پایان پول ارزان در سایه رقابت جهانی هوش مصنوعی
مارتینز کازاکس، سیاست‌گذار بانک مرکزی اروپا گفت: رقابتی جهانی برای جذب پول وجود دارد که سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه تامین مالی است.
دولت‌ها و شرکت‌ها از تراشه‌های سیلیکونی و مراکز داده گرفته تا شبکه‌های برق و مخابرات، سرمایه‌های هنگفتی را به پروژه‌های مرتبط با هوش مصنوعی اختصاص می‌دهند. این سرمایه‌گذاری‌ها که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با هوش مصنوعی ارتباط دارند، به رونق اقتصاد جهانی دامن زده و هزینه استقراض را افزایش داده‌اند.
روسای بانک‌های مرکزی بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان که در بانکوک گرد هم آمده بودند، هشدار دادند: رونق هوش مصنوعی فشارهای تورمی و ریسک‌های مالی جدیدی ایجاد می‌کند زیرا سرمایه‌گذاری‌ها مدت‌ها پیش از تحقق وعده‌های دستاوردهای بهره‌وری این فناوری، آغاز شده‌اند. کوین وارش، رئیس فدرال رزرو آمریکا، در نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک گفت: اگر رئیس بانک مرکزی هستید، باید این تحول را شوک بدانید.
این روند آشکارا پیش از آنکه بر بخش عرضه اقتصاد اثر بگذارد، تقاضا را تحت تاثیر قرار می‌دهد. وی که معتقد است آمریکا از گسترش موج سرمایه‌گذاری، بهره می‌برد، هشدار داد: این گذار ممکن است با نوسانات شدیدی همراه باشد زیرا سرمایه‌گذاران، شرکت‌ها و سیاست‌گذاران در تلاش هستند با فناوری کنار بیایند که هنوز برندگان نهایی آن مشخص نیستند.
چند تن از همتایان وی از گروه ۲۰ اقتصاد بزرگ جهان نیز در پایتخت تایلند گفتند: حتی بازنگری جزئی در چشم‌انداز خوش‌بینانه سودآوری شرکت‌ها که مبنای سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی است، می‌تواند تلاطم شدیدی در بازارها ایجاد کند. افت سهام شرکت‌های فناوری در بازارهای آسیایی در هفته جاری، نمونه‌ای از این وضعیت بود.
رقابت جهانی برای جذب سرمایه این تحول، نشان‌دهنده تغییری چشمگیر در مقایسه با سال‌های پس از بحران مالی ۲۰۰۸ است که سیاست‌گذاران نگران مازاد پس‌انداز جهانی و پایین ماندن مداوم تورم بودند. اکنون بانک‌های مرکزی به‌طور فزاینده‌ای با مسئله‌ای معکوس روبه‌رو هستند که تقاضای بیش از حد برای سرمایه است.
مارتینز کازاکس، سیاست‌گذار بانک مرکزی اروپا گفت: رقابتی جهانی برای جذب پول وجود دارد که سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه تامین مالی است. استقراض سنگین دولت‌ها، از آمریکا گرفته تا ژاپن و آلمان، برای تامین هزینه‌های دفاعی، اجرای سیاست‌های صنعتی و پیشبرد پروژه‌های انرژی نیز این فشار را تشدید کرده است.
از دید بانک‌های مرکزی، این شرایط ممکن است به افزایش نرخ بهره خنثی منجر شود که اقتصاد را در تعادل نگه می‌دارد. لستجا کگانیاگو، رئیس بانک مرکزی آفریقای جنوبی هم گفت: در حال حاضر، تعیین نرخ بهره خنثی مانند رصد ستارگانی است که پشت ابرهای انبوه پنهان شده‌اند.
می‌دانیم این نرخ افزایش یافته اما نمی‌دانیم میزان این افزایش چقدر است. افزایش نرخ بهره خنثی به این معناست که یک سطح مشخص از نرخ بهره، در مقایسه با برآوردهای قبلی، اثر محدودکننده کمتری بر اقتصاد خواهد داشت.
هو پیل، اقتصاددان ارشد بانک مرکزی انگلیس گفت: شاید نرخ‌های بهره به‌طور متوسط اندکی بالاتر باشند. بانک مرکزی ژاپن نیز پیش‌تر تقاضای مرتبط با هوش مصنوعی را یکی از عوامل افزایش اخیر نرخ بهره دانسته و اعلام کرد: فشارهای قیمتی ناشی از سرمایه‌گذاری، گسترده‌تر و ماندگارتر شده‌اند.
اقتصاددانان پیش‌بینی کردند، بانک مرکزی انگلیس در نشست بعدی خود در پنجم نوامبر نرخ بهره را افزایش دهد. بانک مرکزی اروپا و فدرال رزرو آمریکا نیز در سپتامبر نرخ بهره را افزایش دادند و بازارها احتمال افزایش دوباره نرخ بهره از سوی هر دو نهاد در دسامبر را در قیمت‌گذاری‌های خود لحاظ کرده‌اند.
پایان دوران پول ارزان چشم‌انداز افزایش پایدار هزینه استقراض، دولت‌هایی را با چالش مواجه می‌کند که در سال‌های نزدیک به صفر بودن نرخ بهره، بدهی‌های سنگینی ایجاد کرده‌اند. بازده اوراق قرضه دولتی در سراسر جهان افزایش یافته و در هفته‌های اخیر، بازده برخی از این اوراق به سطوحی رسیده است که از پیش از بحران مالی جهانی مشاهده نشده بود.
منطقه یورو، به‌ویژه فرانسه که با بدهی سنگینی روبه‌رو است، بیش از دیگران در معرض این فشارها قرار دارد. بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا و در مقیاسی کوچک‌تر در ژاپن و دیگر کشورهای آسیایی متمرکز شده است.
در اروپا، شرکت‌های «ای‌اس‌ام‌ال» و «زیمنس» از معدود شرکت‌هایی هستند که به‌روشنی از این روند سود برده‌اند. در همین حال، منطقه یورو با افزایش هزینه‌های انرژی ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران همچنین جنگ اوکراین و روسیه نیز مواجه است، عواملی که فشارهای تورمی را تشدید و منابع مالی دولت‌ها را محدودتر می‌کنند.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، در رویدادی از شبکه سی‌ان‌ان در بانکوک گفت: شرایط خاصی باعث می‌شود برخی کشورها بیشتر تحت تاثیر قرار بگیرند و فرانسه نمونه‌ای از این کشورهاست. راه‌حل اصلی و نخست برای این کشور، در داخل فرانسه قرار دارد و به سیاست‌های مالی مربوط می‌شود.
