دیسک کمر همیشه به جراحی نیاز ندارد | چه زمانی باید نگران کمردرد باشیم؟
بااین‌حال، برخلاف تصور رایج، هر کمردردی نشانه دیسک کمر نیست و حتی تشخیص بیرون‌زدگی دیسک نیز لزوماً به معنای نیاز به جراحی نخواهد بود.
کمردرد یکی از شایع‌ترین مشکلات اسکلتی و عضلانی است که می‌تواند افراد را در سنین مختلف درگیر کند. کم‌تحرکی، نشستن‌های طولانی‌مدت، اضافه‌وزن و برخی مشکلات ستون فقرات از عوامل مؤثر در بروز یا تشدید این عارضه هستند.
بااین‌حال، برخلاف تصور رایج، هر کمردردی نشانه دیسک کمر نیست و حتی تشخیص بیرون‌زدگی دیسک نیز لزوماً به معنای نیاز به جراحی نخواهد بود. محمدحسین دلشاد، فلوشیپ فوق‌تخصصی درد و دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران، هم‌زمان با روز جهانی کمردرد با تأکید بر اهمیت تشخیص دقیق علت درد به همشهری گفت: کمردرد علاوه بر تأثیر بر سلامت و کیفیت زندگی افراد، یکی از مشکلات مهم نظام سلامت است که هزینه‌های درمانی، غیبت از کار و کاهش بهره‌وری را نیز به دنبال دارد.
او با اشاره به شیوع بالای این عارضه افزود: بر اساس آمارهای جهانی، حدود ۸۰ درصد افراد در طول زندگی خود دست‌کم یک‌بار کمردرد را تجربه می‌کنند. به همین دلیل، آگاهی از عوامل ایجادکننده درد، راهکارهای پیشگیری و انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
هر دیسکی نیاز به جراحی ندارد دلشاد با بیان اینکه مشاهده بیرون‌زدگی دیسک در تصاویر MRI به‌تنهایی دلیل کافی برای جراحی نیست، توضیح داد: بسیاری از افراد پس از مشاهده نتیجه تصویربرداری و تشخیص مشکلات دیسک کمر، نگران جراحی می‌شوند؛ درحالی‌که تصمیم‌گیری درباره نوع درمان باید بر اساس مجموعه‌ای از عوامل انجام شود. به گفته او، معاینه بالینی، نوع و شدت علائم، مدت‌زمان درد و میزان تأثیر آن بر فعالیت‌های روزمره بیمار از مهم‌ترین معیارهایی هستند که پزشک برای انتخاب روش درمان در نظر می‌گیرد.
بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس نتیجه MRI درباره ضرورت جراحی تصمیم گرفت. این متخصص درد تأکید کرد: در بسیاری از بیماران می‌توان با انتخاب روش‌های درمانی مناسب، بدون نیاز به جراحی درد را کنترل کرد و شرایط بازگشت فرد به فعالیت‌های روزمره را فراهم ساخت.
راهکارهای درمان بدون جراحی دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران درباره روش‌های غیرجراحی کمردرد گفت: آموزش بیمار، اصلاح سبک زندگی، تغییر فعالیت‌هایی که باعث تشدید درد می‌شوند، برنامه‌های حرکتی مناسب و توانبخشی از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند در کنترل کمردرد مؤثر باشند. او ادامه داد: در برخی بیماران نیز با توجه به شدت و نوع درد، استفاده از درمان‌های دارویی یا مداخلات تخصصی درد ضرورت پیدا می‌کند.
انتخاب هرکدام از این روش‌ها باید متناسب با وضعیت بیمار و پس از ارزیابی دقیق انجام شود. دلشاد با اشاره به توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت درباره مدیریت کمردرد مزمن افزود: در درمان این عارضه باید از رویکردی چندوجهی استفاده کرد؛ به این معنا که درمان تنها به مصرف دارو یا یک اقدام درمانی محدود نشود و مجموعه‌ای از روش‌های مناسب با شرایط بیمار مورد توجه قرار گیرد.
هدف درمان فقط تسکین درد نیست این فلوشیپ فوق‌تخصصی درد با تأکید بر اینکه هدف درمان کمردرد نباید صرفاً کاهش موقت درد باشد، بیان کرد: بازگشت بیمار به فعالیت‌های عادی زندگی، بهبود توان حرکتی و افزایش کیفیت زندگی از مهم‌ترین اهداف درمان هستند. به گفته او، تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس تصاویر MRI یا استفاده خودسرانه از داروها و روش‌های درمانی ممکن است روند درمان را با مشکل مواجه کند.
به همین دلیل، بیماران باید از انتخاب روش‌های درمانی بدون بررسی علت اصلی درد خودداری کنند. چه زمانی جراحی ضروری می‌شود؟
دلشاد درباره مواردی که ممکن است بیمار به جراحی نیاز پیدا کند، توضیح داد: اگر درمان‌های غیرجراحی پاسخ کافی نداشته باشند یا بیمار با علائم خاص و جدی مواجه باشد، ممکن است استفاده از روش‌های مداخله‌ای یا جراحی ضرورت پیدا کند. او تأکید کرد: انتخاب جراحی یا سایر روش‌های درمانی باید پس از ارزیابی تخصصی و با توجه به شرایط هر بیمار انجام شود و نمی‌توان یک نسخه درمانی یکسان برای همه مبتلایان به کمردرد تجویز کرد.
دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران همچنین هشدار داد: کمردردهای مداوم یا دردهایی که به اندام‌های تحتانی انتشار پیدا می‌کنند، نیازمند بررسی تخصصی هستند و نباید بدون تشخیص علت، نادیده گرفته شوند. او تاکید کرد: مهم‌ترین پیام به بیماران این است که تشخیص دیسک کمر به معنای قطعی بودن جراحی نیست.
بسیاری از مبتلایان می‌توانند با تشخیص صحیح و انتخاب درمان مناسب، بدون نیاز به جراحی به کنترل درد، بهبود عملکرد و بازگشت به زندگی عادی دست پیدا کنند.