توسعه پلتفرم‌های اینترنتی نباید به تضعیف داروخانه‌های مستقل منجر شود

رئیس انجمن داروسازان ایران، با عنوان این مطلب که ما مخالف فناوری نیستیم، در عین حال گفت: اجازه نمی‌دهیم استقلال داروخانه‌ها زیر سایه پلتفرم‌ها قرار گیرد. شهرام کلانتری خاندانی، در بیست و ششمین سمینار دانشجویان داروسازان ایران، با تأکید بر ضرورت ساماندهی فعالیت پلتفرم‌های اینترنتی در حوزه سلامت، اظهار داشت: ما مخالفت فناوری و تحول دیجیتال نیستیم، اما توسعه خدمات آنلاین نباید به تضعیف داروخانه‌های مستقل، تحمیل هزینه های نامتعارف و تهدید استقلال حرفه‌ای داروسازان منجر شود.

وی با اشاره به چالش‌های گسترش فعالیت پلتفرم‌های اینترنتی در حوزه دارو، افزود: اصل بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و پاسخگویی به نیازهای جدید مردم قابل دفاع است، اما هر تحول و نوآوری زمانی می‌تواند به ارتقای نظام سلامت کمک کند که بر اساس اصول حرفه‌ای، ضوابط قانونی و سازوکارهای صحیح اجرایی پیش برود. کلانتری با بیان اینکه مسئله اصلی، شیوه فعالیت و مدل اقتصادی برخی پلتفرم‌ها است، افزود: نمی‌توان به بهانه توسعه خدمات اینترنتی، سازوکاری ایجاد کرد که در آن داروخانه‌ها ناچار به پرداخت کمیسیون‌هایی شوند که با ظرفیت اقتصادی و سود واقعی فعالیت آنها تناسب ندارد.

دریافت درصدهای بالا از مبالغ نسخه‌ها می‌تواند فشار اقتصادی قابل توجهی بر داروخانه‌ها وارد کند و تداوم فعالیت مستقل آنها را با چالش مواجه سازد. رئیس انجمن داروسازان ایران تصریح کرد: داروخانه یک واحد صرفاً تجاری نیست، بلکه بخشی از زنجیره ارائه خدمات سلامت است و فعالیت آن باید با ملاحظات حرفه‌ای، مسئولیت‌های تخصصی و الزامات نظام سلامت هماهنگ باشد.

بنابراین، روابط اقتصادی میان داروخانه‌ها و پلتفرم‌ها نیز باید در چارچوبی شفاف، منصفانه و قابل نظارت تعریف شود. پلتفرم‌ها باید در چارچوب مشخص فعالیت کنند کلانتری با اشاره به پیگیری‌های انجمن داروسازان ایران در زمینه ساماندهی فعالیت پلتفرم‌های اینترنتی، گفت: انجمن داروسازان ایران طی سال‌های گذشته این موضوع را با همراهی و تعامل با سازمان غذا و دارو دنبال کرده است؛ چراکه معتقدیم توسعه خدمات دیجیتال باید با تنظیم‌گری مناسب همراه باشد و نمی‌توان همه ابعاد این فعالیت را صرفاً به توافق‌های تجاری میان شرکت‌ها و داروخانه‌ها واگذار کرد.

وی ادامه داد: الگوی مطلوب آن است که مردم بتوانند از خدمات نوین و امکانات فناوری بهره‌مند شوند، اما ارتباطات و تعاملات اقتصادی در این حوزه از طریق زیرساختی هوشمند، شفاف و تحت نظارت انجام گیرد؛ زیرساختی که حدود اختیارات، مسئولیت‌ها و حقوق هر یک از طرفین را مشخص کند. رئیس انجمن داروسازان ایران با تأکید بر ضرورت تدوین قراردادهای شفاف و تعیین ضوابط مشخص برای ارائه خدمات، افزود: قراردادهای استاندارد، شاخص‌های روشن سطح خدمت و نظام تعرفه‌گذاری متناسب با خدمات ارائه‌ شده می‌توانند از شکل‌گیری روابط نامتوازن و دریافت مبالغ خارج از چارچوب جلوگیری کنند.

وی خاطرنشان کرد: اصل باید این باشد که هر مجموعه در قبال خدمتی که ارائه می‌کند، مطابق ضوابط مربوط حق دریافت تعرفه داشته باشد؛ نه اینکه موقعیت اقتصادی یا قدرت پلتفرم به ابزاری برای تحمیل شرایط نامتعارف به داروخانه تبدیل شود. صیانت از داروخانه‌های مستقل؛ اولویت انجمن داروسازان کلانتری در بخش دیگری از سخنان خود، حفظ استقلال داروخانه‌های خصوصی را از اولویت‌های انجمن داروسازان ایران دانست و گفت: توانمندسازی اقتصادی داروخانه‌ها ضروری است، اما این توانمندسازی نباید به بهای از دست رفتن استقلال حرفه‌ای و مدیریتی داروسازان تمام شود.

وی با اشاره به الگوهای مختلف داروخانه‌داری در کشورهای جهان اظهار کرد: مدل‌هایی مانند داروخانه‌های زنجیره‌ای و قراردادهای فرانچایز باید با دقت و متناسب با شرایط کشور بررسی شوند. پیش از حرکت به سمت این الگوها، ضروری است آثار اقتصادی، حرفه‌ای و حقوقی آنها بر آینده داروسازی ایران به‌طور دقیق ارزیابی شود.

رئیس انجمن داروسازان ایران ادامه داد: باید مراقب باشیم که در مسیر اصلاح ساختار اقتصادی و توسعه کسب‌وکارهای نوین، زمینه تمرکز مالکیت و قدرت اقتصادی در دست شرکت‌ها و هلدینگ‌های بزرگ فراهم نشود؛ زیرا چنین روندی می‌تواند به تضعیف داروخانه‌های مستقل و تبدیل داروسازان به کارکنان مجموعه‌های بزرگ اقتصادی منجر شود. وی تأکید کرد: استقلال داروخانه تنها به معنای مالکیت یک واحد صنفی نیست، بلکه با استقلال حرفه‌ای داروساز، مسئولیت‌پذیری تخصصی و امکان تصمیم‌گیری مستقل در ارائه خدمات دارویی ارتباط مستقیم دارد.

از این رو، هرگونه تغییر در الگوی داروخانه‌داری باید با در نظر گرفتن این ابعاد صورت گیرد. تحول در داروخانه‌داری باید متناسب با شرایط کشور باشد کلانتری با اشاره به ضرورت طراحی الگوهای بومی برای توسعه اقتصادی داروخانه‌ها گفت: ما به تحول، نوآوری و استفاده از ظرفیت‌های فناوری نیاز داریم، اما نمی‌توان بدون بررسی پیامدها، الگوهای کشورهای دیگر را در کشور پیاده کرد.

باید مدلی طراحی شود که ضمن تقویت توان اقتصادی داروخانه‌ها، استقلال حرفه‌ای داروسازان را نیز تضمین کند. وی با اشاره به مقررات موجود در حوزه تأسیس و اداره داروخانه‌ها افزود: هرگونه تغییر در ساختار مالکیت و مدیریت داروخانه‌ها باید با رعایت قوانین و مقررات مربوط و بررسی دقیق آثار آن بر نظام سلامت انجام شود تا مسیر برای تضعیف جایگاه داروسازان مستقل هموار نشود.

کلانتری در پایان تأکید کرد: موضع رئیس انجمن داروسازان ایران، مخالفت با فناوری یا جلوگیری از پیشرفت نیست؛ بلکه دفاع از انجام کار درست به شیوه صحیح است. توسعه پلتفرم‌ها، توانمندسازی اقتصادی داروخانه‌ها و ارتقای خدمات دارویی باید به‌گونه‌ای پیش برود که منافع مردم، سلامت حرفه داروسازی و استقلال داروخانه‌های خصوصی قربانی منافع تجاری نشود.