غریب‌آبادی: به هر تجاوزی پاسخ قاطع می‌دهیم/ بحران فقط به ایران و غرب آسیا محدود نمی‌ماند

کاظم غریب آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران در امور حقوقی و بین المللی، در سخنرانی خود در اجلاس سران کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا(سیکا) تاکید کرد: اجلاس امروز در شرایطی برگزار می‌شود که آسیا، با وجود ظرفیت‌های عظیم انسانی، اقتصادی و تمدنی، با مجموعه‌ای از تهدیدهای پیچیده امنیتی مواجه است. یکی از مهم‌ترین چالش‌های امروز نظام بین‌الملل، عادی‌سازی توسل به زور و تلاش برای تحمیل اراده سیاسی بر کشورهای مستقل از طریق تجاوز نظامی، تحریم و تهدید است.

متن کامل سخنرانی غریب آبادی به شرح ذیل است: بسم‌الله الرحمن الرحیم جناب آقای رئیس؛ خانم‌ها و آقایان؛ اجلاس امروز در شرایطی برگزار می‌شود که آسیا، با وجود ظرفیت‌های عظیم انسانی، اقتصادی و تمدنی، با مجموعه‌ای از تهدیدهای پیچیده امنیتی مواجه است. تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی، توسل به زور، تضعیف چندجانبه‌گرایی، و استمرار بحران‌های حل‌نشده منطقه‌ای، ضرورت بازنگری جدی در رویکردهای امنیتی و تقویت همکاری میان کشورهای آسیایی را بیش از پیش آشکار ساخته است.

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که امنیت پایدار در آسیا نه از مسیر تهدید و فشار، بلکه از طریق احترام متقابل، اعتمادسازی و همکاری برابر میان دولت‌های مستقل تحقق می‌یابد. عالیجنابان؛ یکی از مهم‌ترین چالش‌های امروز نظام بین‌الملل، عادی‌سازی توسل به زور و تلاش برای تحمیل اراده سیاسی بر کشورهای مستقل از طریق تجاوز نظامی، تحریم و تهدید است.

جمهوری اسلامی ایران هدف حملات نظامی قرار گرفته است؛ حملاتی که نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی کشور و مغایر با اصول بنیادین حقوق بین الملل، حقوق بشردوستانه بین المللی و منشور ملل متحد است. ما جنگ‌طلب نیستیم، اما هر تجاوزی با پاسخ قاطع ما روبه‌رو خواهد شد.

از ۲۸ فوریه تاکنون، ملت ما برای دومین بار در ۱۶ ماه گذشته، با تجاوز نظامی و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی روبه‌روست؛ تجاوزی که در حین مذاکرات فشرده دیپلماتیک آغاز شد. در همان روز اول این تجاوز، رهبر معظم انقلاب اسلامی به شهادت رسیدند و بسیاری از هموطنان ما، از جمله ۱۶۸ دانش‌آموز معصوم مدرسه شجره طیبه در میناب، جان باختند.

تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیزی که تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داشتند و همچنین زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی کشور ما هدف حمله قرار گرفتند. در مقابله با این تجاوز، ایران مطابق ماده ۵۱ منشور از حق ذاتی دفاع مشروع خود بهره گرفته است.

ما جنگ‌طلب نیستیم، اما هر تجاوزی با پاسخ قاطع ما روبه‌رو خواهد شد. انتظار داریم کشورهای عضو سیکا در برابر هرگونه تجاوز نظامی، صرف‌نظر از هویت عامل یا قربانی، رویکردی اصولی، منسجم و مبتنی بر حقوق بین‌الملل اتخاذ کنند.

آمریکا و رژیم صهیونسیتی بزرگترین منشأ ناامنی و بی قانونی در جهان هستند. اگر جامعه بین المللی امروز جلوی آنها را نگیرد، تهاجمات آنها به تمامی کشورهای مستقل گسترش خواهد یافت.

آمریکا خود را قانون می داند و تمامی رژیم های بین المللی را نابود کرده است؛ رژیم صهیونیستی نیز عضو هیچ یک از معاهدات بین المللی خلع سلاح و کنترل تسلیحات نیست و تمامی انواع سلاح های کشتار جمعی را توسعه داده است، به همسایگان خود و برخی کشورهای منطقه غرب آسیا تهاجم نظامی کرده و تبدیل به مظهر تجاوز و شرارت در منطقه و جهان شده است. ما تأکید می‌کنیم که هیچ ملاحظه سیاسی یا امنیتی نمی‌تواند مجوزی برای نادیده گرفتن قواعد آمره و اصول اساسی حقوق بین‌الملل فراهم کند.

تجربه نشان داده است که استفاده از زور نه‌تنها اختلافات را حل نمی‌کند، بلکه با گسترش بی‌اعتمادی، تشدید مسابقه تسلیحاتی، آسیب رساندن به زیرساخت‌های حیاتی و افزایش رنج غیرنظامیان، بحران‌های منطقه‌ای را عمیق‌تر می‌سازد. موضع اصولی جمهوری اسلامی ایران روشن است: حاکمیت و تمامیت سرزمینی کشورها باید محترم شمرده شود؛ تهدید یا توسل به زور باید همراستا با منشور ملل متحد محکوم شود؛ و هرگونه نقض حقوق بین‌الملل باید با بررسی مستقل، مستند و بی‌طرفانه مواجه شود.

از این منظر، انتظار داریم کشورهای عضو سیکا در برابر هرگونه تجاوز نظامی، صرف‌نظر از هویت عامل یا قربانی، رویکردی اصولی، منسجم و مبتنی بر حقوق بین‌الملل اتخاذ کنند. روسای محترم هیات ها؛ تحولات غرب آسیا نشان می‌دهد که سیاست‌های توسعه‌طلبانه، استفاده از زور و بی‌اعتنایی به تعهدات بین‌المللی، پیامدهایی فراتر از مرزهای یک کشور دارند.

اقدامات نظامی رژیم صهیونسیتی، تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطینی، نقض حقوق مردم فلسطین و تشدید تنش‌ها در لبنان، سوریه و دیگر بخش‌های منطقه، از جمله عوامل مهم بی‌ثباتی در غرب آسیا هستند. گسترش دامنه تقابل نظامی و تهدید به حمله علیه کشورهای منطقه، خطر درگیر شدن بازیگران بیشتر و سرایت بحران به سایر مناطق آسیا را افزایش می‌دهد.

جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که نمی‌توان از امنیت پایدار در آسیا سخن گفت، اما نسبت به اشغال، تجاوز، تهدیدهای نظامی و نقض حقوق ملت فلسطین بی‌تفاوت ماند. ادامه وضعیت کنونی، به‌ویژه در غیاب پاسخ‌گویی مؤثر و اجرای قواعد بین‌المللی، اعتبار نظام حقوقی بین‌المللی را تضعیف می‌کند و این پیام خطرناک را به همراه دارد که قدرت نظامی می‌تواند جایگزین قانون شود.

ما خواستار توقف اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونسیتی، پایان دادن به مصونیت از پاسخ‌گویی، حمایت از غیرنظامیان و پیگیری مسئولیت‌های حقوقی در چارچوب سازوکارهای ذی‌صلاح بین‌المللی هستیم. در همین چارچوب، ضروری است کشورهای آسیایی با رویکردی مسئولانه مانع از گسترش بحران شوند و اجازه ندهند منطقه ما به عرصه رقابت‌های نظامی و مداخلات بی‌پایان تبدیل شود.

خانم‌ها و آقایان؛ آنچه امروز در منطقه ما می‌گذرد، نشان‌دهنده فضایی است که در آن قوانین بین‌المللی برای همه به صورت یکسان اجرا نمی‌شود. وقتی یکی از اعضای دائمی شورای امنیت جنایت بزرگ تجاوز غیرقانونی به ایران را مرتکب می‌شود؛ وقتی نسل‌کشی مردم غزه در سایه بی‌کیفرمانی سران رژیم صهیونیستی ادامه می‌یابد و شورای امنیت از انجام مسئولیت خود بازمی‌ماند، اعتماد به نظم بین‌المللی دچار فرسایش می‌شود.

وقتی تجاوز بی‌پاسخ بماند، نظم بین‌المللی به جای قانون بر زور تکیه می‌کند. تجربه غزه و تجربه ایران نشان داد که نهادهای بین‌المللی از عهده اجرای مسئولیت اصلی خود بر نمی‌آیند، بلکه با سکوت خود، بیشتر زمینه بی قانونی را فراهم می کنند.

پاسداری از خلیج فارس و تنگه هرمز نیز وظیفه کشورهای منطقه و کشورهای ساحلی آنهاست، نه نیروهایی که از آن سوی آقیانوس‌ها آمده‌اند. در صورت تداوم و تشدید این وضعیت، بحران فقط به ایران و منطقه غرب آسیا محدود نخواهد ماند.

در آن صورت، جهان از ناامنی آسیب خواهد دید: از جمله در حوزه‌های انرژی، تجارت، حمل‌ونقل و در کریدورهایی که با هزینه گزاف ایجاد شده اند. ما معتقدیم هیچ کشوری نمی‌تواند امنیت خود را به بهای ناامنی دیگران دنبال کند.

امنیت در آسیا تقسیم‌ناپذیر است و تنها زمانی پایدار خواهد بود که همه از آن بهره‌مند شوند. تجربه نشان داده است که ثبات نه از رهگذر حضور نظامی بیگانگان به دست می‌آید و نه با اعمال فشار؛ بلکه تنها بر پایه گفت‌وگو، اعتماد و احترام متقابل میان کشورهای منطقه شکل می‌گیرد.

چنان‌که بارها تأکید کرده‌ایم، سرنوشت منطقه را هیچ طرف بیرونی نمی‌تواند برای ما تعیین کند. پاسداری از خلیج فارس و تنگه هرمز نیز وظیفه کشورهای منطقه و کشورهای ساحلی آنهاست، نه نیروهایی که از آن سوی آقیانوس‌ها آمده‌اند.

حضور نظامی بیگانگان هرگز برای منطقه آرامشی پایدار به ارمغان نیاورده است. در خصوص اولویت‌های سه‌گانه سیکا در مقطع فعلی نیز نظر ما روشن است.

در اتصال‌پذیری، ایران آماده همکاری گسترده است و موقعیت جغرافیایی آن، محل طبیعی پیوند میان کریدورهای آسیاست. تأکید می‌کنیم که همه مسیرهای ارتباطی باید با احترام کامل به حاکمیت، تمامیت ارضی و مرزهای شناخته‌شده کشورها شکل بگیرند.

در دیجیتالی‌شدن، فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی نباید ابزار سلطه و جنگ شوند. درخصوص رشد پایدار، تحریم‌ها و اقدامات قهری یک‌جانبه با همکاری اقتصادی ناسازگارند و بیش از همه به مردم آسیب می‌زنند.

زمان آن رسیده که رژیم صهیونیستی از سازوکار سیکا اخراج شود عالیجنابان؛ اجازه دهید سخنان خود را با این تأکید به پایان برسانم: آینده آسیا نباید در میدان‌های جنگ و رقابت تسلیحاتی رقم بخورد؛ آینده آسیا باید بر پایه احترام به حاکمیت کشورها، عدالت، توسعه مشترک و همکاری ملت‌ها ساخته شود. جمهوری اسلامی ایران برای تحقق چنین آینده‌ای، با تکیه بر دیپلماسی مسئولانه، همکاری منطقه‌ای و دفاع از اصول حقوق بین‌الملل، آماده مشارکت فعال است.

در همین راستا، ما بر این باوریم که مهمترین منبع ناامنی و بی ثباتی در آسیا، بویژه در منطقه غرب آسیا، رژیم صهیونیستی است. از کشورها انتظار می رود در برابر جنایات وحشیانه این رژیم علیه کشورهای مختلف، که با حمایت برادر بزرگ آن یعنی آمریکا انجام می شود، سکوت نکنند.

زمان آن فرا رسیده است که این رژیم از سازوکار سیکا اخراج شود. در انتها تاکید می کنم که جمهوری اسلامی ایران همواره خواهان بهترین روابط با همسایگان خود بوده و می باشد.

از سوی دیگر، هیچ کشوری نباید قلمرو خود را برای انجام حملات مسلحانه علیه کشورم در اختیار متجاوزان قرار دهد. طبیعتاً، ایران حق دارد تدابیر لازم را برای دفاع از خود و مقابله با تهدیدات و منشا آنها اتخاذ نماید.

از سوی دیگر، درخصوص تنگه هرمز مایلم تاکید نمایم که این آبراه برای دهه ها بدون هیچ مشکلی باز بود. منشأ مشکلات موجود را باید در تجاوز نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران و محاصره دریایی ایران جستجو کرد.

امنیت کشتیرانی با امنیت کشورهای ساحلی از یکدیگر جدا نیست. نمی‌توان از آزادی کشتیرانی سخن گفت و همزمان امنیت کشورهای ساحلی را نادیده گرفت.

نمی‌توان از امنیت هرمز سخن گفت و حضور فزاینده نیروهای نظامی خارجی را امری طبیعی دانست. تنها راه حل عملی برقراری نظم و صلح در منطقه و بازگشت عبور امن و ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز، از جمله پایان دائمی تجاوز و جنگ، لغو کامل محاصره دریایی و تحریم ها علیه ایران و احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران است.

سازوکار سیکا در سال ۱۹۹۲ میلادی (۱۳۷۱ شمسی) به ابتکار نورسلطان نظربایف، رئیس‌جمهور وقت قزاقستان، مطرح شد. ایران یکی از ۲۸ کشور عضو سیکا است.

هفتمین اجلاس سران سیکا قرار است ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، برگزار شود.