«کد ۷۰۰»؛ سندی چند وجهی از واقعیت جنگ/ وقتی حقیقت از نگاه فیلمساز، عریان است

یعقوب سلیمانی معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران در گفت‌وگو با میزان درباره فیلم مستند «کد ۷۰۰» که این‌روزها در گروه سینمایی هنر‌و تجربه در حال اکران است، گفت: این مستند، یکی از مهم‌ترین مستندهای ساخته‌شده درباره جنگ دوازده‌روزه است؛ نه به دلیل جامعیت بلکه به دلیل انتخاب یک زاویه انسانی و وفاداری به ابعاد گسترده موضوع. وی ادامه داد: فیلم به ما می‌آموزد که در کنار اسناد نظامی، باید اسناد عاطفی را نیز نگه داشت.

فیلم به ما نشان می‌دهد که چگونه جنگ، خانواده را برای همیشه از مدار عادی خارج می‌کند. سلیمانی با تاکید بر اینکه «کد ۷۰۰» اثری است که فراتر از ثبت صرف وقایع جنگ دوازده‌روزه، به کالبدشکافی روانی انتظار و فقدان می‌پردازد، توضیح داد: فیلم با تمرکز بر خانواده شهید امیرحسین نصیری، از معراج شهدا تا شمال کشور، جست‌وجوی دردناک برای یافتن پیکر فرزند توسط خانواده را روایت می‌کند.

فاصله‌گذاری هوشمندانه با کلیشه‌های سینمای پایداری وی نقطه قوت اصلی فیلم‌ را فاصله‌گذاری هوشمندانه با کلیشه‌های سینمای پایداری دانست و افزود: قاسمی زواره آگاهانه از قدس‌سازی، فاصله می‌گیرد و به جای اسطوره، به انسان و ماده نزدیک می‌شود. معاون فرهنگی بنیاد شهید تشریح کرد: روایت، جست‌وجوی قطعه‌ای از گوشت و پوست است تا هویت از دست رفته یک سرباز جوان را بازگرداند.

این رویکرد رئالیستی، لایه‌ای از صداقت به فیلم می‌بخشد که مخاطب امروزی گریزان از شعارزدگی را همراه می‌کند و به نظر می‌رسد تا اندازه‌ای در این زمینه موفق عمل کرده و مخاطب را به واسطه برانگیختگی احساسات درگیر قصه و روایت آن نموده است. سلیمانی با نگاهی به ریتم و تدوین این مستند نیز عنوان کرد: فیلم «کد ۷۰۰» اثری است که در کارگردانی جسور و انسانی عمل می‌کند اما در تدوین و ریتم اسیر محدودیت‌های تولید و حجم بالای رنج‌های احساسی شده است.

نتیجه، مستندی است که ارزش شهادت بالایی دارد، اما از نظر ساختار روایی و انسجام تدوین، جای کار بیشتری داشت تا بتواند از یک ثبت تصویری فراتر رود و به یک روایت مستند سینمایی منسجم تبدیل شود. وی افزود: همچنین ریتم فیلم نامنظم و عمداً کند است تا حس انتظار و سرگشتگی خانواده را به مخاطب منتقل کند.

فیلم در لوکیشن‌های پرتنشی مثل معراج شهدا و سپس سکون نسبی شمال کشور جریان دارد. اما همین ساختار، گاهی به افت ریتم منجر می‌شود؛ زیرا فیلمساز برای ثبت لحظات تاریخی، حجم زیادی از تصاویر تکراری و برش را کنار هم گذاشته است.

سندی ارزشمند برای آیندگان معاون فرهنگی بنیاد شهید از حضور جسورانه کارگردان در بخش‌هایی از مستند گفت و اظهار داشت: بخش‌هایی از فیلم که برای نخستین بار از معراج شهدا منتشر می‌شود، آن را به سندی ارزشمند برای آیندگان تبدیل کرده است. حضور جسورانه کارگردان، در میانه تنش و داغ‌دیدگی، نشان از شجاعت او در ثبت حقیقت عریان دارد.

وی با تاکید بر اینکه قاسمی زواره پیشینه رسانه‌ای دارد و نگاه روزنامه‌نگارانه خود را در اثر حفظ کرده، ادامه داد: دوربین او ناظر و فعال است و در لحظاتی که منع می‌شود، از ثبت دست نمی‌کشد. فیلمساز با مادران و پدران داغ‌دیده در معراج شهدا همراه می‌شود و چالش‌های بروکراتیک شناسایی پیکر را نیز به‌درستی به تصویر می‌کشد.

این وجه، «کد ۷۰۰» را از قصه یک خانواده فراتر برده و به سندی چندوجهی از واقعیت جنگ شهری تبدیل کرده است. فیلم مستند «کد ۷۰۰» به تهیه‌کنندگی فرید ابراهیمی و کارگردانی مینا قاسمی زواره این روزها در گروه هنر و تجربه در حال اکران است.