مکعب‌های اورانیوم راز شکست هسته‌ای آلمان نازی را فاش کردند

مکعب‌های اورانیوم متعلق به برنامه اتمی آلمان نازی که سال‌ها محل بحث بوده‌اند، با پژوهش‌های جدید پرده از ابعاد واقعی شکست این پروژه برداشتند و نشان دادند دستیابی به بمب اتمی برای نازی‌ها بسیار دور از انتظار بود. به گزارش گجت نیوز، در بحبوحه جنگ جهانی دوم، مسابقه هسته‌ای میان متفقین و آلمان نازی داغ بود و ترس از دستیابی آلمان به سلاح اتمی، پروژه منهتن آمریکا را سرعت بخشید.

دهه‌هاست که مورخان و دانشمندان بر سر میزان پیشرفت آلمان در این زمینه اختلاف نظر دارند، اما اکنون تحقیقات جدیدی با بررسی شواهد فیزیکی و تاریخی، ابعاد تازه‌ای از این شکست را آشکار کرده است. این پژوهش، برنامه‌ی هسته‌ای آلمان نازی را بسیار دورتر از آنچه فیزیکدانان ارشد آن زمان ادعا می‌کردند، نشان می‌دهد.

یک تحقیق علمی تازه نشان می‌دهد که برنامه هسته‌ای آلمان نازی، به‌خصوص پروژه راکتور آزمایشی B8 که تحت هدایت فیزیکدان مشهور، ورنر هایزنبرگ، در سال ۱۹۴۵ میلادی در حال ساخت بود، هرگز نزدیک به موفقیت نبوده است. درحالی‌که هایزنبرگ معتقد بود این راکتور تنها به کمی اورانیوم بیشتر نیاز داشته تا به وضعیت «بحرانی» برسد (یعنی واکنش زنجیره‌ای خودپایدار را آغاز کند)، یافته‌های جدید این ادعا را به چالش می‌کشد.

تیمی از دانشمندان به رهبری تیموتی کوئث از دانشگاه مریلند، با بررسی دقیق مکعب‌های اورانیوم باقی‌مانده از پروژه آلمان و اسناد تاریخی جنگ، به این نتیجه رسیده‌اند. این پژوهش که نتایج آن در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده، روشن می‌کند که راکتور B8 برای رسیدن به یک واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای خودپایدار، به حجم بسیار بیشتری از اورانیوم و آب سنگین نیاز داشت که آلمان در طول جنگ هرگز نتوانست آن را تامین کند.

این کمبودها بسیار فراتر از آن چیزی بود که هایزنبرگ تصور می‌کرد و عملا دستیابی آلمان به یک راکتور عملیاتی برای تولید پلوتونیم جهت ساخت بمب اتمی را ناممکن می‌ساخت. محاسبات محققان نشان می‌دهد که راکتور B8 برای شروع کار، به حدودا دو برابر اورانیوم و بیش از دو برابر آب سنگین موجود در آن زمان نیاز داشته است.

تامین این حجم عظیم از مواد هسته‌ای در زمان جنگ برای آلمان غیرممکن بود. اصلی‌ترین منبع آب سنگین برای آلمان، کارخانه نورسک هیدرو در ومورک نروژ بود که پس از اشغال نروژ در آوریل ۱۹۴۰ به کنترل آلمان درآمد.

با این حال، عملیات خرابکارانه و بمباران‌های متفقین، از جمله یک حمله بزرگ هوایی آمریکا در ۱۶ نوامبر ۱۹۴۳، به توقف تولید آب سنگین در این کارخانه انجامید. دانشمندان آلمانی امکان استفاده از گرافیت را نیز برای تعدیل نوترون‌ها بررسی کرده بودند، اما گرافیت موجود در مناطق تحت کنترل آلمان، حاوی ناخالصی‌هایی مانند بور بود که نوترون‌ها را جذب کرده و مانع از پایداری واکنش زنجیره‌ای می‌شد.

این مشکل به این معنا بود که آلمان نمی‌توانست به‌سادگی گرافیت را جایگزین آب سنگین کند و بنابراین، هر دو مسیر برای دستیابی به راکتور هسته‌ای برای نازی‌ها مسدود بود. این یافته‌ها بیش از هشت دهه پس از پایان جنگ، با کمک مکعب‌های اورانیوم باقی‌مانده، توضیح روشنی از چرایی شکست برنامه هسته‌ای آلمان نازی ارائه می‌دهند.