نجفی: ثبت نشدن بنا نباید مجوز تخریب آن باشد

سوده نجفی عضو هیات رئیسه شورای شهر تهران در تذکری در صحن شورا با تاکید بر ضرورت حفاظت از بناهای واجد ارزش تاریخی و معماری گفت ثبت نشدن یک بنا نباید به تنهایی مبنای اعلام فقدان ارزش یا فراهم شدن زمینه تخریب آن قرار گیرد. نجفی با بیان اینکه تهران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند صیانت از هویت تاریخی و معماری خود است گفت: تخریب یک بنای واجد ارزش تاریخی فرهنگی و معماری صرفاً از بین رفتن یک ساختمان نیست بلکه حذف بخشی از حافظه تاریخی و هویت معماری تهران و خسارتی غالباً غیرقابل جبران است.

او با اشاره به قانون حمایت از مرمت و احیای بافت‌های تاریخی و فرهنگی افزود: در این قانون حفاظت شامل اقدامات پیشینی و پسینی برای پاسداری از ارزش‌های بناهای تاریخی تعریف شده است. ماده ۱۵ همین قانون نیز وزارت میراث فرهنگی را مکلف کرده با بررسی و پایش بناهای واجد ارزش را شناسایی و برای ثبت در فهرست آثار ملی و فهرست‌های مربوط اعلام کند.

عضو هیات رئیسه شورای شهر تهران ادامه داد: بنابراین ثبت نشدن یک بنا نباید به تنهایی و بدون بررسی جامع و مستند کارشناسی مبنای اعلام فقدان ارزش یا صدور نظری قرار گیرد که زمینه تخریب آن بنا را فراهم کند. نجفی از اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان تهران خواست در مواردی که قرائن و مستندات قابل اعتنایی درباره ارزش تاریخی فرهنگی یا معماری یک بنا وجود دارد تا زمان تعیین تکلیف قطعی آن از هرگونه موافقت یا اعلام نظر مبنی بر بلامانع بودن تخریب خودداری کند.

او تاکید کرد: صرف وجود پروانه ساختمانی معتبر یا حقوق مکتسبه قانونی نباید الزاماً به تخریب بنا منتهی شود. حقوق مالکانه باید محترم شمرده شود و قانون نیز بر رعایت آن تاکید دارد اما تعارض میان حقوق مالک و ضرورت حفاظت از میراث شهر باید با ابزارهای حقوقی و شهرسازی حل شود نه با حذف یک سرمایه تاریخی غیرقابل جایگزین.

نجفی گفت: در چنین مواردی انتظار می‌رود وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی و مشخصاً اداره کل استان تهران با همکاری شهرداری تهران وزارت راه و شهرسازی و سایر مراجع ذی‌صلاح برای تامین و جبران حقوق قانونی مالک اقدام کنند. از تملک و زمین معوض حسب مورد تا استفاده از سازوکار انتقال حق توسعه و سایر ابزارهای قانونی.

او افزود: مالک نباید به دلیل حفاظت از یک منفعت عمومی متحمل زیان نامتعارف شود و شهر هم نباید برای تامین حقوق مالکانه میراث خود را از دست بدهد. عضو شورای شهر تهران همچنین خواستار استفاده از ظرفیت‌های قانونی و قضایی پیش از تخریب بناهای واجد ارزش شد و گفت: اداره کل میراث فرهنگی باید پیش از وقوع تخریب از تمامی ظرفیت‌های قانونی و قضایی برای حفاظت از بنا استفاده کند.

اعتراض به تصمیمات اعلام جرم و حتی درخواست دستور موقت حسب مورد از جمله این ظرفیت‌هاست. به گفته نجفی در پرونده‌های مطرح در مراجع قضایی نیز باید مستندات تاریخی معماری و حقوقی و آثار غیرقابل جبران تخریب به موقع در اختیار مرجع رسیدگی‌کننده قرار گیرد تا قضات با اطلاع کامل از ارزش بنا و پیامدهای غیرقابل بازگشت تخریب تصمیم‌گیری کنند.

او شهرداری تهران را نیز در این زمینه دارای مسئولیت دانست و گفت: شهرداری باید ضمن خودداری از صدور یا اجرای مجوز تخریب پیش از تعیین تکلیف بناهای مشکوک به واجد ارزش بودن موارد در معرض خطر را از مسیرهای حقوقی و قضایی پیگیری کند و زمینه مشارکت شهروندان در شناسایی و حفاظت از این بناها را فراهم کند. نجفی با اشاره به موردی در منطقه ۱۲ تهران از شهردار این منطقه خواست موضوع را بررسی و پیگیری کند.