جزئیات تازه از آزمایش موشک ضدناوشکن ایران و تغییر راهبرد دریایی

عبدالباری عطوان با اشاره به اظهارات مقام ارشد ایرانی درباره آزمایش یک موشک جدید ضدناوشکن در نزدیکی ناو آمریکایی، این اقدام را نشانه تغییر راهبرد تهران و حرکت به سمت پاسخ‌های سریع و گسترده دانست. عبدالباری عطوان، تحلیلگر برجسته جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقه‌ای «رای الیوم» نوشت: تحولات چند روز اخیر در جنگ ایران و آمریکا از تغییر محسوسی در راهبرد تهران حکایت دارد؛ تغییری که در دو موضوع بیش از همه خود را نشان داده است: تشدید جنگ نفتکش‌ها و حمله موشکی ایران به یک ناو هواپیمابر و دو ناوشکن آمریکایی و در مقابل، سکوت واشنگتن و عقب‌نشینی دونالد ترامپ از تهدیدهای قبلی خود علیه ایران.

به نظر می‌رسد تهران سیاست پیشین خود یعنی خویشتنداری و پاسخ‌های حساب‌شده برای جلوگیری از تشدید تنش را کنار گذاشته و به سمت پاسخ‌های سریع، گسترده و غافلگیرکننده حرکت کرده است. استفاده از موشک‌های دقیق و تسلیحات جدید نیز بخشی از همین رویکرد است؛ راهبردی که آمریکا و اسرائیل را غافلگیر کرده است.

عبدالباری عطوان برای اثبات این تغییر رویکرد به چند تحول اشاره می‌کند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفتگوی شب گذشته خود اعلام کرد که برای نخستین‌بار از دوران جنگ تحمیلی، یک موشک بالستیک ویژه علیه یک شناور جنگی آمریکا آزمایش شده است.

او گفت این اقدام واکنشی شدید به همراه داشته و مقامات آمریکایی نیز نتوانسته‌ام وقوع آن را انکار کنند و هدف از آن باورپذیر کردن تهدید ایران و نشان دادن قدرت بازدارندگی بوده است. رضایی همچنین درباره علت عملی نشدن تهدید ترامپ برای نابودی کامل ایران گفته است موشک‌های ایران پایگاه‌های بزرگ آمریکا در منطقه، از جمله پایگاه «تیتین» در اردن و پایگاه‌هایی در اربیل عراق را هدف قرار داده‌اند؛ پایگاه‌هایی که شمار زیادی نیروی نظامی و تجهیزات آمریکایی در آنها مستقر است.

از سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، هشدار داده است اگر آمریکا به نفتکش‌های ایرانی حمله کند، شرکت‌های نفت و گاز آمریکایی در سراسر منطقه هدف قرار خواهند گرفت. این هشدار در واکنش به تهدید پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، مطرح شده که گفته بود واشنگتن نفتکش‌های ایرانی را غرق خواهد کرد.

رضایی همچنین از ایجاد یک منطقه ممنوعه در خارج از تنگه هرمز خبر داده و گفته است هر کشتی که وارد این محدوده شود، هدف قرار خواهد گرفت. همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ایران را تهدید کرده است که در صورت حمله به اسرائیل، با ضربه‌ای مواجه خواهد شد که «قابل تصور نیست».

عطوان این اظهارات را نشانه نگرانی تل‌آویو از قدرت پاسخ ایران می‌داند. از نگاه نویسنده، مجموعه این تحولات نشان می‌دهد ایران از سیاست «پاسخ محدود» فاصله گرفته و راهبرد اقدام فوری و ابتکار عمل در میدان را در پیش گرفته است؛ به این معنا که تهران منتظر حمله بعدی نمی‌ماند و در صورت تهدید، مستقیماً اهداف طرف مقابل را هدف قرار می‌دهد.

قالیباف نیز در تشریح این سیاست گفته است در صورت ایجاد اختلال در صادرات نفت ایران، هیچ نفتی از تنگه هرمز یا دیگر مسیرهای صادراتی عبور نخواهد کرد. عطوان این موضع را به معنای گسترش دامنه رویارویی از پایگاه‌های نظامی آمریکا به تأسیسات نفتی و شرکت‌های انرژی این کشور در منطقه می‌داند.

وی در ادامه متذکر شده است که ادامه جنگ، کشورهای نفت‌خیز منطقه را نیز با خسارت‌های اقتصادی سنگینی روبه‌رو کرده و برخی از آنها برای جبران کسری بودجه به ذخایر ارزی و استقراض روی آورده‌اند. تهدید هسته‌ای اسرائیل عطوان در بخش دیگری از مقاله، تهدیدهای اخیر نتانیاهو را در چارچوب احتمال استفاده اسرائیل از سلاح هسته‌ای ارزیابی می‌کند.

به نوشته او، اسرائیل تاکنون گزینه‌هایی مانند حملات هوایی، عملیات ترور و تلاش برای تحریک اعتراضات داخلی ایران را امتحان کرده و حتی آمریکا را نیز وارد جنگ کرده است، اما هیچ‌یک به هدف اصلی یعنی تسلیم ایران و تغییر نظام منجر نشده است. وی گفته است هرگونه حمله گسترده اسرائیل به ایران، چه هسته‌ای و چه متعارف، می‌تواند پیامدهای سنگینی برای خود اسرائیل داشته باشد.

عطوان همچنین ادعا می‌کند ایران همچنان ذخایر قابل‌توجهی از اورانیوم با غنای بالا و ظرفیت علمی لازم برای تولید سلاح هسته‌ای را در اختیار دارد؛ موضوعی که به گفته او یکی از دلایل مخالفت تهران با توافق‌هایی است که این توانمندی را محدود کند. عطوان همچنین خروج نتانیاهو از مشارکت مستقیم آمریکا در جنگ اخیر علیه ایران را ناشی از نگرانی اسرائیل از توان موشکی ایران و گروه‌های همسو با تهران در لبنان، یمن و عراق می‌داند.

وی در پایان تأکید می‌کند که برخلاف تصور رایج درباره افزایش قدرت اسرائیل، این ایران است که با هدف قرار دادن ناوهای هواپیمابر آمریکا وارد مرحله تازه‌ای از رویارویی شده است؛ مرحله‌ای که می‌تواند معادلات نظامی منطقه را تغییر دهد. عطوان در پایان می‌نویسد: اکنون باید منتظر ماند و دید این رویارویی به کجا خواهد رسید.