از هفت‌دولت آزاد؛ افشای محرمانه‌ترین جامعه یهودی آمریکا در یک مستند
مستند جدید «روحی چنت» درباره زندگی یهودیان حسیدی در نیویورک با بیش از ۶۰ میلیون بازدید، بحث‌های گسترده‌ای را درباره آزادی مذهبی، انزوای اجتماعی و استفاده از بودجه‌های عمومی در آمریکا برانگیخته است.
مستند جدید «روحی چنت»، یوتیوبر و مستندساز ترکیه‌ای، درباره زندگی جامعه یهودیان حسیدی در نیویورک طی کمتر از دو هفته بیش از 60 میلیون بار دیده شده و بحث‌های گسترده‌ای را در شبکه‌های اجتماعی آمریکا درخصوص آزادیِ عمل مذهبی یهودیان به راه انداخته است. بازدید این مستند هر روز بیشتر می‌شود و آمارهای آنلاین‌شمار بازدیدهای این مستند را اکنون بیش از 62 میلیون نشان می‌دهد.
این مستندِ حدود 40 دقیقه‌ای با عنوان «محرمانه‌ترین جامعه یهودی آمریکا؛ 48 ساعت در میان یهودیان حسیدی» در 26 اوت (آگوست) منتشر شد و چنت در آن به محله‌های محل سکونت یهودیان حسیدی در نیویورک رفته و جنبه‌هایی از زندگی روزمره، مناسک مذهبی، ساختار خانواده، نظام آموزشی، نقش زنان و مردان و محدودیت‌های مربوط به استفاده از تلفن همراه، تلویزیون و اینترنت را بررسی کرده است. دوربین مستند به محل سکونت جامعه خباد-لوباویچ؛ یکی از منزوی‌ترین گروه‌های جهان رفته و خانواده کاتز را در مراسم شبات و جشن تولد خاخام اشنیرسون دنبال می‌کند؛ جایی که سخت‌گیری مذهبی با رقص و آواز در هم می‌آمیزد.
با این حال، انزوای زنان، طرد مدرنیته و بهای ترک جامعه را نیز آشکار می‌کند. انتشار گسترده این مستند در آمریکا بار دیگر بحث درباره کمک‌های عمومی و برنامه‌های حمایتی مورد استفاده برخی اعضای این جوامع، شیوه آموزش دینی و میزان انزوای اجتماعی آنان را مطرح کرده است.
شماری از کاربران آمریکایی در واکنش به این مستند این پرسش را مطرح کرده‌اند که چرا چنین جوامعی می‌توانند در قلب نیویورک تا حد زیادی بر اساس ساختارها، سنت‌ها و مقررات مذهبی خود زندگی کنند و چنین وضعیتی در صورت شکل‌گیری یک جامعه بسته متعلق به پیروان ادیان دیگر با چه واکنشی مواجه می‌شد؟! این جنجال پس از آن شدت گرفت که آسمونگلد؛ گوینده و استریمر آمریکایی، این کلیپ را در طول یک پخش زنده دید و شوک و سوالات خود را در مورد تأمین مالی اشکال خاصی از حمایت دولتی ابراز کرد و به بحث گسترده‌تری در رسانه‌های اجتماعی منجر شد.
گزارش‌های رسانه‌ای نیز تایید کرده‌اند که موضوع کمک‌های عمومی و نفوذ اجتماعی و سیاسی این جامعه پس از انتشار فیلم به یکی از محورهای اصلی بحث تبدیل شده است. چنت در این مستند علاوه بر گفت‌وگو با اعضای جامعه حسیدی، با زنی که این جامعه را ترک کرده نیز گفت‌وگو کرده و تلاش کرده تصویری از مناسبات داخلی و قواعد حاکم بر زندگی اعضای آن ارائه دهد.
وی بعدا اعلام کرد گروهی که در این فیلم مورد بررسی قرار گرفته، به جریان «خبد-لوباویچ» تعلق دارد. جالب اینجاست که خود جامعه حسیدی موضوع جدیدی برای فیلم‌های مستند نیست، زیرا در آثار قبلی آمریکایی نیز به آن پرداخته شده است، به ویژه مستند PBS «زندگی جدا: حسیدی در آمریکا» که بر تاریخ جامعه حسیدی در آمریکا، سبک زندگی منزوی آن و تنش بین سنت‌های مذهبی و زندگی مدرن تمرکز داشت.
اما این مستند ترکی این‌بار درباره یک جامعه مذهبی بسیار منزوی، بحث حساسی را در آمریکا برانگیخته است: آزادی مذهبی کجا پایان می‌یابد و مسئولیت بودجه عمومی از کجا آغاز می‌شود؟ کشف تونل مخفی یهودیان در نیویورک انتشار این مستند بار دیگر ماجرای تونل کشف‌‌شده در زیر یکی از کنیسه‌های وابسته به یهودیان حسیدی در نیویورک در سال 2024 را در شبکه‌های اجتماعی سر زبان‌ها انداخت؛ ماجرایی که در زمان کشف نیز جنجال گسترده‌ای به دنبال داشت.
ماجرا از این قرار بود که پلیس آمریکا در آذر 1403 (2024م) یک تونل مخفی متعلق به یهودیان را در مقر خباد؛ ساختمانی برجسته در محله کراون هایتس بروکلینِ نیویورک کشف کرد. یک تونل به عرض 20 فوت که به طور غیرقانونی در زیر کنیسه و ساختمان مرکزی جهانی جنبش چاباد (خباد) حفر شده بود.
جنبش چاباد که در قرن 18 تأسیس شد، در سراسر اروپا و آمریکا گسترش یافت و اکنون یکی از قدرتمندترین و ثروتمندترین سازمان‌های یهودی در جهان است. پلیس نیویورک با موفقیت تونل را پر کرد و 10 نفر را که در برابر بسته شدن آن مقاومت می‌کردند، دستگیر کرد.
جنبش چاباد معتقد است که اشغال کرانه باختری، غزه و بلندی‌های جولان برای امنیت اسرائیل ضروری است. یکی از اعضای این جنبش تابلویی را روی ساختمانی در بیت‌حانون نصب کرد که روی آن نوشته شده بود: «اولین خانه خباد در غزه».
پس از کشف این تونل، کاربران شبکه‌های اجتماعی، اشغالگری رژیم اشغالگر صهیونی را به سخره گرفتند و برخی این سوال را مطرح کردند که اگر چنین است، چرا اشغالگران به دنبال تخریب تونل‌ها در نوار غزه هستند. به طور مثال حناء حسن نوشت: «به همین دلیل است که آنها حماس را به ساخت تونل در زیر مساجد و بیمارستان‌ها متهم می‌کنند.
درحالی که آنها خودشان متخصص تونل‌سازی در زیر اماکن مذهبی هستند.» کورنل هم با کنایه مشابهی توییت کرد: «آنها هم تونل دارند، پس چرا با حماس می‌جنگند و می‌خواهند تونل‌های غزه را نابود کنند؟ شگفت‌انگیز است، این جنگ همه‌چیز را آشکار کرده است.» ابوحمد هم نوشت: «اسرائیلی‌ها در ساخت تونل‌ها از مردم غزه تقلید می‌کردند، اما آنها در اولین تونل شکست خوردند و نقشه آنها برملا شد.» و علی احمد این مهیب را زد که: «تصور کنید اگر تونل زیر مسجدی در یک کشور غربی بود، آنها چه واکنشی نشان می‌دادند؟»
