مردم امسال چقدر در بورس سرمایه‌گذاری کردند؟

در همین مدت صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق بدهی نیز ۶۶ همت و صندوق‌های کالایی ۵۶.۶ همت ورود خالص پول حقیقی را تجربه کرده‌اند. جریان ورود و خروج پول حقیقی یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی وضعیت بازار سرمایه و میزان استقبال سرمایه ‌گذاران از بورس محسوب می‌شود؛ شاخصی که در کنار تغییرات نماگرهای اصلی بازار، ارزش معاملات و رفتار سهامداران حقوقی می‌تواند تصویر دقیق‌ تری از وضعیت تقاضا و عرضه در بازار سهام ارائه دهد. بررسی داده‌های آماری اداره تحلیل‌های اقتصادی و ریسک سازمان بورس و اوراق بهادار نشان می‌دهد در ۱۰۳ روز معاملاتی از ۲۹ اردیبهشت تا ۲۸ مهر ۱۴۰۵، مجموع ارزش خالص خرید سهامداران حقیقی در سهام و صندوق‌های سهامی به ۹۸ هزار و ۹۷ میلیارد تومان رسیده است.

به عبارت دیگر، در این دوره نزدیک به ۹۸.۱ همت ورود خالص سرمایه حقیقی به بازار سهام و صندوق‌های سهامی ثبت شده است. ۶۱ درصد روزهای معاملاتی با ورود پول حقیقی یکی از نکات قابل توجه در بررسی عملکرد سرمایه‌گذاران حقیقی، تعداد روزهایی است که جریان نقدینگی به نفع این گروه بوده است. بر اساس آمار سازمان بورس، از مجموع ۱۰۳ روز معاملاتی مورد بررسی، در ۶۳ روز خالص خرید حقیقی‌ها مثبت و در ۴۰ روز منفی بوده است.

این آمار نشان می ‌دهد در حدود ۶۱ درصد روزهای معاملاتی، ورود پول حقیقی بر خروج آن غلبه داشته است؛ موضوعی که از تمایل نسبی سرمایه‌گذاران خرد به حضور در بازار سهام، با وجود نوسانات و دوره‌های اصلاحی، حکایت دارد. البته این روند در تمام ماه‌های مورد بررسی یکسان نبوده است. بر اساس داده‌های منتشرشده، ورود پول حقیقی در ۲۵ خرداد با ثبت رقم مثبت ۹.۴ همت به بیشترین میزان روزانه خود رسید.

در مقابل، بیشترین خروج روزانه پول حقیقی نیز در هفتم تیرماه و به میزان ۹.۳ همت ثبت شد. رفت و برگشت نقدینگی در تابستان بررسی روند تجمعی خالص خرید حقیقی‌ها نشان می ‌دهد بازار سهام پس از بازگشایی در ابتدا با استقبال قابل توجه سرمایه ‌گذاران مواجه شد. به‌ طوری‌ که خالص خرید تجمعی حقیقی‌ها در سهام و صندوق‌های سهامی در ۲۷ خردادماه به ۷۸.۳ همت رسید.

با این حال در ادامه و همزمان با افزایش عرضه‌ها و اصلاح قیمت‌ها، بخشی از این منابع از بازار خارج شد و خالص خرید تجمعی حقیقی‌ها تا ۲۸ تیرماه به ۳۲.۸ همت کاهش یافت. این روند در ادامه تغییر کرد و از اوایل مرداد ماه بار دیگر ورود نقدینگی حقیقی به بازار سهام تقویت شد. به این ترتیب، خالص خرید حقیقی‌ها در ۲۹ شهریورماه به ۸۶.۳ همت رسید و در نهایت در پایان مهرماه از ۹۸ همت عبور کرد.

این رفت و برگشت نشان می‌دهد اگرچه بازار سهام در مقاطعی با خروج قابل توجه منابع حقیقی مواجه شده، اما در مجموع توانسته بخش مهمی از نقدینگی خارج‌شده را دوباره جذب کند و خالص خرید سرمایه‌گذاران حقیقی را در محدوده مثبت حفظ کند. مقصد ۲۲۰ همتی پول حقیقی‌ها کجا بود؟ نکته مهم دیگر در گزارش آماری سازمان بورس، بررسی رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی در سایر ابزارهای بازار سرمایه است.

آمارها نشان می‌دهد ورود نقدینگی تنها به بازار سهام محدود نبوده و صندوق‌های سرمایه‌گذاری نیز سهم قابل توجهی از منابع حقیقی را جذب کرده‌اند. در پنج ماه پس از بازگشایی بازار سهام، خالص خرید حقیقی‌ها در صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق بدهی به ۶۶ هزار و هفت میلیارد تومان رسیده است. همچنین صندوق‌های کالایی شامل ابزارهای سرمایه‌گذاری مبتنی بر کالا نیز ۵۶ هزار و ۵۹۶ میلیارد تومان خالص ورود پول حقیقی را تجربه کرده‌اند.

با جمع این ارقام و احتساب ۹۸ هزار و ۹۷ میلیارد تومان خالص خرید در سهام و صندوق‌های سهامی، مجموع خالص خرید حقیقی‌ها در این سه گروه از ابزارهای بازار سرمایه به حدود ۲۲۰ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان، معادل ۲۲۰.۷ همت رسیده است. به این ترتیب، بازار سهام و صندوق‌های سهامی با جذب حدود ۴۴.۵ درصد از این رقم، بزرگ‌ترین مقصد سرمایه‌گذاران حقیقی در میان سه گروه مورد بررسی بوده‌اند. صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق بدهی نیز حدود ۲۹.۹ درصد و صندوق‌های کالایی حدود ۲۵.۶ درصد از خالص خرید حقیقی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

برتری معاملاتی حقیقی‌ها در برابر حقوقی‌ها از منظر ترکیب بازیگران بازار نیز آمارهای سازمان بورس نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران حقیقی نقش پررنگ ‌تری در معاملات سهام دارند. بر اساس داده‌های منتشر شده از معاملات شهریورماه، سهم حقیقی‌ها از ارزش معاملات بازار سهام به حدود ۶۹ درصد رسیده، در حالی که سهم سهامداران حقوقی ۱۲.۷ درصد و صندوق‌های سهامی ۶.۴ درصد بوده است. همچنین تعداد سهامداران فعال بازار در شهریورماه به بیش از دو میلیون نفر رسید که بیش از دو میلیون و ۵۵ هزار نفر از آنها حقیقی و سه هزار و ۷۳۰ نفر حقوقی بودند.

البته باید توجه داشت سهم از ارزش معاملات با خالص ورود و خروج پول یکسان نیست. بالا بودن سهم حقیقی‌ها از معاملات نشان ‌دهنده مشارکت بیشتر این گروه در خرید و فروش است، اما برای تعیین میزان خرید یا فروش خالص حقوقی‌ها باید جریان نقدینگی این گروه به‌صورت جداگانه بررسی شود. آیا بورس سرمایه جدید جذب کرده است؟

در مجموع آمارهای پنج ماه پس از بازگشایی بازار نشان می ‌دهد بورس و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری بازار سرمایه توانسته ‌اند در جذب منابع حقیقی عملکرد مثبتی داشته باشند. ورود خالص ۹۸ همت به سهام و صندوق‌های سهامی و ثبت مجموع ۲۲۰.۷ همت خالص خرید حقیقی در سه گروه اصلی، از بازگشت بخشی از اعتماد سرمایه‌گذاران به بازار سرمایه حکایت دارد. با این حال، نباید تمام این رقم را به معنای ورود سرمایه جدید از خارج بازار سرمایه دانست، چرا که بخشی از جابه‌جایی منابع می‌تواند ناشی از انتقال پول میان صندوق‌های مختلف و بازار سهام باشد.

همچنین خالص خرید حقیقی‌ها لزوما معادل افزایش سرمایه‌گذاری جدید در شرکت‌ها نیست و برای ارزیابی تامین مالی واقعی بنگاه‌ها باید آمار انتشار سهام، افزایش سرمایه و عرضه‌های اولیه نیز بررسی شود. از سوی دیگر تداوم ورود پول حقیقی به ‌تنهایی تضمین‌ کننده رشد پایدار بورس نیست و تغییرات شاخص کل و هم‌وزن، ارزش معاملات و نسبت عرضه به تقاضا نیز در ارزیابی وضعیت بازار اهمیت دارند. بنابراین، اگرچه کارنامه نقدینگی بورس در دوره پس از بازگشایی مثبت بوده، اما میزان پایداری این ورود سرمایه و تبدیل آن به سرمایه‌گذاری بلندمدت در بازار سهام همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی بازار سرمایه محسوب می‌شود.