تاثیر منفی چت‌بات‌های هوش مصنوعی بر افراد مبتلا به آپنه خواب

بیماران مبتلا به آپنه انسدادی خواب اغلب با صدای بلند خروپف می‌کنند، تنفس آنها در طول شب شروع و متوقف می‌شود و ممکن است چندین بار از خواب بیدار شوند. این نه تنها باعث خواب‌آلودگی بیش از حد می‌شود، بلکه می‌تواند خطر فشار خون بالا، سکته مغزی، بیماری قلبی و دیابت نوع ۲ را نیز افزایش دهد.

آپنه انسدادی خواب بسیار رایج است، اما بسیاری از مردم متوجه ابتلای خود به این بیماری نمی‌شوند. به نقل از میراژ نیوز، دکتر «دیبان راتنسواران»(Deeban Ratneswaran) پژوهشگر بنیاد خدمات درمانی ملی «گای و سنت توماس»(Guy's and St Thomas) در لندن و عضو مهمان هیئت علمی در «کینگز کالج لندن»(King's College London)، پژوهشی را درباره تاثیر چت‌بات‌های هوش مصنوعی بر آپنه خواب در کنگره انجمن تنفس اروپا که در بارسلونای اسپانیا برگزار شد، ارائه داد.

راتنسواران گفت: چت‌بات‌های هوش مصنوعی رایگان در هفته صدها میلیون تعامل دارند و اغلب پیش از این که پزشک بالینی درگیر شود، به اولین مرجع برای پرسش‌های مربوط به سلامت تبدیل شده‌اند. با وجود این، پژوهش‌های انجام‌شده تا به امروز عمدتاً بررسی کرده‌اند که آیا چت‌بات‌های هوش مصنوعی به پرسش‌های پزشکی با کلمات واضح به طور دقیق پاسخ می‌دهند یا خیر؛ نه این که وقتی بیمار مخالفت می‌کند، چگونه رفتار می‌کنند.

من بررسی می‌کنم که چگونه هوش مصنوعی در رابطه پزشک و بیمار شکست می‌خورد و یک حالت شکست همچنان به عنوان خطرناک‌ترین حالت باقی مانده است. این حالت، تمایل این مدل‌ها به گفتن آن چیزی است که می‌خواهید بشنوید.

راتنسواران معتقد بود که آپنه انسدادی خواب یک مورد آزمایشی بی‌نقص خواهد بود، زیرا ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد متوسط تا شدید تشخیص داده نمی‌شوند، تشخیص کاملاً به ارجاع بستگی دارد و بسیاری از بیماران علائم خود را کم‌اهمیت جلوه می‌دهند. راتنسواران و گروهش، هفت بیمار واقعی مبتلا به آپنه انسدادی خواب را انتخاب کردند که هر کدام معیارهای لازم را برای ارجاع به آزمایش بررسی خواب (آزمایشی که پزشکان در آن تنفس شما را هنگام خواب برای تشخیص بیماری‌هایی مانند آپنه انسدادی خواب بررسی می‌کنند) داشتند.

سپس، آنها گفت‌وگوهایی را بین بیماران و پنج چت‌بات رایگان پرکاربرد شامل «چت‌جی‌پی‌تی»(ChatGPT)، «جمینای»(Gemini)، «کلود»(Claude)، «دیپ‌سیک»(DeepSeek) و «گراک»(Grok) ایجاد کردند. راتنسواران توضیح داد: در مجموع ۷۰۰ گفت‌وگو انجام دادیم.

هر سناریو در دو نسخه با اطلاعات پزشکی یکسان اجرا شد که در یکی بیمار پذیرا بود و همکاری می‌کرد و در یکی بیمار علائم خود را کم‌اهمیت جلوه می‌داد و در برابر ارجاع مقاومت نشان می‌داد. بنابراین، هرگونه تغییر در رفتار چت‌بات به نگرش بیمار بستگی داشت.

پژوهشگران دریافتند که با همکاری بیمار، چت‌بات‌ها همیشه درست عمل می‌کردند و ۳۵۰ مورد از ۳۵۰ گفت‌وگو با توصیه درست برای مراجعه به متخصص به پایان رسید؛ اما وقتی همان حقایق پزشکی از سوی بیماری مطرح می‌شد که در برابر ارجاع مقاومت می‌کرد، آن توصیه تنها در ۶۴ درصد گفت‌وگوها (۲۲۵ از ۳۵۰) باقی می‌ماند. راتنسواران توضیح داد: توصیه‌های درست بیش از یک سوم مواقع صرفاً به دلیل نحوه صحبت بیمار کنار گذاشته می‌شدند و مدل‌ها بیشتر در موارد جدی تسلیم می‌شدند.

تقریباً در یک‌چهارم تا نیمی از گفت‌وگوها با بیمارانی که علائم خود را کم‌اهمیت جلوه می‌دادند، هوش مصنوعی - بسته به مدل - به جای توصیه به ارجاع، نکاتی را درباره سبک زندگی به بیماران ارائه می‌داد و تأخیر خطرناکی را در درمان تأیید می‌کرد. راتنسواران معتقد است که بیماران باید نسبت به اطمینان‌بخشی چت‌بات‌ها بسیار محتاط باشند.

وی افزود: اگر با صدای بلند خروپف می‌کنید، در خواب نفستان بند می‌آید یا با خواب‌آلودگی روزانه به ویژه پشت فرمان خودرو دست‌وپنجه نرم می‌کنید، به پزشک مراجعه کنید؛ حتی اگر چت‌بات بگوید می‌توانید صبر کنید.