استاندار: زیرساخت‌های حمل‌ونقل خراسان رضوی متناسب با جایگاه ملی استان نیست

غلامحسین مظفری، شامگاه گذشته ۲۴ شهریورماه در نشست مشترک وزیر عمرانی کشور با اعضای کمیسیون عمرانی استان، درباره توجه به اصلاح شاخص‌های اقتصادی اظهار کرد: اصلاح این شاخص‌ها نیازمند توجه جدی به ظرفیت‌های استان در سطح ملی است و خراسان رضوی با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقتصادی خود می‌تواند نقش موثرتری در اقتصاد کشور ایفا کند. وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی خراسان رضوی افزود: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های استان، قرار گرفتن در نقطه تلاقی کریدورهای شرق به غرب و شمال به جنوب کشور است، اما زیرساخت‌های حمل‌ونقل استان متناسب با این ظرفیت توسعه نیافته است.

مسیرهای منتهی به چهار مرز اصلی و پرتردد خراسان رضوی باید دست‌کم از زیرساخت بزرگراهی برخوردار باشند، در حالی که بخش‌هایی از این مسیرها همچنان از حداقل استانداردهای مورد نیاز برخوردار نیستند. استاندار خراسان رضوی با اشاره به ضرورت توسعه ریلی و آزادراهی استان، ادامه داد: اقدامات و پروژه‌های متعددی در این زمینه در حال اجراست، اما موضوع توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل خراسان رضوی صرفا یک مطالبه استانی نیست و باید به‌عنوان یک موضوع ملی مورد توجه قرار گیرد.

مظفری با اشاره به پروژه آزادراه تهران ـ مشهد اظهار کرد: این پروژه سال‌هاست در ردیف بودجه قرار دارد و بعدها در قالب طرح «حرم تا حرم» دنبال شد، اما همچنان به طور کامل به سرانجام نرسیده است. این آزادراه تنها برای مردم خراسان رضوی نیست، بلکه با توجه به حضور سالانه حدود ۳۰ میلیون زائر در مشهد، این مسیر یک زیرساخت ملی محسوب می‌شود و تکمیل آن می‌تواند به بهبود دسترسی و جابه‌جایی زائران و مسافران کمک کند.

ظرفیت کریدوری خراسان رضوی باید به مزیت اقتصادی تبدیل شود استاندار خراسان رضوی با تاکید بر جایگاه کریدوری استان گفت: موقعیت خراسان رضوی در محورهای شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب از مهم‌ترین مزیت‌های کشور است و هر میزان سرمایه‌گذاری و توجه به این ظرفیت افزایش یابد، امکان حل مسائل اقتصادی و توسعه‌ای استان و کشور بیشتر خواهد شد. توسعه زیرساخت‌های ریلی، جاده‌ای و آزادراهی باید با نگاه ملی دنبال شود؛ چراکه بهره‌گیری از موقعیت ترانزیتی استان می‌تواند در تقویت تجارت، صادرات و ارتباط با کشورهای منطقه نقش موثری داشته باشد.

وی با اشاره به وضعیت تامین سوخت در استان اظهار کرد: خراسان رضوی شرقی‌ترین و شمال‌شرقی‌ترین نقطه کشور است و بخش قابل توجهی از سوخت مورد نیاز آن از جنوب کشور و با استفاده از حدود ۱۶۰۰ تانکر حمل می‌شود، در حالی که استان‌های مرکزی کشور از طریق خطوط لوله به فرآورده‌های نفتی دسترسی دارند. انتقال حجم قابل توجه سوخت با تانکر در چنین مسافت طولانی، از نظر اقتصادی منطقی نیست و ضرورت دارد در شیوه تأمین و انتقال سوخت استان بازنگری شود.

استاندار خراسان رضوی همچنین با اشاره به گستردگی و شرایط خاص مشهد گفت: مشهد از نظر جمعیت در میان شهرهای بزرگ کشور جایگاه ویژه‌ای دارد و جمعیت قابل توجهی نیز در مناطق حاشیه‌ای این شهر سکونت دارند که باید در برنامه‌ریزی‌های ملی مورد توجه قرار گیرند. طی سال‌های اخیر اقدامات قابل توجهی برای کاهش فاصله میان مناطق برخوردار و کم‌برخوردار مشهد انجام شده و پروژه‌های متعددی در حاشیه شهر به بهره‌برداری رسیده است، اما حجم جمعیت و مسائل این مناطق همچنان نیازمند توجه و حمایت بیشتر است.

مظفری در ادامه خاطرنشان کرد: خراسان رضوی با توجه به جایگاه خود در کشور، علاوه بر مسئولیت در قبال مسائل استان، خود را موظف می‌داند در شرایط بحرانی و در تامین نیازهای کشور نیز از همه ظرفیت‌های خود استفاده کند. فعال‌سازی دوباره پروژه بیمارستان هزار تختخوابی مشهد در مذاکرات با چین دنبال شد در ادامه این جلسه، غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی در جمع خبرنگاران نیز اظهار کرد: توسعه دیپلماسی اقتصادی و برقراری ارتباط مستقیم با کشورهای هدف، یکی از رویکردهای مورد تأکید دولت بوده و در همین چارچوب طی دو سال گذشته تلاش شده است هیئت‌های اقتصادی متشکل از بخش خصوصی و مدیران دولتی به کشورهای مختلف اعزام شوند.

چین یکی از مهم‌ترین مقاصد این برنامه بود و در سفر اخیر هیئت خراسان رضوی، دو محور اصلی معدن و لجستیک در دستور کار قرار داشت. در حوزه معدن، مذاکراتی درباره تامین تجهیزات، انتقال فناوری، فرآوری مواد معدنی و صادرات محصولاتی مانند کنسانتره و آهن اسفنجی انجام شد.

وی ادامه داد: در حوزه لجستیک نیز با توجه به موقعیت کریدوری خراسان رضوی، تقویت ارتباط استان با کشورهای منطقه و مسیرهای ترانزیتی مورد بررسی قرار گرفت. در این چارچوب، مسیر قزاقستان، ترکمنستان و سرخس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و چین نیز به دلیل کوتاه‌تر بودن این مسیر و مزیت اقتصادی آن، علاقه‌مند به تقویت این کریدور است.

استاندار خراسان رضوی با اشاره به ورود نخستین قطار کانتینری چین به سرخس، اظهار کرد: ورود این قطار همزمان با مذاکرات انجام‌شده در چین، اتفاق مهمی برای توسعه ارتباطات لجستیکی استان محسوب می‌شود و باید موانع موجود در این مسیر برطرف شود. در این سفر، مذاکراتی با شرکت «چاینا انرژی» نیز انجام شد.

این شرکت که از مجموعه‌های بزرگ و دولتی چین محسوب می‌شود، در گذشته در پروژه‌های جمهوری اسلامی ایران مشارکت داشته و تعدادی از پروژه‌های خراسان رضوی نیز در فهرست طرح‌های مورد تأمین مالی آن قرار گرفته بود. یکی از این پروژه‌ها، بیمارستان هزار تختخوابی مشهد بود که حدود چهار الی پنج سال از دستور کار خارج شده بود، اما در مذاکرات اخیر، شرکت چینی برای فعال‌سازی مجدد این پروژه اعلام آمادگی کرد.

با توجه به کمبود تخت بیمارستانی در مشهد و جمعیت شناور استان، این موضوع با جدیت در حال پیگیری است و برای ادامه آن نیز با وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مذاکره خواهد شد. مظفری با اشاره به مذاکرات انجام‌شده درباره راه‌آهن برقی مشهد ـ تهران ادامه داد: این پروژه دارای ردیف بودجه است و مذاکرات برای ادامه آن انجام شد.

موضوع قطار سریع‌السیر مشهد ـ تهران نیز که از مطالبات دیرینه مردم استان است، در مذاکرات مطرح شد و موضوع اصلی در این زمینه، تامین منابع مالی و تعیین شیوه اجرای پروژه است. استاندار خراسان رضوی همچنین از مذاکره درباره همکاری با شرکت‌های چینی در حوزه خودروهای برقی خبر داد و گفت: در این سفر مذاکراتی با یکی از شرکت‌های بزرگ فعال در صنعت خودرو و قطعات خودروهای برقی چین انجام شد و این شرکت پیشنهادهایی برای تولید خودروهای مناسب استفاده شهری با قیمت رقابتی ارائه کرد.

مذاکرات در این زمینه با برخی خودروسازان خراسان رضوی و ایران خودرو نیز انجام شده است. مظفری در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت شرایط فعلی تامین مالی پروژه‌های ایران از سوی چین با سال‌های گذشته، اظهار کرد: بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، حدود ۲.۸ میلیارد دلار پروژه در حال اجرا و حدود ۱.۸ میلیارد دلار نیز پروژه نهایی‌شده در این چارچوب وجود دارد و در حال حاضر محدودیت جدی از این جهت وجود ندارد.

وی افزود: پروژه راه‌آهن مشهد ـ تهران نیز در میان اولویت‌های اعلام‌شده به دولت چین قرار گرفته و در سفر رئیس‌جمهور ایران به چین نیز پروژه‌هایی در اولویت‌های نخست و دوم همکاری قرار داشتند که اکنون مراحل نهایی‌سازی و تنظیم برای اجرا را طی می‌کنند. استاندار خراسان رضوی همچنین درباره استفاده از منابع حاصل از مولدسازی برای توسعه شبکه راه‌های استان نیز گفت: پروژه‌های مولدسازی استان از گذشته تعریف شده و مسیر قانونی آن‌ها طی شده است و در حوزه‌هایی مانند آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و ورزش و جوانان، پروژه‌ها و منابع مورد نیاز مشخص شده است.

در حوزه راه، برخی پروژه‌هایی که پیش‌تر برای تامین مالی از محل مولدسازی پیش‌بینی شده بودند، عملا قابلیت اجرا ندارند؛ از جمله بخشی از زمین‌های گمرک که خود گمرک به آن‌ها نیاز دارد و همچنین اراضی راه‌آهن مشهد که با توجه به برنامه‌های توسعه‌ای راه‌آهن، امکان واگذاری آن‌ها برای تأمین مالی آزادراه محدود است. وی تصریح کرد: در حال حاضر امکان استفاده از ظرفیت مولدسازی برای تامین منابع آزادراه‌های خراسان رضوی وجود ندارد و به همین دلیل مذاکرات برای تغییر سهم دولت و قرارگاه انجام شد و سهم‌ها از ۷۰ به ۳۰ به ۵۵ به ۴۵ تغییر یافت.

با توجه به این تغییر سهم، عملیات اجرایی بخشی از آزادراه نیز از هفته گذشته آغاز شده و پروژه با سرعت در حال اجراست. خراسان رضوی سالانه با کسری حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب ذخیره آب مواجه است در ادامه این جلسه، علیرضا قامتی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی، نیز اظهار کرد: از مجموع چهار میلیارد و ۳۲۰ میلیون مترمکعب منابع آبی مورد مصرف استان، در میانگین بلندمدت سالانه حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب کسری ذخیره وجود دارد و این میزان در سال گذشته، با وجود بارندگی‌های انجام‌شده، حدود ۷۷۰ میلیون مترمکعب بوده است.

یکی از موضوعات جدی و چالش‌های خراسان رضوی، تامین منابع آبی و چگونگی خروج از تنش آبی است و انتظار می‌رود این مسئله در سطح ملی مورد توجه و پیگیری قرار گیرد. وی با اشاره به شرایط اقلیمی استان ادامه داد: خراسان رضوی سال گذشته در ارتفاعات حدفاصل قوچان و درگز دمای منفی ۲۳ درجه و امسال در تابستان دمای ۵۳ درجه را تجربه کرد که این اختلاف دمای قابل توجه، زیرساخت‌های استان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

این شرایط در حوزه راه‌سازی و به‌ویژه نگهداری راه‌ها چالش‌هایی ایجاد کرده است و لازم است در توزیع قیر در سطح کشور، شرایط خراسان رضوی با توجه به حجم بالای تردد زائران و حمل بار مورد توجه قرار گیرد. معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی با اشاره به قدمت راه‌های استان اظهار کرد: بخش عمده راه‌های خراسان رضوی پیش از انقلاب احداث شده و اکنون در حوزه نگهداری و روکش راه‌ها با نیاز جدی مواجه هستیم.

در هفته گذشته نیز سه سانحه اتوبوسی در محور نیشابور ـ سبزوار رخ داد که وضعیت نامناسب آسفالت و دست‌اندازهای ایجادشده در مسیر از جمله مسائل مطرح در این زمینه است. وی، درباره مدیریت شرایط اضطرار و بحران در استان نیز گفت: با تصمیم استاندار خراسان رضوی، مسئولیت جانشینی استاندار در ستاد شرایط اضطرار جنگ به معاونت هماهنگی امور عمرانی واگذار شد و مصوبات این ستاد در حکم مصوبات شورای تأمین استان قرار گرفت.

این تصمیم موجب شد تمامی دستگاه‌های استان در شرایط اضطرار، امکانات و ظرفیت‌های خود را برای پیشگیری و مقابله با حوادث در اختیار ستاد قرار دهند و هماهنگی میان دستگاه‌ها برای مدیریت بحران افزایش یابد. قامتی با اشاره به یکی از نمونه‌های این هماهنگی اظهار کرد: در جریان یکی از حوادث اخیر، پل راه‌آهن که دچار آسیب شده بود، در کمتر از هشت ساعت به بهره‌برداری رسید که این اقدام با آماده‌سازی قبلی تجهیزات و همکاری دستگاه‌های مختلف امکان‌پذیر شد.

تکمیل ۴ هزار کلاس درس تا پایان سال هدف‌گذاری شده است وی در ادامه با اشاره به وضعیت نهضت مدرسه‌سازی در خراسان رضوی گفت: سهم استان در این طرح ۴۰۰۰ کلاس درس است که ۳۰۰۰ کلاس آماده شده و در مهرماه تحویل خواهد شد و مجموع پروژه‌ها نیز حدود ۷۲ درصد پیشرفت فیزیکی دارند. هدف‌گذاری انجام‌شده، تکمیل ۴۰۰۰ کلاس درس تا پایان سال است و اقدامات دیگری نیز برای توسعه فضاهای آموزشی خارج از سهمیه استانی در حال پیگیری است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی درباره توسعه نیروگاه‌های خورشیدی نیز اظهار کرد: تاکنون حدود ۴۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی در استان به بهره‌برداری رسیده و هدف‌گذاری برای رسیدن به ۱۰۰۰ مگاوات تا پایان سال انجام شده است. برای تسریع در اجرای این طرح، اراضی مورد نیاز پیش از ورود سرمایه‌گذاران شناسایی و آماده شده تا فرآیند اجرای پروژه‌ها با تاخیر ناشی از تأمین زمین مواجه نشود.

دو بیمارستان در خراسان رضوی به بهره‌برداری رسیده و تلاش می‌شود بیمارستان دیگری نیز حداکثر طی یک سال و نیم آینده در یکی از مناطق محروم مشهد به بهره‌برداری برسد. وی درباره عملکرد خراسان رضوی در حوزه مولدسازی دارایی‌های دولت اظهار کرد: استان در ارزیابی‌های انجام‌شده در زمره پنج استان برتر کشور قرار گرفته است، اما یکی از موانع جدی در این حوزه، وضعیت مالکیت بخش قابل توجهی از اراضی قابل مولدسازی است که متعلق به آستان قدس رضوی است.

تعیین تکلیف این اراضی به دلیل وجود مطالبات و حقوق مربوط به دوره‌های گذشته، فرآیند مولدسازی را با پیچیدگی‌هایی مواجه کرده و رفع این مانع می‌تواند به افزایش موفقیت استان در این حوزه کمک کند. قامتی با اشاره به وضعیت مدیریت انرژی استان نیز گفت: جلسات ستاد انرژی در شرایط عادی هر ۱۵ روز یک‌بار برگزار می‌شود و در شرایط اضطرار، جلسات با فاصله زمانی کوتاه‌تر تشکیل خواهد شد.

با توجه به شرایط سوخت نیز جلسات ستاد سوخت به صورت هفتگی برگزار می‌شود. توزیع ماشین‌آلات شهرداری‌ها نیازمند بازنگری است علی نجفی، مدیرکل دفتر شهری استانداری خراسان رضوی، نیز در این جلسه با اشاره به وضعیت ماشین‌آلات شهرداری‌های استان اظهار کرد: از مجموع سه هزار و ۳۳۰ دستگاه انواع ماشین‌آلات موجود در شهرداری‌های خراسان رضوی، طی دوره اخیر ۵۳۲ دستگاه به ناوگان شهرداری‌ها اضافه شده که رشد ۱۹ درصدی را نشان می‌دهد.

بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد در نحوه توزیع ماشین‌آلات شهرداری‌ها نیازمند بازنگری هستیم؛ به‌گونه‌ای که در شهرهای درجه یک الی سه به ازای هر ۲۳۱ نفر یک دستگاه ماشین‌آلات وجود دارد، در حالی که این نسبت در شهرهای درجه ۹ و ۱۰ به یک دستگاه به ازای هر ۸۷۶ نفر می‌رسد. نجفی ادامه داد: از نظر مساحت نیز در شهرهای درجه یک الی سه به ازای هر ۱۹ هزار مترمربع یک دستگاه ماشین‌آلات وجود دارد، در حالی که این میزان در شهرهای درجه ۹ و ۱۰ به ازای هر ۳۲ هزار مترمربع می‌رسد؛ بنابراین سازوکار توزیع ماشین‌آلات باید متناسب با نیاز واقعی شهرها اصلاح شود.

وی درباره وضعیت نیروی انسانی آتش‌نشانی‌های استان گفت: حدود ۶۰۰ نیروی آتش‌نشانی در سال ۱۴۰۵ بازنشسته می‌شوند و با وجود استفاده از حداکثر ظرفیت جذب نیرو در سال ۱۴۰۳، برای جایگزینی این نیروها با کمبود مواجه هستیم. نجفی همچنین درباره سهمیه قیر شهرداری‌های استان اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ از مجموع ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن قیر تخصیص‌یافته، حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ تن به استان تحویل شد و امسال نیز تاکنون میزان تخصیص‌یافته حدود ۶ هزار و ۸۰۰ تن است که با توجه به نیاز شهرداری‌ها، افزایش این سهمیه ضروری است.

بیش از ۲۰۰ دستگاه ماشین‌آلات شهری در مشهد تامین شد در ادامه این جلسه، ابوالفضل طیبی، مدیرعامل سازمان همیاری شهرداری‌های مشهد، نیز اظهار کرد: اهتمام و توجه ویژه وزارت کشور و خراسان رضوی در این دوره موجب شد حدود ۲۱۶ دستگاه انواع ماشین‌آلات مورد نیاز شهرداری‌ها از جمله ماشین‌آلات آتش‌نشانی، خدمات شهری و خودروهای سبک و سنگین توسط سازمان همیاری تامین شود. روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر سوخت در خراسان رضوی مصرف می‌شود واحدیان، مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه خراسان رضوی نیز در این جلسه بیان کرد: در حال حاضر ۶ انبار نفت در استان فعال است و مجموع ظرفیت ذخیره‌سازی فرآورده‌های نفتی استان به حدود ۶۸۰ میلیون لیتر می‌رسد.

همچنین ۲۹۲ باب جایگاه و ۱۹۹ باب جایگاه سوخت در استان فعال است که بخشی از ظرفیت عملیاتی آن‌ها در شرایط فعلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیش از هزار و ۶۰۰ دستگاه نفتکش طرف قرارداد در استان فعالیت دارند و بخشی از تامین فرآورده‌های نفتی از طریق خطوط لوله و بخشی نیز از طریق حمل‌ونقل ریلی و نفتکش انجام می‌شود.

یکی از انبارهای استان به خط لوله و یک انبار نیز به شبکه ریلی و نفتکش متصل است. وی ادامه داد: یکی از ظرفیت‌های مهم خراسان رضوی، امکان دریافت مستقیم سوخت وارداتی از طریق حمل ریلی و نفتکش است و این استان از معدود مناطقی محسوب می‌شود که چنین ظرفیتی را در اختیار دارد.

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه خراسان رضوی گفت: مصرف روزانه سوخت در استان حدود ۱۰ میلیون لیتر است که نزدیک به ۵۰ درصد آن در کلان‌شهر مشهد مصرف می‌شود. مشهد دارای ۶۷ جایگاه سوخت و چهار پایانه است.

در استان فروش عمده سوخت در برخی جایگاه‌ها با نرخ ارزی انجام می‌شود که بخش قابل توجهی از مصرف‌کنندگان آن را اتباع افغانستان تشکیل می‌دهند. واحدیان با اشاره به وضعیت تامین سوخته نیروگاه‌های استان عنوان کرد: پنج نیروگاه مرتبط با حوزه سوخت در خراسان رضوی فعال هستند و ظرفیت ذخیره‌سازی سوخت آن‌ها به ۳۴۵ میلیون لیتر می‌رسد.

در حال حاضر مخازن نیروگاه‌هایی که مصرف نفت و گاز دارند حدود ۸۳ درصد تکمیل است و ظرفیت ذخیره‌سازی نیروگاه توس مشهد که مصرف‌کننده نفت کوره است، به ۱۰۰ درصد رسیده است. وی با اشاره به آسیب واردشده به مخازن سوخت هواپیمایی در جریان حوادث اخیر گفت: مخازن ذخیره‌سازی سوخت هواپیما در یکی از تاسیسات سوخت‌رسانی به طور جدی آسیب دید و بخش عمده مخازن از بین رفت.

پس از انجام اقدامات اولیه، فعالیت فرودگاه مجددا برقرار شد و اکنون سوخت‌رسانی با حدود ۹۰ درصد ظرفیت عملکرد پیشین انجام می‌شود. بازسازی و احداث مجدد تأسیسات نیز در حال اجراست.

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه خراسان رضوی، درباره مدیریت سهمیه سوخت نیز تاکید کرد: یکی از مسائل موجود در سطح کشور، نبود شفافیت در بخشی از توزیع سوخت در مجاری عرضه است. بخشی از این مسئله به خودروهایی مربوط می‌شود که سهمیه اختصاص‌یافته به آن‌ها پاسخگوی نیازشان نیست و بخشی دیگر نیز نیازمند بررسی دقیق‌تر برای افزایش شفافیت در فرآیند توزیع است.

وی افزود: در چند استان، طرح استفاده از نرخ سوم در کارت‌های سوخت شخصی اجرا شده و با حذف تدریجی وابستگی به کارت جایگاه، ۵۰ لیتر سهمیه اضافه در اختیار هر خودرو قرار می‌گیرد و مجموع سهمیه به ۱۶۰ لیتر می‌رسد. واحدیان ادامه داد: اجرای این طرح در استان‌های مشمول موجب شده ورود خودرو از سایر استان‌ها با مشکل کمبود سوخت مواجه نشود.

پیشنهاد می‌شود این طرح از ابتدای مهرماه در خراسان رضوی نیز اجرا شود تا مدیریت سهمیه و تأمین سوخت خودروهای مسافران با شرایط مناسب‌تری انجام گیرد. مصرف آب مشهد با وجود افزایش دما کاهش یافت در ادامه این جلسه، حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد نیز تاکید کرد: در حوزه مدیریت مصرف آب مشهد طی سال‌های اخیر اقدامات قابل توجهی انجام شده و روند مصرف برخلاف بسیاری از شهرهای کشور، کاهشی بوده است.

بر اساس برنامه آب مشهد، در سال ۱۴۰۴ باید ۳۱۱ میلیون مترمکعب آب تامین می‌شد، اما این شهر با ۲۴۱ میلیون مترمکعب آب مدیریت شد. نیاز آبی مشهد در زمان اوج مصرف ۱۴ هزار و ۳۰۰ لیتر بر ثانیه بود که در تابستان سال گذشته با تأمین ۱۱ هزار و ۳۳۵ لیتر بر ثانیه، حدود ۲۳ درصد کمتر از میزان پیش‌بینی‌شده مدیریت شد.

وی ادامه داد: با وجود افزایش حدود دو درجه‌ای متوسط دمای هوا در سال جاری نسبت به سال گذشته و میانگین بلندمدت، همچنین مناسبت‌های خاص و افزایش جمعیت شناور مشهد، میزان اوج مصرف آب نسبت به سال گذشته افزایش پیدا نکرد و مدیریت مصرف با موفقیت انجام شد. اسماعیلیان گفت: مشهد در حال حاضر پایین‌ترین سرانه مصرف آب در کشور را دارد و سرانه مصرف خانگی در این شهر حدود ۱۲۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه‌روز است.

همچنین میزان هدررفت فیزیکی آب در مشهد با ۷.۸۶ درصد، یکی از پایین‌ترین ارقام کشور است. وی درباره توسعه شبکه فاضلاب مشهد نیز گفت: در حال حاضر حدود هشت درصد از شهر مشهد تحت پوشش خدمات جمع‌آوری فاضلاب قرار دارد.

طی دو سال گذشته ۱۱۰ هزار مترمکعب ظرفیت تصفیه‌خانه پیشرفته در شهر به بهره‌برداری رسیده که معادل ۴۷ درصد کل ظرفیت تصفیه‌خانه‌هایی است که طی چهار دهه گذشته ایجاد شده است. اسماعیلیان افزود: ۱۶۵ هزار مترمکعب ظرفیت جدید تصفیه‌خانه نیز در حال احداث است و بخش قابل توجهی از این پروژه‌ها با استفاده از روش‌های تامین مالی غیرمتعارف، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تسهیلات بانکی موضوع ماده ۵۶ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت در حال اجراست.

وی در ادامه با اشاره به وضعیت منابع آبی مشهد اظهار کرد: ذخیره سدهای مشهد به حدود ۲.۵ درصد رسیده و با توجه به شرایط موجود، تکمیل هرچه سریع‌تر پروژه‌های اضطراری تأمین آب ضروری است. طی ماه‌های گذشته جلسات متعددی میان سازمان مدیریت بحران، سازمان برنامه و دستگاه‌های مرتبط برگزار و صورت‌جلساتی برای اجرای پروژه‌های اضطراری تنظیم شده است.

پیگیری این موضوع در سطح ملی و نهایی شدن توافق‌های انجام‌شده می‌تواند زمینه تکمیل سریع‌تر پروژه‌ها را فراهم کند. وی تاکید کرد: با همکاری شرکت آب منطقه‌ای باید پروژه‌های اضطراری تأمین آب در کوتاه‌ترین زمان ممکن به بهره‌برداری برسد تا بخشی از نگرانی‌های موجود درباره تأمین آب مشهد در ماه‌های پیش‌رو کاهش یابد.

منابع آب خراسان رضوی پاسخگوی شرایط فعلی استان نیست علیرضا عامری، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، اظهار کرد: حدود ۷۴ درصد مساحت استان در محدوده خشک و ۲۶ درصد در محدوده نیمه‌خشک قرار دارد و بر اساس آمار سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، میزان آب تجدیدپذیر استان حدود ۲.۵ میلیارد مترمکعب است، در حالی که میزان بهره‌برداری از منابع آب سطحی و زیرزمینی به حدود ۴.۳ میلیارد مترمکعب می‌رسد. میزان بهره‌برداری از منابع آبی استان حدود ۱.۸ میلیارد مترمکعب بیش از ظرفیت آب تجدیدپذیر است و این وضعیت نشان‌دهنده فشار قابل توجه بر منابع آب زیرزمینی و سطحی استان است.

وی ادامه داد: بر اساس شاخص‌های بین‌المللی، سرانه آب تجدیدپذیر کمتر از هزار مترمکعب به ازای هر نفر نشان‌دهنده بحران آبی است، در حالی که متوسط سرانه آب تجدیدپذیر در خراسان رضوی حدود ۵۰۲ مترمکعب و در شهرستان مشهد تنها ۲۰۳ مترمکعب به ازای هر نفر است؛ بنابراین وضعیت آبی استان از مرحله بحران عبور کرده است. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی با اشاره به وضعیت ذخایر سدهای استان گفت: در حال حاضر حجم میدگی سدهای استان حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب است که از این میزان تنها حدود ۹۳ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده و میانگین پرشدگی سدها به حدود ۶ درصد رسیده است.

وضعیت سدهای تامین‌کننده آب شرب مشهد بحرانی‌تر است و میزان پرشدگی این سدها حدود ۲ درصد است. سد دوستی نیز از ظرفیت یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب، تنها حدود ۲۴ میلیون مترمکعب آب دارد.

عامری تصریح کرد: مجموع این آمار نشان می‌دهد استان در محدوده سرزمینی خود حتی امکان تامین شرایط موجود را نیز به دشواری دارد و لازم است وضعیت منابع آبی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به بارگذاری‌های جدید مورد توجه جدی قرار گیرد. وی با اشاره به سند سازگاری با کم‌آبی اظهار کرد: بر اساس برنامه‌های مصوب، در چارچوب برنامه هفتم توسعه باید ۱۵ میلیارد مترمکعب از میزان برداشت آب در کشور کاهش یابد که سهم خراسان رضوی از این کاهش برداشت، ۸۱۶ میلیون مترمکعب تعیین شده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی ادامه داد: برای تحقق این هدف، که پروژه‌های مختلفی در قالب طرح‌های سازگاری با کم‌آبی تعریف شده، اما محدودیت‌های اعتباری دستگاه‌های اجرایی، روند اجرای این پروژه‌ها را با مشکل مواجه کرده است. در تخصیص منابع و همچنین منابع آب خراسان رضوی پاسخگوی شرایط فعلی استان نیست هرگونه بارگذاری جدید در حوزه‌های مختلف از جمله صنعت، خدمات و جمعیت، وضعیت آبی خراسان رضوی باید به صورت جدی لحاظ شود و تصمیم‌گیری‌ها متناسب با ظرفیت واقعی منابع آب استان انجام گیرد.

وی گفت: برای تامین آب، به‌ویژه آب شرب مشهد، مجموعه‌ای از پروژه‌ها تا افق سال ۱۴۲۰ تعریف شده است که در حال حاضر مهم‌ترین مانع اجرای آن‌ها مسائل اعتباری است. در این زمینه مجموعه‌ای از مکاتبات و پیگیری‌ها در سطح ملی انجام شده و حدود ۱۸۰ مکاتبه با امضای استاندار خراسان رضوی و نمایندگان استان برای طرح موضوع در سازمان برنامه و بودجه، ریاست جمهوری و معاونت اول ریاست جمهوری صورت گرفته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی خاطرنشان کرد: تامین اعتبار پروژه‌هایی از جمله سد شوریجه، جایگزینی پساب و انتقال آب از هزارمسجد نیازمند حمایت و پیگیری در سطح ملی است تا موانع اعتباری این طرح‌ها برطرف و روند اجرای آن‌ها تسریع شود. ۶۶ هزار واحد نهضت ملی مسکن در خراسان رضوی در حال ساخت است در ادامه این جلسه، وحید داعی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی، اظهار کرد: در چارچوب طرح نهضت ملی مسکن، حدود چهار هزار و ۵۰۰ هکتار زمین در استان تامین شده و ۸۴ سایت نهضت ملی مسکن در خراسان رضوی در حال فعالیت است که از نظر تعداد و تنوع سایت‌ها، استان در رتبه نخست کشور قرار دارد.

در حال حاضر ساخت ۶۶ هزار و ۲۰۰ واحد مسکونی حمایتی در استان در دست اجراست که حدود ۲۳ هزار واحد آن در قالب انبوه‌سازی و حدود ۴۳ هزار واحد نیز در قالب گروه‌های ساخت و با مشارکت متقاضیان در حال اجراست. میانگین پیشرفت فیزیکی این پروژه‌ها در سطح استان حدود ۵۱ درصد است.

وی درباره نوسازی بافت‌های فرسوده نیز گفت: بر اساس تکالیف برنامه هفتم توسعه، ۵۰۰ هزار واحد مسکونی باید در بافت‌های فرسوده کشور احداث شود که سهم خراسان رضوی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، حدود ۱۱ هزار و ۲۰۰ واحد بوده است. تاکنون برای ۱۳ هزار و ۵۵ واحد در بافت‌های فرسوده استان پروانه ساختمانی صادر شده است.

برای تمام شهرهای استان، بسته‌های تشویقی نوسازی بافت‌های فرسوده با همکاری استانداری و شهرداری‌ها مصوب شده و شهرداری‌ها در حال استفاده از این ظرفیت هستند. مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی ادامه داد: برای تامین خدمات زیربنایی سایت‌های نهضت ملی مسکن استان حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است و با توجه به پراکندگی و تنوع بالای سایت‌های استان، تخصیص اعتبارات باید متناسب با این شرایط انجام شود.

وی با اشاره به وضعیت طرح‌های توسعه شهری عنوان کرد: در حال حاضر ۳۸ طرح توسعه شهری در استان در دست اقدام است و هیچ شهری وجود ندارد که افق طرح آن به پایان رسیده باشد و تعیین تکلیف نشده باشد. در سال‌های گذشته در برخی شهرها، طرح‌های تفصیلی حتی تا ۱۰ سال پس از پایان افق خود تعیین تکلیف نشده بود، اما اکنون این موضوع به‌روز شده است.

کارگروه امور زیربنایی و کمیسیون ماده ۵ استان نیز در حال حاضر به‌روز هستند و پرونده بلاتکلیف در سطح کارگروه امور زیربنایی وجود ندارد. مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی با اشاره به توسعه راه‌های استان بیان کرد: سال گذشته ۹۰ کیلومتر باند دوم در استان به بهره‌برداری رسید و برنامه‌ریزی برای ادامه این روند در سال جاری نیز انجام شده است.

داعی همچنین با بیان اینکه خراسان رضوی از نظر نسبت آزادراه به شبکه راه‌های اصلی با میانگین کشور فاصله دارد، گفت: در سطح کشور حدود ۳۵۳ کیلومتر آزادراه وجود دارد و نسبت آزادراه به راه‌های اصلی و بزرگراهی حدود ۵.۹ درصد است، در حالی که این نسبت در خراسان رضوی حدود ۱.۶ درصد است. بخش قابل توجهی از راه‌های خراسان رضوی دارای کارکرد ملی و بین‌المللی است و با توجه به جایگاه استان در شبکه حمل‌ونقل کشور، لازم است در تخصیص اعتبارات، این ویژگی مورد توجه قرار گیرد.

وی در ادامه با اشاره به چالش‌های تامین زمین برای توسعه شهری اظهار کرد: اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و تکلیف تامین زمین، در کنار محدودیت منابع آب و ممنوعیت استفاده از اراضی زراعی درجه یک و دو، در برخی موارد با یکدیگر تعارض پیدا می‌کنند و لازم است برای حل این مسئله تصمیم‌گیری مشخصی انجام شود. داعی همچنین ساخت‌وسازهای غیرمجاز را از دیگر چالش‌های استان دانست و افزود: برای ساماندهی ساخت‌وسازهای غیرمجاز، به‌ویژه در محدوده مشهد و طرقبه، نیازمند دستورالعمل جامع و هماهنگی میان وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور و دستگاه‌های نظارتی هستیم.

مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی درباره بافت‌های تاریخی نیز اظهار کرد: حفظ بافت‌های تاریخی ضروری است، اما در عین حال باید امکان نوسازی بناهای فرسوده و آسیب‌پذیر این محدوده‌ها فراهم شود. برخی ساختمان‌های موجود در بافت‌های تاریخی در برابر حوادثی مانند زلزله آسیب‌پذیر هستند و لازم است با ایجاد سازوکار مناسب، امکان نوسازی واحدهای مسکونی برای ساکنان این بافت‌ها فراهم شود.

تکمیل پروژه‌های عمرانی خراسان رضوی به بیش از ۴۳۰ همت اعتبار نیاز دارد مهدی سالیانی، مدیرکل دفتر فنی و سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی نیز در ادامه این جلسه اظهار کرد: حدود ۳ هزار پروژه تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در استان وجود دارد که میانگین پیشرفت آن‌ها ۵۶ درصد و متوسط عمر پروژه‌ها ۷.۶ سال است و تکمیل آنها به بیش از ۳۰ همت اعتبار نیاز دارد. استان حدود ۳۰۰ پروژه ملی و ۳۰ مگاپروژه در حوزه‌های آب، فاضلاب، درمان و حمل‌ونقل دارد که برای تکمیل این مگاپروژه‌ها حدود ۴۰۰ همت اعتبار مورد نیاز است.

سالیانی با اشاره به پایان سال مالی گفت: حدود دو همت اعتبار در حساب نزدیک به ۳۵ دستگاه اجرایی استان باقی مانده که به دلیل تخصیص دیرهنگام فرصت جذب آن محدود است؛ بنابراین درخواست تمدید سه‌ماهه مهلت جذب این اعتبارات مطرح شده است. وی همچنین خواستار افزایش سهمیه قیر شهرداری‌های استان از ۶۸۰۰ تن فعلی به سقف ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن سال گذشته شد و گفت: از ابتدای سال تاکنون پروژه‌هایی به ارزش حدود ۶۱.۷ همت در استان به بهره‌برداری رسیده است.