رئیس مرکز حل اختلاف: ظرفیت‌های بین‌المللی میانجیگری و داوری را شناسایی می‌کنیم
رئیس مرکز حل اختلاف: ظرفیت‌های بین‌المللی میانجیگری و داوری را شناسایی می‌کنیم نشست مشترک حجت الاسلام والمسلمین سیدمحسن موسوی رئیس مرکز حل اختلاف کشور و معاونان و مدیران این مرکز با معاونین حل اختلاف سراسر کشور به صورت وبیناری برگزار شد.
رئیس مرکز حل اختلاف: ظرفیت‌های بین‌المللی میانجیگری و داوری را شناسایی می‌کنیم نشست مشترک حجت الاسلام والمسلمین سیدمحسن موسوی رئیس مرکز حل اختلاف کشور و معاونان و مدیران این مرکز با معاونین حل اختلاف سراسر کشور به صورت وبیناری برگزار شد. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در ابتدای سخنان از توفیق خدمت در مرکز حل اختلاف قوه قضاییه ابراز خرسندی کرد و گفت: خداوند بزرگ را شاکرم که توفیق دست داد تا در برهه‌ای از دوران خدمت قضایی خود، در این مرکز مهم و تأثیرگذار در ساختار قوه قضاییه در محضر شما بزرگواران باشم.
رئیس مرکز حل اختلاف با اشاره به طرح‌ها، برنامه‌ها و گزارش‌های ارائه شده از سوی معاونان حل اختلاف استان‌ها، گفت: با شنیدن طرح‌ها، برنامه‌ها و گزارش‌های ارائه‌شده، به این نتیجه رسیدم که با حضور عزیزانی که دلسوزانه و علاقه‌مندانه فعالیت می‌کنند، مأموریت‌های مهم این مرکز محقق خواهد شد. وی افزود: این موضوع شامل معاونان، مشاوران و همه دست‌اندرکارانی است که در مرکز و شبکه حل اختلاف و همچنین در استان‌ها مشغول فعالیت هستند و با تلاش و دلسوزی در مسیر تحقق مأموریت‌های این مرکز گام برمی‌دارند.
رئیس مرکز حل اختلاف در ادامه برای امامین انقلاب، به‌ویژه امام شهید (ره)، علو درجات و برای مقام معظم رهبری و ولی امر مسلمین جهان، طول عمر باعزت آرزو کرد. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در بخش دیگری از سخنان خود به سفر رئیس قوه قضاییه به کشور هندوستان و مشارکت وی در نشست مسئولان عالی قضایی کشور‌های عضو بریکس اشاره کرد و این سفر را از دو جهت حائز اهمیت و دارای بازتاب گسترده در هند و سراسر جهان دانست.
وی در تشریح نخستین محور، به شخصیت جامع رئیس قوه قضاییه اشاره کرد و گفت: رئیس قوه قضاییه با توجه به تجربه‌های گرانسنگی که در مسئولیت‌های مختلف داشته‌اند، انصافاً شخصیتی جامع و کامل دارند و جایگاه ایشان ویژه و خاص است. رئیس مرکز حل اختلاف با اشاره به سوابق و مسئولیت‌های رئیس قوه قضاییه افزود: مسئولیت‌های بسیار مهمی بر عهده وی بوده است و اگر سوابق رؤسای سابق قوه قضاییه را بررسی کنیم، می‌بینیم هیچ‌یک از آنان از این میزان جامعیت برخوردار نبوده‌اند.
رئیس قوه قضاییه از نظر تجربه، مسئولیت‌های مختلف قضایی و همچنین مسئولیت‌های عالی از جمله دادستانی کل کشور، معاونت اول وزارت اطلاعات و ریاست قوه قضاییه را تجربه کرده‌اند و امروز به‌حمدالله در خدمت نظام مقدس جمهوری اسلامی هستند. وی افزود: اما صرف‌نظر از شخصیت ریاست قوه قضاییه، مشاهده می‌کنیم که به‌حمدالله جمهوری اسلامی ایران امروز در دنیا جایگاهی بس ویژه و اثرگذار دارد.
همواره کشور ما در میان ملل، مردم دنیا و آزادیخواهان جهان، وجهه‌ای خاص و محبوبیتی ویژه داشته است، اما پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، جایگاه نظام مقدس جمهوری اسلامی و مقاومت جانانه‌ای که سپاه باعظمت در برابر ارتش‌های قدرتمند و تا بن دندان مسلح از خود نشان داد، همه دنیا را متوجه عزم و اراده این نظام در مقابله با استکبار جهانی کرد. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در ادامه از مردم ایران اسلامی به‌عنوان مردمی «بصیر، آگاه، شجاع، باعظمت و زمان‌شناس» قدردانی کرد و گفت: مردم ایران مردمی هستند که نزدیک به ۲۰۰ شب است یک لحظه خیابان‌ها را خالی نکرده‌اند و لحظه‌ای از حمایت نظام مقدس جمهوری اسلامی دست نکشیده‌اند.
مردم این‌گونه خیابان‌ها را حفظ کردند و اجازه ندادند که دشمنان قسم‌خورده این نظام و انقلاب بتوانند عرض‌اندام کنند. وی با اشاره به تحلیل‌های نادرست دشمنان یادآور شد: آنها فکر می‌کردند اگر حمله‌ای به نظام جمهوری اسلامی کنند، مردم نیز به پشتیبانی آنها برخواهند خاست، اما مثل همیشه درباره مردم بصیر ایران اشتباه کردند.
مردم اجازه عرض‌اندام به افراد فریب‌خورده را ندادند و با حضور خود به پشتیبانی سپاه و نیرو‌های نظامی برآمدند. سپاه، ارتش و همه نیرو‌های نظامی ما نیز جانانه از نظام مقدس جمهوری اسلامی دفاع کردند و اجازه ندادند دشمن به موفقیتی دست یابد؛ بلکه امروز در کل دنیا، حتی در خود آمریکا و اسرائیل، همه اذعان می‌کنند که آمریکا در مقابل ایران اسلامی شکست خورده است.
رئیس مرکز حل اختلاف با اشاره به جنایات رژیم آمریکا گفت: امروز دولتی بی‌آبروتر، زشت‌تر، کثیف‌تر و خبیث‌تر از نظام آمریکا وجود ندارد و نظام مقدس جمهوری اسلامی به الگویی در دنیا تبدیل شده است که همه حواس‌ها به آن معطوف است و مسئولان ما به‌حمدالله از این‌گونه مورد استقبال واقع می‌شوند. وی در ادامه از سپاهیان دلاور، ارتش و همه نیرو‌های نظامی قدردانی کرد و گفت: سپاه در هر زمان که ارتش مستکبر آمریکا کوچک‌ترین قدمی برداشت، با چند برابر پاسخ داد.
در همین جنایت اخیر که یک مجلس عروسی را به عزا تبدیل کردند، پاسخ جانانه‌ای دادند و پایگاه‌های آنها را موشک‌باران کردند که این حقیقتاً امروز عزتی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی است. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی همچنین از همه دست‌اندرکاران، مسئولان و بزرگان نظام مقدس جمهوری اسلامی، اعم از قوه قضاییه، مجلس و دولت قدردانی کرد و با اشاره به رئیس‌جمهور «مخلص و صادق» که پیرو فرمایشات مقام معظم رهبری است، دولت را در دوران جنگ و شرایط دشوار، شایسته تقدیر دانست.
وی تأکید کرد: ما همه باید با همدلی و اتحاد، دست به دست هم دهیم و اهداف کشور را ان‌شاءالله محقق کنیم. رئیس مرکز حل اختلاف با هشدار درباره ماهیت رژیم جنایتکار آمریکا یادآور شد: اهداف این رژیم مشخص است و از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند؛ شما می‌بینید در یک زمان مدرسه ابتدایی را مورد حمله قرار می‌دهد و ۱۶۸ کودک بی‌گناه را قتل‌عام می‌کند.
اینها روحیه استکباری است و اگر فرصت و مجال پیدا کنند، قطعاً این جنایت‌ها را تکرار خواهند کرد. وی با اشاره به شرایط خاص و حساس کنونی کشور گفت: کشور ما در شرایط ویژه‌ای قرار دارد؛ دشمنان خارجی، به‌ویژه نظام سلطه و آمریکای جهان، با ایجاد فشارها، تحریم‌ها و محاصره‌ها مشکلات عدیده‌ای ایجاد می‌کنند و تلاش دارند آرامش و پیشرفت ملت عزیز ایران را تحت‌تأثیر قرار دهند.در این میان، وظیفه ما بسیار سنگین است، به‌ویژه مرکز حل اختلاف که در میان مجموعه‌های مرتبط با عدالت و صلح اجتماعی، مسئولیت بسیار سنگینی بر عهده دارد، چراکه هر اختلافی را که بتوان با گفت‌و‌گو حل کرد، باید به سمت آن گام برداشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی تصریح کرد: ما نباید فکر کنیم یک اختلاف کوچک چه اثری می‌تواند داشته باشد؛ اثر بسیار زیادی دارد. یک اختلاف خانوادگی اگر حل شود، به جامعه سرایت نمی‌کند، اما اگر به جامعه سرایت کند، جامعه دچار تنش و ناراحتی می‌شود و آرامش از آن سلب خواهد شد؛ لذا هرچه در توان داریم باید تلاش کنیم.
وی خاطرنشان کرد: البته نمی‌توان ادعا کرد جامعه‌ای بدون اختلاف داشته باشیم؛ قطعاً در جامعه، تضارب آرا و افکار و عقاید وجود دارد و اختلاف از هر نوعی هست، اما هنر این است که ما این اختلاف را چگونه مدیریت کنیم؛ آیا می‌توانیم آن را قبل از آنکه به درگیری بزرگی منجر شود، به صلح و سازش برسانیم؟ این وظیفه شوراهای حل اختلاف، صلح و سازش و ما است که امروز در این منصب قرار گرفته‌ایم؛ چه در بحث داوری و چه میانجیگری.
رئیس مرکز حل اختلاف با اشاره مجدد به سفر پربار رئیس قوه قضاییه به هند گفت: در این سفر بسیار ارزشمند، موضوعات صلح و سازش، میانجیگری و داوری که در جلسات قبلی در حاشیه قرار داشت، با حضور رئیس قوه قضاییه به متن و بطن جلسات راه یافت. وی افزود: یکی از موضوعات مهمی که رئیس قوه قضاییه در فرمایشات خود بر آن تأکید فراوان داشتند، بحث میانجیگری بود که ما همین‌جا اعلام آمادگی می‌کنیم.
رئیس مرکز حل اختلاف ادامه داد: ان‌شاءالله از همین امروز برنامه‌های خود را شروع خواهیم کرد؛ ظرفیت‌ها را شناسایی می‌کنیم، از شخصیت‌های بین‌المللی در حوزه میانجیگری و داوری بهره می‌گیریم و فرصت معرفی تجربه موفق صلح و سازش نظام جمهوری اسلامی را پیگیری می‌کنیم.این آمادگی را اعلام می‌کنیم که ان‌شاءالله این مرکز با وجود چهره‌های نخبه، خوش‌فکر و برنامه‌ریز می‌تواند تأثیر بسیار زیادی داشته باشد. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی از برگزاری جلسات منظم و سفر‌های استانی در آینده خبر داد و تأکید کرد: سعی ما این است که زمان شما را نگیریم؛ برنامه داریم که جلسات مرتبی داشته باشیم و سفر‌های استانی را حتماً خواهیم داشت.
از عزیزان تقاضا دارم برنامه‌ریزی کنند تا در استان‌ها حضور یابیم و مشکلات آنها را از نزدیک ببینیم.مسائلی که عزیزان بیان کردند، امهات آنها را یادداشت کردیم و قطعاً اینجا در مرکز با معاونین مربوطه به بحث خواهیم گذاشت و ان‌شاءالله نسبت به رفع آنها تا آنجا که امکان‌پذیر است، اقدام خواهیم کرد. رئیس مرکز حل اختلاف در ادامه به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های این مرکز اشاره کرد و گفت: یکی از نکاتی که می‌خواهم مطرح کنم، تعیین تکلیف پرونده‌های مُسن است؛ ما باید وضعیت را به گونه‌ای سامان دهیم که این پرونده‌ها تعیین تکلیف شوند و نباید پرونده‌هایی که وارد شوراهای حل اختلاف یا داوری یا میانجیگری می‌شوند، معطل بمانند و وضعیت به گونه‌ای نشود که افراد بگویند کاش به دادگاه مراجعه کرده بودند.
رئیس مرکز حل اختلاف همچنین بر لزوم برخورد اخلاق‌مدارانه و تکریم ارباب‌رجوع تأکید کرد و افزود: تکریم مراجعان و زیرمجموعه‌های داخلی، وظیفه اخلاقی و سازمانی ماست. رئیس مرکز حل اختلاف در بخش دیگری از اظهارات خود به موضوع «مدل تعالی» این مرکز اشاره کرد و با تأکید بر لزوم انطباق این سند با واقعیت‌های اجرایی گفت: در حال حاضر مدل تعالی، سند بالادستی ماست و مکلف به اجرای آن هستیم؛ اما با هدف تسهیل در امور و حذف تشریفات زائد و وقت‌گیر، از همکاران خود در مراکز استان‌ها تقاضا دارم ظرف دو هفته، نقاط ضعف و قوت این مدل را احصا و برای اصلاحات لازم به مرکز ارسال کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در حوزه نظارت و بازرسی نیز رویکردی قاطعانه اتخاذ کرد و خطاب به معاونان استان‌ها اظهار داشت: نظارت نباید تشریفاتی باشد. مسئولان استانی باید در میدان حضور داشته باشند، به شعب و مراکز داوری سرکشی کنند و به‌صورت رندمی و دقیق، پرونده‌های صلح و سازش و میانجیگری را بررسی کرده و ایرادات را شخصاً احصا کنند.
وی با تأکید بر اینکه در نظارت نباید تعارف وجود داشته باشد، تصریح کرد: حضور میدانی مسئول و بررسی دقیق پرونده‌ها، اثرگذاری تربیتی و اصلاحی بسیاری دارد. حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی با بازخوانی مطالبات مقام معظم رهبری و تأکیدات مکرر شهید جمهور درباره ضرورت اطلاع‌رسانی خدمات دستگاه‌ها به مردم، اظهار کرد: یکی از اولویت‌های اصلی ما در دوره جدید، «رسانه‌ای بودن» و تبیین دستاوردهاست.
امروز بحمدالله بسترها و ظرفیت‌های بسیار خوبی فراهم است و نباید اجازه دهیم فعالیت‌های گسترده و شبانه‌روزی همکاران ما در شوراهای حل اختلاف، مغفول بماند. وی افزود: باید از تمام پتانسیل‌های موجود، از جمله حضور در مساجد و حسینیه‌ها، تعامل با رسانه ملی و همچنین بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی استفاده کرد تا فعالیت‌ها به گوش مردم برسد.
رئیس مرکز حل اختلاف با ابراز تأسف از بلاتکلیفی پرونده‌ها پس از صدور قرار عدم سازش و عدم ارجاع صحیح آنها به دادگاه صلح، گفت: این رویه تخلف است و بازرسی مرکز موظف است با هرگونه اطاله دادرسی، تعیین وقت‌های طولانیِ غیرموجه و همچنین موارد تخلف‌آمیزی همچون درج کد سازمان به جای کد سازش در پرونده‌ها، به‌طور جدی برخورد کند. وی با ابراز دغدغه‌مندی شدید نسبت به معیشت کارکنان شوراها که برخی از آنها بیش از ۲۴ سال سابقه خدمت دارند، تصریح کرد: شب و روزی نیست که به فکر معیشت و استخدام این عزیزان نباشم.
دستور اکید دارم که مدیران استانی منتظر تهران نمانند و از هر راه ممکن و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های استانی، برای رفع مشکلات معیشتی، پاداش‌ها و تسهیلات رفاهی کارکنان اقدام کنند. در ادامه جلسه، احمد اصانلو، قائم مقام مرکز حل اختلاف با اشاره به مأموریت‌های جدید مرکز در قانون برنامه هفتم توسعه، تصریح کرد: ساختار جدید «مرکز حل اختلاف» با هدف توسعه روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی طراحی شده است.
وی نسبت به غفلت برخی استان‌ها در تمرکز صرف بر «صلح و سازش» سنتی هشدار داد و افزود: نباید ظرفیت‌های قانونی «داوری» و «میانجیگری» نادیده گرفته شود. وی بر لزوم پیگیری جدی میانجیگری در امور کیفری (با تکیه بر بستر‌های قانونی موجود) و تلاش برای توسعه داوری‌های تخصصی در حوزه‌های حقوقی و تجاری تأکید کرد.
قائم‌مقام مرکز حل اختلاف در بخش دیگری از سخنان خود به بحث «مدل تعالی سازمانی» پرداخت و گفت: این مدل، برگرفته از بنیاد مدیریت کیفیت اروپا و صرفاً ابزاری برای خودارزیابی کیفی عملکردهاست؛ لذا مدیران نباید نگاه «صفر و صدی» یا تقابلی به آن داشته باشند. این مدل به عنوان یک برنامه عملیاتی جایگزین نیست، بلکه راهکاری برای سنجش میزان اثربخشی فعالیت‌هاست.
اصانلو با انتقاد از نگاه‌های غیرتخصصی به بدنه مرکز، خاطرنشان کرد: مرکز حل اختلاف محل اشتغال‌زایی یا نهاد حمایتی نیست. وی تصریح کرد که اولویت جذب، به‌کارگیری افرادی است که دارای شخصیت مصلح، اعتبار اجتماعی و وجاهت مردمی هستند؛ کسانی نظیر روحانیون، ریش‌سفیدان و معتمدین محلی که اساساً با انگیزه صلح‌جویی قدم به این عرصه می‌گذارند.
اصانلو با تأکید بر محدودیت‌های قانونی برای جذب کادر اداری، از مدیران خواست از هرگونه رویکرد مشابه کمیته امدادی در این خصوص پرهیز کنند. محسن مقدس، معاون داوری و میانجیگری مرکز حل اختلاف در ادامه جلسه، در خصوص آخرین تحولات و عملکرد استان‌ها در حوزه حل اختلاف، بر لزوم حرکت به سمت پویایی و جهش در حوزه‌های داوری و میانجیگری تأکید کرد.
وی با اشاره به سیاست‌های کلی قضایی، اظهار کرد: ایجاد نگاهی معنوی و در عین حال عملگرایانه برای توسعه این حوزه، تکلیفی است که بر عهده مسئولان این حوزه قرار دارد. معاون داوری و میانجیگری، از استان‌های کوشا که برنامه‌ها را به‌موقع و با دقت اجرا می‌کنند، قدردانی کرد.
در ادامه، محمد‌رضا مرایی حقگو، سرپرست معاونت قضایی مرکز حل اختلاف ضمن قدردانی از زحمات حجت‌الاسلام والمسلمین صادقی و راهبرد‌های ابلاغی حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی، رئیس مرکز حل اختلاف، اظهار کرد: یکی از نقاط قوت ما، بهره‌گیری از تجربیات و نظرات کارشناسانه قضات باسابقه در استان‌هاست. سیاست اصلی مرکز، مشارکت فعال مدیران استانی در تصمیم‌گیری‌هاست که این روند با قوت ادامه خواهد یافت.
وی با اشاره به نزدیکی ۱۸ آبان، سالروز تاسیس شوراهای حل اختلاف، تصریح کرد: ضروری است استان‌ها از هم‌اکنون برای گرامیداشت روز شورا در آبان‌ماه برنامه‌ریزی دقیق و منسجمی داشته باشند و مرکز حل اختلاف آمادگی کامل خود را برای هرگونه حمایت و پشتیبانی از برنامه‌های استانی در این ایام اعلام می‌دارد. وی در خصوص دغدغه معاونین استانی درباره نحوه ارجاع پرونده‌ها خاطرنشان کرد: این موضوع با جدیت از سوی ریاست مرکز و این معاونت در حال پیگیری است.
رایزنی‌ها با معاون اول قوه قضاییه و معاونت راهبردی جهت رفع چالش‌ها و اختلافات موجود در سیستم ارجاع ادامه دارد و ابراز امیدواری کرد که به‌زودی شاهد گشایش در این مسیر باشیم. مرادی حقگو در پایان با یادآوری اولویت اصلی مرکز، خاطرنشان کرد: از تمامی همکاران در سراسر کشور انتظار می‌رود با تلاش مضاعف در پرونده‌های قصاص نفس و قصاص عضو، همانند سال‌های گذشته، کارنامه درخشانی از عملکرد شوراها در روز شورا به ثبت برسانند و آمار موفقیت‌آمیزی در این حوزه ارائه دهند.
در ادامه این نشست، عباس جوهری، معاون توسعه منابع و امور فرهنگی مرکز با اشاره به دغدغه ریاست مرکز در خصوص بیمه کارکنان، از پیگیری مستمر این موضوع در بدنه دولت خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با حصول نتیجه، این چالش اساسی برطرف شود. وی به موضوع تبدیل وضعیت ایثارگران اشاره کرد و گفت: پرونده‌های مربوطه اکنون در دیوان عدالت اداری مطرح است و معاونت قضایی با جدیت پیگیر حصول نتیجه مطلوب برای همکاران ایثارگر است.
جوهری با اشاره به لزوم بهبود پرداختی‌ها به اعضای شوراها، تصریح کرد: تلاش برای افزایش اعتبارات جهت بهبود شرایط معیشتی با جدیت از سوی مرکز پیگیری می‌شود. وی ضمن قدردانی از همت استان‌ها در پیگیری‌های معیشتی، از پرداخت نزدیک به ۱۳۰۰ فقره تسهیلات قرض‌الحسنه در سال گذشته خبر داد و تأکید کرد که هدف مرکز، توسعه این نوع حمایت‌ها در سال جاری است.
حسین طلا، سرپرست معاونت برنامه، بودجه و امور مجلس مرکز در ادامه این جلسه با اشاره به رویکرد مرکز در مواجهه با انتقادات سازنده پیرامون «برنامه تعالی»، اظهار داشت: هیچ برنامه‌ای مطلقاً بی‌نقص نیست؛ با این حال، پاک کردن صورت‌مسئله راهکار درستی برای مواجهه با چالش‌های اجرایی نیست. وی افزود: مرکز حل اختلاف همواره پذیرای نقد‌های علمی و عملیاتی بوده و اصلاح شاخص‌ها در سال‌های اخیر نشان‌دهنده همین انعطاف‌پذیری و ارتقای رویکرد عملیاتی در الگوی تعالی است.
سرپرست معاونت برنامه، بودجه و امور مجلس مرکز حل اختلاف با رفع ابهام پیرامون جایگاه این برنامه در بدنه دستگاه قضا تصریح کرد: برخلاف برخی تصورات، معاونت راهبردی قوه قضاییه نه تنها مخالف این برنامه نیست، بلکه در جلسات تخصصی تأکید شده است که «برنامه تعالی» به عنوان یک الگوی موفق، در آینده نزدیک در تمامی سطوح و سازمان‌های قوه قضاییه اجرایی خواهد شد. وی افزود: با توجه به تجربه ۳ تا ۴ ساله معاونت حل اختلاف در اجرای این برنامه، ما اکنون در جایگاه پیشرو قرار داریم و با همراهی سایر معاونت‌ها، این مسیر با قوت ادامه خواهد یافت.
گفتنی است، در این نشست معاونان حل اختلاف استان‌ها نقطه نظرات خود را در خصوص الگوی تعالی، سیاست‌ها و برنامه‌های پیش روی شوراهای حل اختلاف، صلح و سازش، داوری و میانجی گری و سایر موضوعات مطرح کردند.
