آیا کاهش اتلاف انرژی اولویت نهادهای حاکمیتی‌ست؟
نهادهای حاکمیتی در هر سطحی که فعالیت می‌کنند، باید در مصرف انرژی مسئولانه عمل کنند و برای کاهش اتلاف منابع، برنامه مشخص داشته باشند.
عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت مدیریت کلان مصرف انرژی، گفت: نهادهای حاکمیتی باید با اصلاح تجهیزات و فرایندها، بهینه‌سازی مصرف و جلوگیری از هدررفت منابع انرژی را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند. عبدالحسن همتی در گفت‌وگو با خبرنگار انصاف نیوز با اشاره به ضرورت مدیریت کلان و ملی حوزه انرژی و وظایف نهادهای حاکمیتی در این بخش، اظهار کرد: برای مدیریت منابع انرژی دو رویکرد اصلی وجود دارد، یک راهکار، افزایش تولید و راهکار دیگر، صرفه‌جویی و ارتقای راندمان است.
البته باید هر دو مسیر را همزمان پیش ببریم، اما برآوردها نشان می‌دهد که در بسیاری از موارد، بهینه‌سازی مصرف از نظر اقتصادی بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر از افزایش ظرفیت تولید است. همتی ادامه داد: برآورد ما این است که اگر برای تولید مقدار مشخصی انرژی، به‌عنوان مثال، پنج میلیارد دلار هزینه شود، می‌توان با صرف حدود یک‌پنجم این مبلغ و اجرای راهکارهای بهینه‌سازی، به میزان مشابهی از صرفه‌جویی دست یافت.
از نظر اقتصادی، تمرکز بر صرفه‌جویی و بهینه‌سازی می‌تواند بسیار مؤثرتر از اتکای صرف به افزایش تولید باشد. همتی اظهار کرد: دولت می‌تواند در زمینه استفاده از تجهیزات کم‌مصرف به مردم کمک کند و خود نیز باید در بخش‌های تحت مدیریت خود، مصرف انرژی را اصلاح کند.
ارتقای راندمان نیروگاه‌ها یکی از زمینه‌های مهم برای کاهش اتلاف انرژی است. عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون انرژی مجلس خاطرنشان کرد: وقتی می‌توان با اصلاح تجهیزات و فرایندها از هدررفت انرژی جلوگیری کرد، باید این موضوع در اولویت قرار گیرد.
نهادهای حاکمیتی در هر سطحی که فعالیت می‌کنند، باید در مصرف انرژی مسئولانه عمل کنند و برای کاهش اتلاف منابع، برنامه مشخص داشته باشند. مدیریت ناوگان حمل‌ونقل می‌تواند از هدررفت گسترده گازوئیل جلوگیری کند همتی با انتقاد از نحوه مدیریت مصرف سوخت در بخش حمل‌ونقل سنگین، گفت: برای مثال، یک کامیون ممکن است باری را از کرمان به بندرعباس منتقل کند، اما در مسیر برگشت خالی باشد.
این وضعیت به معنای مصرف سوخت و تحمیل هزینه به کشور، بدون استفاده کامل از ظرفیت حمل‌ونقل است. وی ادامه داد: دولت می‌تواند با برنامه‌ریزی، به‌گونه‌ای عمل کند که کامیونی که باری را به مقصدی منتقل کرده است، در مسیر برگشت نیز متناسب با نیاز موجود بار دریافت کند.
البته ممکن است یک کامیون در یک مرحله بار داشته باشد و در مرحله بعد بار مناسبی برای آن وجود نداشته باشد؛ در چنین شرایطی نیز باید برنامه‌ریزی شبکه حمل‌ونقل به شکلی باشد که از ترددهای خالی تا حد امکان جلوگیری شود. وقتی ارزش واقعی سوخت را در نظر بگیریم، مشخص می‌شود که مصرف غیرضروری و ترددهای بدون بار، هزینه سنگینی به کشور تحمیل می‌کند.
همتی با اشاره به آمار مطرح‌شده درباره قاچاق سوخت گفت: رئیس‌جمهور نیز پیش‌تر به قاچاق روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر سوخت اشاره کرده است. گازوئیل سهم اصلی را در قاچاق سوخت دارد.
جلوگیری از قاچاق و مدیریت درست منابع انرژی می‌تواند بدون افزایش قیمت حامل‌های انرژی، ظرفیت قابل‌توجهی برای تأمین نیازهای کشور ایجاد کند. استفاده از سامانه‌های هوشمند برای کنترل مصرف سوخت همتی با تأکید بر ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت انرژی گفت: شرکت‌های دانش‌بنیان در حال حاضر در برخی معادن و مجموعه‌های خصوصی از سامانه‌هایی استفاده می‌کنند که به خودرو متصل می‌شود و اطلاعات مربوط به میزان مصرف، نحوه حرکت و عملکرد وسیله نقلیه را به‌صورت جزئی در اختیار مدیران قرار می‌دهد.
وی افزود: دولت و نهادهای حاکمیتی نیز می‌توانند از چنین سامانه‌هایی برای مدیریت ناوگان حمل‌ونقل و حتی نظارت بر مصرف انرژی در نیروگاه‌ها استفاده کنند. در این صورت، اگر مصرف یک خودرو یا مجموعه از حد مشخصی بالاتر برود، امکان شناسایی علت و انجام اقدامات اصلاحی فراهم می‌شود.
نماینده مردم زرند و کوهبنان در مجلس شورای اسلامی توضیح داد: برای نمونه، ممکن است افزایش مصرف سوخت یک خودرو ناشی از فرسودگی یا نیاز به تعمیر و تعویض قطعه‌ای باشد. با شناسایی این موارد و اصلاح عملکرد خودروها، می‌توان از اتلاف سوخت جلوگیری کرد.
اجرای چنین طرح‌هایی می‌تواند در شرایط فعلی کشور، هم به رفع ناترازی انرژی کمک کند و هم منابع اقتصادی جدیدی در اختیار دولت قرار دهد. نوسازی تجهیزات گرمایشی و عایق‌کاری ساختمان‌ها ضروری است همتی با اشاره به ظرفیت صرفه‌جویی در بخش خانگی اظهار کرد: بخاری‌های پرمصرف نیز از جمله مواردی هستند که باید برای اصلاح آنها برنامه‌ریزی شود.
دولت می‌تواند در این زمینه به مردم کمک کند و زمینه استفاده از بخاری‌های کم‌مصرف را فراهم سازد. وی افزود: مردم نیز می‌توانند با بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی و عایق‌کاری ساختمان‌ها در کاهش مصرف گاز نقش داشته باشند.
همچنین شرکت‌هایی که در زمینه صرفه‌جویی انرژی فعالیت می‌کنند، می‌توانند با ارائه راهکارهای مناسب، به کاهش مصرف و ایجاد ظرفیت‌های جدید برای مدیریت منابع کمک کنند. عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون انرژی مجلس خاطرنشان کرد: در این زمینه، استفاده از ظرفیت شرکت‌های فعال در حوزه بهینه‌سازی و گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد تا اجرای طرح‌های کاهش مصرف، از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر شود و مشارکت بخش خصوصی و مردم افزایش یابد.
برقی‌سازی ناوگان سنگین؛ راهکاری برای کاهش مصرف گازوئیل همتی با اشاره به ضرورت نوسازی ناوگان حمل‌ونقل سنگین گفت: در دنیا استفاده از کامیون‌های برقی در حال گسترش است و کشور ما نیز می‌تواند این مسیر را با برنامه‌ریزی مناسب دنبال کند. در کنار آن، ارتقای بازدهی خودروهای سنگین و کاهش مصرف سوخت آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان گفت: بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور را می‌توان با مدیریت صحیح منابع و جلوگیری از هدررفت آنها کاهش داد. در شرایطی که کشور با محدودیت‌های اقتصادی و مشکلات ناشی از جنگ مواجه است، باید از ظرفیت‌های موجود به بهترین شکل استفاده کنیم.
اگر مصرف انرژی بهینه شود، قاچاق کاهش یابد و برنامه‌ریزی در بخش‌های مختلف بهبود پیدا کند، می‌توان بدون افزایش قیمت حامل‌های انرژی، منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌ها، حمایت از مردم و بهبود شرایط اقتصادی را فراهم کرد.