رشد ۱۷۸ درصدی مبتلایان به افسردگی اساسی در ایران طی سه دهه گذشته

یک مطالعه جدید از روند نگران‌کننده اختلال افسردگی اساسی در ایران خبر می‌دهد؛ اختلالی که طی سه دهه گذشته بار آن افزایش یافته و از سال ۲۰۲۰ میلادی با جهشی کم‌سابقه همراه بوده است.

براساس یافته‌های این پژوهش، شمار افراد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی در ایران طی سه دهه، از حدود ۱.۱ میلیون نفر در سال ۱۳۶۹ به ۳.۰۵ میلیون نفر در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است که رشدی معادل با ۱۷۸ درصد را نشان می‌دهد. این مطالعه با عنوان «بار اختلال افسردگی اساسی در ایران در مقایسه با برآوردهای جهانی، ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۲» توسط فاطمه مصائبی، سمانه تقی‌لو و امید ساعد، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، و مریم کریمی‌قهفرخی، پژوهشگر مرکز تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی تهران، انجام شده است. پژوهشگران با استفاده از داده‌های مطالعه جهانی بار بیماری‌ها، تغییرات افسردگی اساسی در ایران را طی سال‌های ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۲ در گروه‌های سنی مختلف و در میان زنان و مردان بررسی کرده‌اند.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این مطالعه، تغییر ناگهانی روند افسردگی اساسی در سال ۱۳۹۹ است. درحالی‌که میزان شیوع این اختلال در ایران از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۸ تقریبا روندی ثابت داشت، فقط در فاصله یک سال، یعنی از ۱۳۹۸ تا ۱۳۹۹، ۳۴.۴ درصد افزایش یافت و این سطح بالاتر در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد. هم‌زمانی این تغییر با آغاز همه‌گیری کووید-۱۹ قابل توجه است، اما پژوهشگران تأکید می‌کنند نمی‌توان این افزایش پایدار را صرفا به همه‌گیری کرونا نسبت داد.

یکی دیگر از یافته‌های پژوهش، تفاوت قابل‌توجه بار افسردگی اساسی میان زنان و مردان است. در سال ۱۴۰۲، میزان افسردگی اساسی در زنان ایرانی ۴۳۱۰ مورد به ازای هر صد هزار نفر بود؛ درحالی‌که این رقم برای مردان ۲۲۲۳ مورد گزارش شد. بیشترین بار بیماری در سال ۱۴۰۲ در گروه سنی ۳۰ تا ۴۴ سال قرار داشت.

یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد برخی تجربه‌های اجتماعی و رفتاری مانند زورگویی، سوءاستفاده جنسی در دوران کودکی و خشونت از سوی شریک زندگی با بار افسردگی ارتباط دارند. پژوهشگران اشاره می‌کنند که شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز می‌توانند به عنوان زمینه‌هایی در شکل‌گیری و تداوم این روند نقش داشته باشند، هرچند این مطالعه به‌طور مستقیم اثر تحریم‌ها یا شاخص‌های اقتصادی را اندازه‌گیری نکرده است.

پیش‌بینی‌های این مطالعه نشان می‌دهد در صورت ادامه روندهای موجود، میزان شیوع افسردگی اساسی در ایران ممکن است تا سال ۱۴۰۹ به حدود ۳۸۰۳ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر برسد. نویسندگان پژوهش بر ضرورت شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر و تقویت خدمات سلامت روان تأکید کرده‌اند.