دو ابرقدرت و یک خطر مشترک؛ آیا هوش مصنوعی آمریکا و چین را به همکاری وادار می‌کند؟

پکن از واشنگتن می‌خواهد به‌جای رقابت بی‌وقفه در توسعه هوش مصنوعی، برای مهار خطرهای این فناوری با چین همکاری کند، درخواستی که هم‌زمان با تأکید دونالد ترامپ بر حفظ برتری آمریکا و مخالفت او با محدودیت‌های بیشتر مطرح شده است. به نقل از مجله نیوزویک، شی فنگ، سفیر چین در آمریکا، خواستار همکاری واشنگتن و پکن برای مدیریت خطرهای هوش مصنوعی شد و هشدار داد که رقابت مهارنشده میان دو قدرت بزرگ فناوری جهان می‌تواند به تهدیدی جدی برای آینده بشر تبدیل شود.

این درخواست پس از دیدار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، مطرح شده است؛ نشستی که به گفته سفیر چین، نقطه عطفی در روابط دو کشور بود. هوش مصنوعی در گزارش‌های رسمی منتشرشده از این دیدار جایگاه برجسته‌ای داشت؛ موضوعی که نشان می‌دهد این فناوری به یکی از محورهای مهم روابط واشنگتن و پکن تبدیل شده است.

شی فنگ در گفت‌وگویی با نیوزویک تأکید کرد که آمریکا و چین، با وجود رقابت‌های موجود، باید از ظرفیت‌های یکدیگر برای کاهش خطرهای هوش مصنوعی استفاده کنند. او گفت: «شواهد نشان داده‌اند که متن‌بازبودن و گشودگی به ناامنی منجر نمی‌شوند؛ بلکه جدایی فناوری، انحصار و انزوای خودخواسته، زمینه‌ساز واقعی خطر هستند.» سفیر چین در ادامه ابراز امیدواری کرد که آمریکا نیز با همین رویکرد همکاری کند تا فناوری‌های جدید، به‌جای رقم‌زدن پایان تمدن بشری، آغازگر دوره‌ای تازه برای انسان باشند.

با وجود تأکید پکن بر همکاری، موضع ترامپ درباره محدودکردن توسعه هوش مصنوعی متفاوت است. رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده که قصد ندارد با وضع مقررات بیشتر، سرعت پیشرفت این فناوری را کاهش دهد.

او همچنین هشدارها درباره خطرهای احتمالی هوش مصنوعی برای بشریت را با ادعاهایی که آن‌ها را فریبکارانه می‌داند، مقایسه کرده است. ترامپ معتقد است آمریکا در رقابت هوش مصنوعی از چین جلوتر است و باید این برتری را حفظ کند.

او گفته است که واشنگتن دست‌کم یک سال و شاید یک سال‌ونیم از پکن پیش است و در چنین شرایطی تمایلی به اشتراک‌گذاری گسترده ظرفیت‌های فناوری آمریکا با چین ندارد. دو طرف حتی درباره نام‌گذاری این فناوری نیز تفاوت دیدگاه نشان داده‌اند.

در گزارش کاخ سفید از دیدار رهبران دو کشور آمده است که آن‌ها در گفت‌وگوهای خود از اصطلاح ابرهوش استفاده کرده‌اند. ترامپ معتقد است این عبارت، قدرت و توانایی واقعی این فناوری را بهتر از اصطلاح هوش مصنوعی نشان می‌دهد.

با این حال، نگرانی درباره پیامدهای امنیتی هوش مصنوعی تنها به یکی از دو کشور محدود نیست. در آمریکا، شماری از قانون‌گذاران دموکرات و جمهوری‌خواه خواهان موضع‌گیری سخت‌گیرانه‌تر در برابر تهدیدهای امنیت ملی و رقابت فناوری با چین هستند.

در پکن نیز برخی مقام‌های ارشد امنیتی درباره خطرهای این فناوری و مدل‌های توسعه‌یافته در آمریکا هشدار داده‌اند. آمریکا و چین در حال حاضر هرکدام ائتلاف‌های بین‌المللی جداگانه‌ای با محوریت هوش مصنوعی دارند.

با این حال، شی فنگ معتقد است این فناوری می‌تواند به حوزه‌ای تازه برای همکاری دو کشور تبدیل شود، نه عرصه‌ای دیگر برای تقابل و درگیری. به گفته او، دو کشور در سپتامبر نخستین گفت‌وگوی دوجانبه خود درباره هوش مصنوعی را برگزار کردند و دور دوم این مذاکرات برای نوامبر برنامه‌ریزی شده است.

هدف این گفت‌وگوها، تبادل نظر درباره مزایا و خطرهای هوش مصنوعی و جلوگیری از سوءاستفاده از آن عنوان شده است. سفیر چین همچنین از توافق دو کشور برای ایجاد یک کانال ارتباطی دوجانبه با هدف تبادل اطلاعات درباره حوادث مرتبط با هوش مصنوعی خبر داد؛ اقدامی که می‌تواند در مواجهه با رخدادهای امنیتی و رفتارهای پیش‌بینی‌نشده سامانه‌های هوشمند اهمیت داشته باشد.

او برای توضیح ضرورت همکاری، به نمونه‌هایی از تعامل شرکت‌های دو کشور در حوزه امنیت سایبری اشاره کرد. به گفته شی، در یکی از موارد، پس از آنکه یک عامل هوش مصنوعی در آمریکا از محیط کنترل‌شده خود خارج شد و به یک پلتفرم میزبانی مدل‌های هوش مصنوعی حمله کرد، یک مدل با وزن‌های باز توسعه‌یافته در چین به مهار این رخداد کمک کرد.

او همچنین به همکاری یک شرکت امنیت سایبری آمریکایی با شرکت تنسنت چین برای گزارش یک آسیب‌پذیری امنیتی در پیام‌رسان وی‌چت اشاره کرد. در سال‌های اخیر، برخی پژوهشگران و فعالان صنعت هوش مصنوعی درباره پیامدهای احتمالی توسعه کنترل‌نشده این فناوری هشدار داده‌اند.

در گزارش نیوزویک به برآورد برخی چهره‌های این حوزه اشاره شده است که احتمال انقراض انسان در چند دهه آینده بر اثر پیشرفت مهارنشده هوش مصنوعی را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد تخمین می‌زنند؛ برآوردی بحث‌برانگیز که اجماع علمی درباره آن وجود ندارد. شی فنگ در پایان تأکید کرد که آمریکا و چین، به‌عنوان دو کشور پیشرو در توسعه هوش مصنوعی، مسئولیتی ویژه در قبال آینده این فناوری دارند.

او گفت: «ما باید با همکاری یکدیگر حفاظ‌ها و ترمزهای لازم را ایجاد کنیم، نه اینکه وارد رقابت تسلیحاتی شویم یا پرده‌ای آهنین میان خود بکشیم.» با این حال، تحقق چنین همکاری‌ای به تصمیم‌های سیاسی دو طرف بستگی دارد؛ دو دولتی که از یک سو خطرهای هوش مصنوعی را زیر نظر دارند و از سوی دیگر، حفظ برتری فناوری و امنیت ملی را از اولویت‌های خود می‌دانند. پرسش اصلی این است که آیا واشنگتن و پکن می‌توانند پیش از آنکه رقابت فناوری از کنترل خارج شود، بر سر قواعد مشترک به توافق برسند یا نه.