مریخ‌نورد «استقامت» رکورد جهانی رانندگی در فضا را شکست

وبگاه اسپِیس در گزارشی آورده است: مریخ‌نورد استقامت ناسا در ۱۱ اکتبر/ ۱۹ مهر به مسافت ۴۵٫۲۲ کیلومتری روی مریخ رسید و رکوردی را شکست که پیش‌تر در اختیار مریخ‌نورد آپورتونیتی (Opportunity) ناسا بود که ۴۵٫۱۶ کیلومتر را پیموده بود. ۱۴ سال طول کشید تا آپورتونیتی این مسافت را طی کند؛ اما از حضور استقامت روی مریخ، تنها ۵٫۵ سال می‌گذرد.

با این حال، این رکورد جدید به‌هیچ‌وجه پایان سفر مریخ‌نورد استقامت نیست؛ متخصصان مسئول این مأموریت معتقدند این مریخ‌نورد در نهایت می‌تواند بیش از دو برابر مسافت پیموده‌شده تاکنون را طی کند. عملکرد استقامت فراتر از پیش‌بینی‌ها مارک میمون (Mark Maimone)، یکی از رانندگان مریخ‌نورد در آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا (JPL) در جنوب کالیفرنیا، گفت: طراحی اولیه ما فقط برای حدود ۲۰ کیلومتر رانندگی برنامه‌ریزی شده بود اما تاکنون بیش از دو برابر آن را پیموده‌ایم و به نظر می‌رسد شرایط برای رسیدن به ۱۰۰ کیلومتر در مجموع بسیار خوب است.

او که به‌عنوان مسئول اصلی ناوبری خودکار مریخ‌نورد سیاره‌ای در مأموریت استقامت فعالیت می‌کند و در توسعه سامانه‌های رانندگی خودکار مریخ‌نوردهای پیشین ناسا هم نقش داشته، افزود: پس می‌توانیم دو برابر آنچه تاکنون انجام داده‌ایم را هم پیموده کنیم. انتظار داریم استقامت بتواند مأموریت خود را برای کاوش و جمع‌آوری نمونه‌های بسیار مفید و ارزشمندی ادامه دهد که اطلاعات بیشتری درباره تاریخ مریخ به ما می‌دهد.

متخصصان مسئول این مأموریت تأکید کردند که استقامت واقعاً در وضعیت خوبی قرار دارد. ویوین سان (Vivian Sun)، معاون علمی این طرح در آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا، گفت: بسیار خوش‌شانس هستیم که همه قابلیت‌های اولیه استقامت، به‌ویژه ابزارهای علمی آن، کمابیش سالم باقی مانده‌اند.

استقامت چگونه به اینجا رسید؟ استقامت در فوریه ۲۰۲۱ میلادی در کف دهانه جیزرو (Jezero Crater) مریخ فرود آمد؛ این دهانه‌ ۴۶ کیلومتری میلیاردها سال پیش بر اثر برخورد یک سیارک یا دنباله‌دار ایجاد شده و دانشمندان فکر می‌کنند روزگاری میزبان یک دریاچه بوده است.

همین موضوع آن را به مکانی امیدبخش برای جست‌وجوی نشانه‌های حیات باستانی تبدیل می‌کند. این ربات اولین کاوشگر سطح مریخ نبود.

تیم استقامت از تجربه سال‌ها کار با مریخ‌نوردهای پیشین ناسا استفاده کرد: سوجورنر (Sojourner) که در سال ۱۹۹۷ میلادی اولین ربات روی مریخ بود، اسپیریت (Spirit) و آپورتونیتی که در سال ۲۰۰۴ فرود آمدند و کنجکاوی (Curiosity) که از سال ۲۰۱۲ میلادی در حال کاوش است. ناسا از موفقیت‌ها و اشتباهات این کاوشگران پیشین آموخت که چگونه با مریخ‌نوردی که از میلیون‌ها کیلومتر دورتر کنترل می‌شود، سیاره‌ای دیگر را بهتر کاوش کند.

استقامت در بسیاری از بخش‌ها پیشرفت‌های عظیمی داشت؛ از چرخ‌های ویژه‌اش تا سامانه رانندگی خودکار و ابزارهای داخلی. راز موفقیت: کار گروهی سان گفت: این کار بدون مأموریت‌های پیشینی که به مریخ فرستادیم، امکان‌پذیر نبود.

پنج سال پس از فرود، ما قطعاً گروهی هماهنگ و کارآزموده هستیم. پیشرفت‌های فنی زیادی در استقامت وجود دارد که نتیجه کار بسیاری از افراد و مهندسان است که سال‌ها و دهه‌ها روی این فناوری جدید کار کرده‌اند.

به گفته سان و میمون، همین کار گروهی راز واقعی استقامت و موفقیت آن است. سان گفت: نکته جادویی برای تیم عملیات ما این است که چقدر منسجم با هم کار می‌کنیم.

او افزود که مهندسان، رانندگان مریخ‌نورد و تیم علمی همه با هم کار می‌کنند و هنگام تصمیم‌گیری درباره همه‌چیز از سرعت رانندگی تا اهداف علمی، کار یکدیگر را در نظر می‌گیرند. قدم بعدی استقامت چیست؟

کار استقامت به‌هیچ‌وجه روی مریخ تمام نشده است. سان گفت: ما در حال برنامه‌ریزی برای ادامه مسیر به سمت جنوب روی لبه دهانه هستیم.

تنوع کاملی از سنگ‌های مختلف در امتداد لبه دهانه به سمت جنوب وجود دارد که می‌خواهیم آن‌ها را بررسی کنیم و بفهمیم چگونه شرایط مریخ اولیه را نشان می‌دهند. دانشمندان امیدوارند با ادامه کاوش در جیزرو، سرنخی درباره شکل سیاره در گذشته باستانی و امکان وجود حیات در آن بیابند.

سان گفت: تکه‌های عظیمی از پوسته پیش از جیزرو وجود دارد که در لایه‌های سنگی جای گرفته یا بر اثر برخورد به بالا پرتاب شده و اکنون روی لبه دهانه قرار گرفته است. این‌ها فرصت ما برای بررسی سنگ‌های بسیار قدیمی است که دیگر به شکل دیگری روی سطح وجود ندارند.

تیم استقامت در گام بعدی به سمت منطقه‌ای به نام آبشار رنگین‌کمان (Rainbow Falls) می‌رود. سان گفت که تصور می‌شود این منطقه حاوی کائولینیت (یک کانی رسی که در هنگام تعامل آب با سنگ تشکیل می‌شود) باشد.

چنین کانی‌هایی می‌توانند نشانه وجود آب در گذشته باشند و به همین دلیل برای جست‌وجوی حیات اهمیت دارند. سان گفت: هر زمان که به کانی‌های رسی نگاه می‌کنیم، درباره زندگی و جست‌وجوی نشانه‌های احتمالی حیات، پرسش ایجاد می‌شود؛ بنابراین وقتی به آبشار رنگین‌کمان می‌رسیم یا حتی وقتی کائولینیت می‌بینیم، این موضوع بسیار مطرح است.