‌مالک و کاهش واسطه‌گری در حوزه حمل‌ونقل شد و افزود: باید راهکاری برای ایجاد تعاونی‌ها در شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل در نظر گرفته شود تا این شرکت‌ها برای تأمین نیازهای خود، از جمله لاستیک و قطعات یدکی، کمتر وابسته به بازار و تولیدکنندگان باشند.

وی گفت: نمی‌توان منتظر ماند تا تولیدکننده لاستیک هر زمان که امکان داشت محصول مورد نیاز ناوگان را تأمین کند؛ زیرا اگر کامیون به دلیل نبود لاستیک یا قطعه در گاراژ متوقف شود، هزینه سنگینی به شرکت و در نهایت به صادرات کشور تحمیل خواهد شد.

نورانی با اشاره به ضرورت ایجاد جایگاه‌های سوخت اختصاصی برای شرکت‌های حمل‌ونقل بزرگ اظهار کرد: شرکت‌هایی که محصولات فسادپذیر صادر می‌کنند، نباید ناچار باشند برای سوخت‌گیری در صف‌های طولانی و در کنار کامیون‌هایی که کالاهای دیگر مانند شن، ماسه یا سیمان حمل می‌کنند، منتظر بمانند؛ زیرا تأخیر در حرکت می‌تواند باعث از دست رفتن زمان حرکت کشتی و تحمیل هزینه‌های مضاعف به صادرکننده شود.

وی در پایان بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های بنادر نیز تأکید کرد و گفت: بنادر کشور باید متناسب با نیاز حمل محصولات فسادپذیر، هم از زیرساخت‌های سردخانه‌ای مناسب برخوردار باشند و هم فضای کافی برای دپو و نگهداری کانتینرها داشته باشند تا زنجیره حمل صادرات محصولات کشاورزی با اختلال مواجه نشود.