«تشدید متقابل» تا خطر انفجار قیمت نفت؛ روایت رسانه‌های آمریکا از جنگ با ایران
همشهری آنلاین - گروه سیاسی: دور تازه تبادل آتش میان ایران و آمریکا در رسانه‌های آمریکایی با یک محور مشترک بازتاب یافته است: حمله آمریکا به ۵ نفتکش مرتبط با سپاه در پاسخ به تلاش ایران برای حمله موشکی به یک ناو جنگی آمریکا و سپس حملات موشکی ایران به اهداف آمریکایی در اردن و ادعای حمله به شناورهای آمریکایی در تنگه هرمز. با این حال، رسانه‌های آمریکا درباره نتیجه این درگیری یک برداشت واحد ندارند؛ برخی بر دست بالا داشتن واشنگتن در میدان نظامی تاکید کرده‌اند و برخی دیگر، هزینه‌های اقتصادی و خطر کشیده شدن جنگ به یک بحران منطقه‌ای و جهانی را برجسته کرده‌اند.
وال‌استریت ژورنال در گزارشی با تیتر «آمریکا نفتکش‌های ایرانی را در پاسخ به حملات تهران به کشتی‌های جنگی نیروی دریایی هدف قرار داد»، حمله به ۵ نفتکش را حلقه تازه‌ای از یک الگوی «ضربه در برابر ضربه» معرفی کرده است. این روزنامه تاکید دارد که حملات موشکی ایران علیه یک کشتی جنگی آمریکا در روزهای اخیر ناموفق بوده، اما واشنگتن در پاسخ، هزینه‌ای اقتصادی بر تهران تحمیل کرده است.
در روایت وال‌استریت ژورنال، اهمیت حمله فقط در از بین رفتن ۵ کشتی نیست؛ بلکه در این است که آمریکا عملا صادرات نفت و منابع مالی سپاه را به بخشی از میدان جنگ تبدیل کرده است. همین روزنامه در گزارش دیگری با تیتر «نفت برنت در بحبوحه تشدید حملات آمریکا و ایران به ۱۰۰ دلار نزدیک می‌شود»، هشدار داده که مساله از سطح نبرد نظامی عبور کرده و اکنون بازار جهانی انرژی در حال پرداخت هزینه آن است.
افزایش قیمت نفت و اختلال احتمالی در مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس، از نگاه این رسانه، یکی از مهمترین تبعات ادامه رویارویی است. «آمریکا ۵ نفتکش را منهدم کرد؛ تهران به پایگاه آمریکا در اردن حمله کرد» سی‌بی‌اس نیوز در تیتر اصلی پوشش زنده خود نوشت: «ارتش آمریکا ۵ نفتکش ایرانی را منهدم کرد؛ حمله متقابل به پایگاه آمریکایی در اردن».
سی‌بی‌اس در گزارش خود علاوه بر حمله نفتکش‌ها، بر پاسخ ایران و شلیک موشک به اهداف آمریکایی در اردن تمرکز کرده است. این رسانه می‌نویسد اردن اعلام کرده ۱۸ موشک بالستیک از ۲۰ موشک شلیک‌شده را رهگیری کرده و تلفات انسانی گزارش نشده است.
بنابراین از نگاه سی‌بی‌اس، حمله ایران بیشتر نشانه گسترش میدان جنگ است تا یک ضربه تعیین‌کننده به آمریکا. سی‌بی‌اس در روایت خود همچنین تاکید می‌کند که آمریکا مدعی است ۴ نفتکش در دریای عمان و پنجمین کشتی در نزدیکی جزیره خارک هدف قرار گرفته‌اند و نیروهای آمریکایی پیش از حمله به خدمه دستور ترک کشتی‌ها را داده‌اند.
این رسانه در عین حال افزایش قیمت نفت را در مرکز تحولات قرار داده و از نزدیک شدن برنت به ۱۰۰ دلار خبر داده است. ان‌بی‌سی: «تبادل حملات واشنگتن و تهران دوباره به جنگ نزدیک‌تر شده است» ان‌بی‌سی نیوز تیتر خود را چنین انتخاب کرده است: «آمریکا پس از تلاش برای حمله به ناو نیروی دریایی، به نفتکش‌های ایرانی حمله کرد» و در توضیح آن نوشته است که این رویدادها تازه‌ترین دور از حملات متقابل میان واشنگتن و تهران است که دو طرف را دوباره به سمت جنگ تمام‌عیار سوق می‌دهد.
ان‌بی‌سی بر عبارت «تلافی‌جویانه (tit for tat)» یا همان ضربه متقابل تکیه کرده؛ مفهومی که در چند روز اخیر در گزارش‌های آمریکایی درباره این درگیری بسیار تکرار شده است. واشنگتن‌پست: «ایران پس از حمله به نفتکش‌ها، موج موشکی علیه پایگاه آمریکا در اردن شلیک کرد» واشنگتن‌پست در تازه‌ترین گزارش خود با تیتر «ایران پس از تشدید تهدیدها، موجی از موشک‌ها را به سوی پایگاه آمریکا در اردن فرستاد»، تاکید را از نفتکش‌ها به واکنش تهران منتقل کرده است.
این روزنامه از تشدید حملات و لحن تهاجمی‌تر مقام‌های ایرانی سخن می‌گوید و شلیک ۲۰ موشک به سمت اردن را نشانه افزایش دامنه پاسخ ایران می‌داند. واشنگتن‌پست همچنین تصریح می‌کند که ۱۸ موشک رهگیری شده و ۲ موشک در مناطق غیرمسکونی سقوط کرده‌اند.
نکته مهم در روایت این روزنامه آن است که حمله به نفتکش‌ها را بخشی از فشار مضاعف آمریکا ــ محاصره دریایی، تحریم‌ها و هدف قرار دادن منابع مالی ایران ــ می‌داند و در کنار آن از تلاش تهران برای مقاومت در برابر این فشارها سخن می‌گوید. در این قاب، جنگ صرفا جنگ موشکی نیست؛ جنگ بر سر منابع مالی و آزادی کشتیرانی نیز هست.
سی‌ان‌ان: «آمریکا نفتکش‌ها را زد، اما مسئله اصلی تنگه هرمز است» سی‌ان‌ان در پوشش تلویزیونی خود، حمله به نفتکش‌ها را در چارچوب بزرگتری از کنترل تنگه هرمز بررسی کرده است. عنوان یکی از برنامه‌های این شبکه چنین بود: «آمریکا چند نفتکش ایرانی را هدف قرار می‌دهد».
تحلیل این شبکه این است که ایالات متحده همزمان ۳ هدف را دنبال می‌کند: خنثی کردن تهدید علیه شناورهای آمریکایی، حفظ حرکت محدود کشتی‌های تجاری در هرمز و ادامه محاصره بنادر ایران. در گزارش دیگر سی‌ان‌ان، این شبکه ویدئوهای ۵ حمله را که فرماندهی مرکزی آمریکا منتشر کرده، بازنشر کرده و نوشت یکی از نفتکش‌ها، ریسکو، در دریای عمان غرق شده است.
سی‌ان‌ان همچنین به اظهارات مارکو روبیو اشاره کرده که هشدار داده هر بار ایران به کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا حمله کند یا تلاش کند چنین کاری انجام دهد، با از دست دادن نفتکش‌های خود روبه‌رو خواهد شد. فاکس‌نیوز از زاویه‌ای متفاوت‌تر و صریح‌تر به حملات نگاه کرده است.
تیتر این شبکه در گزارش روز ۸ سپتامبر چنین بود: «آمریکا نفتکش‌های ایرانی را در تشدید بزرگ کارزار فلج کردن اقتصاد تهران هدف قرار می‌دهد». در پوشش امروز نیز فاکس نوشت: «ایران به نیروهای آمریکا در اردن و کشتی‌ها در تنگه هرمز حمله کرد».
بنابراین در روایت فاکس، نفتکش‌ها فقط هدف نظامی نیستند؛ آنها بخشی از یک راهبرد اقتصادی برای به زانو درآوردن تهران هستند. فاکس همچنین روی این نکته تاکید کرده که مقام‌های آمریکایی حمله ایران به نیروهای آمریکا در اردن را «ناکام» توصیف کرده‌اند و تمام نیروهای آمریکایی در سلامت هستند.
این نوع صورت‌بندی نشان می‌دهد این رسانه شکست حمله موشکی ایران را در برابر خسارت اقتصادی واردشده به تهران قرار می‌دهد. نیویورک‌تایمز: «نفت ۱۰۰ دلاری؛ هزینه جنگ برای آمریکا و جهان» نیویورک‌تایمز تیتر خود را از خود حملات فراتر برده و نوشته است: «نفت به ۱۰۰ دلار رسید؛ با تشدید آشوب در خاورمیانه».
در گزارش این روزنامه، قیمت نفت از زمان آغاز جنگ حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و بنزین و گازوئیل در آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند. نیویورک‌تایمز تاکید می‌کند که اگر درگیری گسترده‌تر شود و آسیب جدی به زیرساخت‌های انرژی وارد شود، قیمت نفت حتی می‌تواند بسیار بالاتر برود.
در واقع، قاب نیویورک‌تایمز این است که نتیجه درگیری فقط با تعداد کشتی‌های منهدم‌شده یا موشک‌های رهگیری‌شده سنجیده نمی‌شود. قیمت سوخت برای مصرف‌کننده آمریکایی و فشار تورمی نیز بخشی از نتیجه جنگ است.
لس‌آنجلس‌تایمز: «کنترل تنگه هرمز، میدان اصلی رقابت ۲ طرف» لس‌آنجلس‌تایمز با تیتر «آمریکا پس از تلاش‌های جدید برای حمله موشکی به ناو، به نفتکش‌های ایرانی حمله کرد»، تحولات را بخشی از جنگی بیش از ۶ ماهه توصیف کرده است. این روزنامه می‌نویسد آمریکا علاوه بر ضربه نظامی، به طور همزمان تحریم‌های جدیدی علیه بخش هوانوردی ایران وضع کرده و عملا یک رویکرد ۲ لایه ــ نظامی و اقتصادی ــ در پیش گرفته است.
از نظر این روزنامه، تنگه هرمز کانون اصلی قدرت چانه‌زنی ۲ طرف است؛ آمریکا می‌خواهد عبور محدود کشتی‌ها را با اسکورت نظامی حفظ کند و ایران می‌کوشد مسیر و قواعد عبور را خودش تعیین کند. لس‌آنجلس‌تایمز این کشمکش را یکی از مهمترین موانع دستیابی به پایان جنگ می‌داند.
یواس‌ای تودی و آسوشیتدپرس: «۵ نفتکش منهدم شد؛ جنگ وارد مرحله تازه‌ای شده است» یواس‌ای تودی در گزارشی با تیتر «آمریکا به ایران حمله کرد و ۵ نفتکش را در بحبوحه تشدید جنگ منهدم کرد»، تمرکز را بر ویدئوهای منتشرشده از سوی سنتکام و ارتباط نفتکش‌ها با سپاه گذاشته است. این گزارش بر این نکته استوار است که عملیات آمریکا فقط پاسخ به حمله موشکی نیست، بلکه بخشی از تلاش برای هدف قرار دادن شبکه اقتصادی ایران است.
آسوشیتدپرس نیز با تیتر «ارتش آمریکا پس از حملات به ناو جنگی، از انهدام ۵ نفتکش نفت خام ایران خبر داد»، این رویداد را تازه‌ترین مرحله از حملات متقابل در جنگی بیش از ۶ ماهه توصیف کرده است. آسوشیتدپرس همچنین بر خطر گسترش جنگ و رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز تاکید دارد.
پولیتیکو و رسانه‌های اقتصادی: نفتکش‌ها، تحریم‌ها و جنگ اقتصادی پولیتیکو با تیتر «سنتکام می‌گوید در دور تازه حملات، ۵ نفتکش ایرانی را منهدم کرده است»، خبر را در چارچوب اجرای فشارهای فزاینده دولت ترامپ علیه تهران قرار داده است. این رسانه در کنار عملیات نظامی، بر پیوند آن با سیاست فشار اقتصادی دولت آمریکا تاکید دارد.
در همین حال سی‌ان‌بی‌سی با تیتر «قیمت برنت به ۱۰۰ دلار نزدیک می‌شود؛ حملات متقابل آمریکا و ایران نگرانی درباره عرضه نفت را افزایش می‌دهد»، نتیجه اصلی درگیری را برای مخاطب آمریکایی از زاویه اقتصاد توضیح داده است: ادامه جنگ یعنی اختلال بیشتر در صادرات انرژی و فشار بیشتر بر قیمت نفت. آنچه تقریبا همه رسانه‌های آمریکایی در آن مشترک‌اند مقایسه پوشش این رسانه‌ها نشان می‌دهد ۴ محور تقریبا در همه گزارش‌ها تکرار شده است: اول، غرق یا منهدم شدن نفتکش‌های ایرانی به عنوان یک پاسخ اقتصادی ـ نظامی آمریکا.
رسانه‌های آمریکایی بیشتر از واژه «نابود شده» استفاده کرده‌اند و در مورد دست‌کم نفتکش ریسکو (Riesco) شواهد تصویری غرق شدن منتشر شده است. دوم، ناموفق بودن حملات موشکی ایران به شناورهای آمریکایی از نگاه واشنگتن.
در گزارش‌های آمریکایی هیچ خسارت تاییدشده‌ای به ناوهای آمریکایی در این دور گزارش نشده است. آسوشیتدپرس نیز تصریح کرده که آمریکا خسارت یا تلفات آمریکایی گزارش نکرده است.
در مقابل، ادعاهای ایران درباره اصابت به ۲ شناور آمریکایی در رسانه‌های آمریکایی عمدتا به عنوان ادعاهای تاییدنشده تهران منعکس شده‌اند. سوم، تبدیل تنگه هرمز به مرکز واقعی جنگ.
تقریبا از سی‌ان‌ان و واشنگتن‌پست تا لس‌آنجلس‌تایمز، مسئله اصلی فقط نفتکش‌ها نیست؛ بلکه این است که کدام طرف می‌تواند عبور و مرور دریایی را کنترل کند. چهارم، نگرانی از اثر جنگ بر نفت و اقتصاد آمریکا.
افزایش برنت تا محدوده ۱۰۰ دلار برای رسانه‌های اقتصادی و عمومی آمریکا یکی از ملموس‌ترین نتایج این دور از درگیری است. نیویورک‌تایمز، وال‌استریت ژورنال، سی‌ان‌بی‌سی و سی‌بی‌اس همگی افزایش قیمت نفت و احتمال تشدید فشار تورمی را برجسته کرده‌اند.
تصویری که رسانه‌های آمریکایی امروز ارائه می‌دهند، نه تصویر یک پیروزی قاطع و نهایی، بلکه تصویر چرخه‌ای از ضربه و ضدضربه است. در سطح تاکتیکی، بخش بزرگی از رسانه‌های آمریکا روایت واشنگتن را پذیرفته‌اند که حملات ایران به ناوهای آمریکایی به نتیجه نرسیده و آمریکا در مقابل توانسته به نفتکش‌های مرتبط با سپاه ضربه بزند.
اما همزمان، بخش قابل توجهی از همین رسانه‌ها هشدار می‌دهند که ادامه این منطق می‌تواند درگیری را از برخورد محدود دریایی به بحران وسیع‌تری در خلیج فارس و بازار جهانی انرژی تبدیل کند. مهمترین پیام مشترک رسانه‌های آمریکایی این است: ایران هنوز توان ایجاد هزینه و گسترش جغرافیایی درگیری را دارد، اما آمریکا فعلا ابزار موثرتری برای وارد کردن هزینه اقتصادی و نظامی در اختیار دارد؛ و بزرگترین بازنده بالقوه ادامه این چرخه ممکن است فقط ایران یا آمریکا نباشد، بلکه بازار جهانی انرژی باشد.