آزمون جهان اسلام برای برقراری صلح
این سازمان به‌عنوان صدای جمعی جهان اسلام، با هدف حفاظت و حمایت از منافع کشورهای اسلامی و در راستای ترویج صلح بین‌المللی و تقویت هماهنگی میان ملت‌ها فعالیت می‌کند.
نشست دو روزه اجلاس شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی روز گذشته به میزبانی عراق برگزار شد آزمون جهان اسلام برای برقراری صلح نشست روز گذشته سازمان همکاری اسلامی در بغداد با حضور هیأت بلندپایه ایران برگزار شد. نشست روز گذشته سازمان همکاری اسلامی در بغداد با حضور هیأت بلندپایه ایران در شرایطی برگزار شد که تنش‌ها میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه در تشریح مواضع تهران با تأکید بر طرح هفت روزه ایران، همچنان راه را برای پذیرش این شروط از سوی آمریکا باز گذاشت و همچنین با هشدار درباره پیامدهای هرگونه جنگ احتمالی بر پیوند ناگسستنی امنیت کشورهای منطقه تأکید کرد و یادآور شد که «یا امنیت را با هم می‌سازیم یا ناامنی را با هم تحمل می‌کنیم.» عراقچی صبح دیروز در رأس هیأتی دیپلماتیک برای شرکت در پنجاه‌ودومین اجلاس شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی (OIC) و انجام دیدارهای دوجانبه با شماری از وزرای شرکت‌کننده، عازم بغداد، پایتخت عراق شد. وزارت خارجه عراق اعلام کرده که ۵۵ کشور عضو و ناظر در نشست حضور خواهند داشت و تمامی ترتیبات سازمانی، لجستیکی و امنیتی برای برگزاری اجلاس تکمیل شده است.
این اجلاس با موضوع «گفتوگو و همبستگی به‌مثابه دو رکن ضروری برای ارتقای صلح و پیشرفت پایدار»، روزهای شنبه و یکشنبه در بغداد برگزار می‌شود؛ نشستی که در شرایط افزایش تنش‌های منطقه‌ای، فرصتی برای بررسی مسائل و تحولات جهان اسلام، تبادل دیدگاه‌ها درباره راهکارهای تقویت همکاری‌های مشترک و رایزنی با طیف گسترده‌ای از کشورهای اسلامی فراهم می‌کند. حضور وزیر امور خارجه در این اجلاس، علاوه بر تبیین دیدگاه‌های کشورمان درباره بحران‌های منطقه‌ای، فرصتی برای تقویت نقش دیپلماتیک ایران در مدیریت تنش‌ها و کمک به حل‌وفصل اختلافات منطقه‌ای است؛ چنان که اعلام آمادگی تهران برای مساعدت به‌منظور پایان دادن به درگیری‌های عربستان و یمن نیز بر رویکرد بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماتیک برای پیشبرد صلح و ثبات منطقه‌ای تأکید دارد.
عراقچی نیز در سخنرانی خود در این اجلاس با تشریح مواضع کشور تصریح کرد که ایران اجبار، تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و تحت فشار از حقوق حاکمیتی خود دست نخواهد کشید، اما همچنان آمادگی دارد بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر به گفتوگو ادامه دهد. سازمان همکاری اسلامی دومین سازمان بین‌دولتی بزرگ پس از سازمان ملل متحد است که ۵۷ کشور از چهار قاره جهان در آن عضویت دارند.
این سازمان به‌عنوان صدای جمعی جهان اسلام، با هدف حفاظت و حمایت از منافع کشورهای اسلامی و در راستای ترویج صلح بین‌المللی و تقویت هماهنگی میان ملت‌ها فعالیت می‌کند. سازمان همکاری اسلامی در پی آتش‌سوزی مسجدالاقصی در بیت‌المقدس، بر اساس تصمیم اجلاس تاریخی رباط، پایتخت مراکش، در ۲۵ سپتامبر ۱۹۶۹ تأسیس شد.
رایزنی‌های دوجانبه در حاشیه نشست حضور عراقچی در نشست روز گذشته فرصتی را برای دیدارهای دوجانبه با مقام‌های حاضر در نشست نیز فراهم ساخت. در همین راستا وزیر امور خارجه با بدرعبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، الطاهر الباعور، سرپرست وزارت خارجه لیبی و هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه دیدار و درباره مهم‌ترین تحولات منطقه‌ای و مسائل جهان اسلام گفتوگو کرد.
عراقچی در دیدار با همتای مصری با اشاره به فلسفه تأسیس سازمان همکاری اسلامی، مسأله فلسطین را همچنان مهم‌ترین مسأله جهان اسلام دانست و با یادآوری نسل‌کشی فلسطینیان و جنایات ارتکابی در فلسطین اشغالی، بر ضرورت اقدام عاجل و مشترک امت اسلامی برای پایان‌دادن به اشغالگری و نسل‌کشی و نیز توقف بی‌کیفرمانی رژیم صهیونیستی تأکید کرد. وزیر امور خارجه در این دیدار همچنین تأکید کرد ناامنی موجود در تنگه هرمز نتیجه مستقیم اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است که از ۹ اسفند شروع شد و تاکنون به اشکال مختلف ادامه یافته است.
عراقچی با اشاره به اهتمام ایران نسبت به دیپلماسی و صلح در منطقه، یادآور شد که جمهوری اسلامی ایران همواره با نگاهی مسئولانه به دیپلماسی برای کاهش تنش پایبند بوده اما طرف آمریکایی بارها پیمان‌شکنی کرد و در آخرین مورد نیز تنها دو هفته بعد از امضای تفاهم خاتمه جنگ، نقض عهد کرد. وزیر امور خارجه همچنین بدرعبدالعاطی را در جریان آخرین رایزنی‌های دیپلماتیک از طریق میانجی‌ها قرار داد.
در این دیدار درباره تحولات شبه جزیره عربستان نیز گفتوگو و تبادل نظر شد. عراقچی با اعلام آمادگی ایران برای هرگونه مساعدت جهت توقف درگیری‌ها میان عربستان و یمن، تأکید کرد تجربه ۱۲ سال تنش و درگیری نشان داد که هیچ راه‌حل و یا رویکرد نظامی برای موضوع یمن وجود ندارد.
درخواست مصر و ترکیه برای احیای دیپلماسی «بدر عبدالعاطی»، وزیر امور خارجه مصر و «هاکان فیدان»، وزیر امور خارجه ترکیه هم که در حاشیه نشست بغداد، درباره تحولات منطقه‌ای و راهکارهای مهار تنش‌ها با یکدیگر دیدار و بر ضرورت بازگشت ایران و آمریکا به مسیر گفتوگو و ازسرگیری روند دیپلماتیک از طریق مذاکره تأکید کردند و دستیابی به تفاهم میان دو کشور را راهکاری اساسی برای پایان دادن به بحران جاری دانستند. «عبدالعاطی» در این دیدار بر تداوم تلاش‌های دیپلماتیک، حمایت از راه‌حل‌های سیاسی و تقویت هماهنگی و رایزنی‌ها در چارچوب سازوکار چهارجانبه منطقه‌ای تأکید کرد.
وی هدف از این اقدامات را کاهش تنش‌ها و تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای عنوان کرد. وزیران امور خارجه مصر و ترکیه همچنین تلاش‌های دیپلماتیک صورت‌گرفته و پیشنهادهای مطرح‌شده برای دستیابی به توافقی با هدف مهار تنش‌ها در خاورمیانه را بررسی کردند.
بــــرش عراقچی در نشست بغداد: امنیت را با هم می‌سازیم یا ناامنی را با هم تحمل خواهیم کرد عراقچی در سخنرانی خود در اجلاس سازمان همکاری‌های منطقه‌ای اسلامی با تأکید بر ضرورت تقویت وحدت و گفتوگو در جهان اسلام، پایبندی به اصول منشور ملل متحد و احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها را لازمه تحقق صلح و ثبات دانست. وی همچنین با اشاره به تحولات منطقه‌ای، جنگ علیه ایران، ناامنی در تنگه هرمز و بحران‌های فلسطین و یمن، بر ضرورت حل‌وفصل اختلافات از مسیر دیپلماسی و همکاری کشورهای منطقه تأکید کرد.
وزیر امورخارجه در بخشی از سخنان خود اظهار کرد: «ایران از مردم، حاکمیت و منافع مشروع خود دفاع خواهد کرد. اما میان دفاع از حقوق‌مان و پیگیری صلح هیچ تناقضی نیست.
ما خسارت ناشی از جنگ را می‌شناسیم و دقیقاً به همین دلیل برای صلح ارزش قائلیم.» او با بیان اینکه ایران خواستار هیچ رفتار ویژه‌ای نیست؛ تنها اعمال برابر حقوق و مسئولیت‌ها را برای همگان می‌طلبد، تأکید کرد: «این مسأله در میدان نبرد حل نخواهد شد. صلح را نمی‌توان با تهدید به نابودی بنا کرد.» عراقچی در ادامه افزود: «ایران همچنین به ناوبری ایمن و امن در تنگه هرمز پایبند است؛ آبراهی که برای انرژی و تجارت بسیاری از کشورهای عضو ما حیاتی است و تا ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، کاملاً باز و امن بود.
ناامنی و اختلال در دریانوردی از آن زمان تاکنون، نتیجه مستقیم اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم اسرائیل بوده است. امنیت را نمی‌توان با تکرار اشتباهات و جنایات قبلی بازگرداند.
نمی‌توان کشوری را بمباران کرد، تهدید به نابودی‌اش کرد و محاصره‌اش نمود، و سپس انتظار داشت امنیت ناوبری به حالت عادی بازگردد.» وزیر خارجه ادامه داد: «دیپلماسی داشت نتیجه می‌داد. با مساعی جمیله پاکستان و با حمایت قطر که هر دو عضو این سازمان هستند، ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن تفاهمنامه اسلام‌آباد را امضا کردند.
براساس بند ۵، ایران متعهد شد ترتیبات لازم را برای تسهیل تردد ایمن کشتی‌ها فراهم کند و ما بلافاصله گفت‌و‌گوهای فنی با پادشاهی عمان را برای اجرای این تعهد آغاز کردیم. ظرف دو هفته، تردد دریایی به حدود ۶۰ درصد سطح پیش از جنگ تحمیلی بازگشت.
اما اقدامات یک‌جانبه و تجاوزات نظامی آمریکا مانع اجرای تفاهمنامه شد و سازوکارهای حل‌وفصل اختلافی که در آن پیش‌بینی شده بود نیز نادیده گرفته شد.» بی اعتمادی عمیق به مذاکره رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به اینکه ایران در دو سال گذشته با حسن نیت مذاکره کرده است اما هر بار با حمله نظامی مواجه شده است نه دیپلماسی، افزود: «این امر بی‌اعتمادی عمیقی نسبت به از سرگیری مذاکرات، بدون تضمین‌های معتبر برای عدم تکرار ایجاد کرده است. با این حال، ایران همچنان در را باز نگه داشته است.
از طریق قطر، یک برنامه مشخص هفت‌روزه را منتقل کردیم و گفتیم در صورت فراهم شدن شرایط لازم، تنگه می‌تواند بازگشایی شود و تردد عادی دریایی ظرف هفت روز بازگردد؛ انتخاب اکنون با آمریکاست.» او با تصریح اینکه آرمان فلسطین همچنان مسأله اصلی جهان اسلام است و نمی‌توان از صلح سخن گفت و این موضوع اصلی را نادیده گرفت، ادامه داد:« فلسطین همچنان زخمی بر وجدان جامعه جهانی است و غزه به نمادی از ناکامی سازوکارهای بین‌المللی در جلوگیری از نسل‌کشی بدل شده است. ده‌ها قطعنامه به اشغال و خشونت پایان نداده است.
رنج مستمر مردم فلسطین، کشتار مردم بی‌گناه توسط رژیم اسرائیل و تهدیدها علیه قدس شریف و اماکن مقدس آن باید همه را نگران کند. ایران در کنار مردم فلسطین ایستاده است و از سازمان همکاری اسلامی و همه اعضای آن می‌خواهد هر آنچه لازم است انجام دهند تا به کشتار و محاصره پایان داده شود و حمایت از حقوق مشروع مردم فلسطین به اولویتی مشترک تبدیل شود، اولویتی که با اقدام عملی و هماهنگ پشتیبانی شود.» وزیرخارجه در بخش مهمی از سخنرانی خود به موضوع یمن هم اشاره کرد و گفت: «مردم یمن نزدیک به یک دهه است که جنگی ویرانگر، محاصره‌ای غیرقانونی و طولانی‌مدت و خسارات شدید به زیرساخت‌های حیاتی را تحمل کرده‌اند.
نقش آمریکا و متحدانش در تحمیل درد و رنج بر یمنی‌ها انکارناپذیر است و فاجعه انسانی ناشی از آن یکی از شدیدترین فجایع انسانی امروز است و نقض‌های جدی حقوق بشردوستانه بین‌المللی همچنان بدون مجازات ادامه دارد. بحران‌های منطقه راه‌حل نظامی ندارند و اصرار بر رویکرد نظامی با نادیده گرفتن راه‌حل سیاسی، صرفاً اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند.
ایران از تحولات شبه‌جزیره عربستان عمیقاً نگران است و آماده است هرگونه کمک را برای تسهیل گفتوگو میان طرف‌ها، بر پایه نقشه راه صلحی که پیش‌تر بر آن توافق کرده‌اند، ارائه دهد. مردم یمن حق دارند با کرامت و به دور از فشار، تحریم و محاصره زندگی کنند.» عراقچی با تصریح اینکه هیچ دولتی نمی‌تواند امنیت پایدار را به بهای امنیت دیگران بسازد، تأکید کرد: «ما معتقدیم مشکلات منطقه ما را باید خود کشورهای منطقه و در درون منطقه حل کنند، پیش از آن‌که به بهانه‌ای برای جنگ‌های قدرت‌های دور تبدیل شوند.
با همین روحیه، معتقدیم سرزمین، حریم هوایی و زیرساخت‌های هر کشور منطقه باید فقط در خدمت امنیت منطقه‌ای به کار رود و هرگز به سکوی آغاز حمله علیه همسایه تبدیل نشود. این سخن را با روحیه برادری و حسن همجواری می‌گوییم.
مردمان ما در یک منطقه و یک آینده شریک‌اند و انتخاب پیش روی ما ساده است: یا امنیت را با هم می‌سازیم، یا ناامنی را با هم تحمل خواهیم کرد. ایران آماده است با همه برادران و همسایگانش برای تحقق گزینه اول همکاری کند.
ایران اجبار، تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و تحت فشار از حقوق حاکمیتی خود دست نخواهد کشید. اما همچنان آماده گفتوگو بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر است.»